Đất đai là nguồn lực đặc biệt quan trọng đối với phát triển kinh tế - xã hội, vì vậy việc tiếp tục hoàn thiện Luật Đất đai có ý nghĩa quan trọng trong việc nâng cao hiệu quả quản lý, sử dụng nguồn lực này…

 Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam vừa phối hợp với Hội Khoa học Đất Việt Nam tổ chức hội thảo “Đóng góp ý kiến cho Dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi)”.

Tại sự kiện, TSKH. Phan Xuân Dũng, Chủ tịch Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam, nhận định việc sửa đổi Luật Đất đai có ý nghĩa rất quan trọng, tạo lập khuôn khổ pháp lý ổn định, đồng bộ để khơi thông nguồn lực đất đai, phục vụ mục tiêu tăng trưởng kinh tế, phát triển bên vững và nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước. Dự thảo Luật cũng là bước thể chế hóa các chủ trương lớn của Đảng, đặc biệt là Nghị quyết số 18-NQ/TW năm 2022 về tiếp tục đổi mới, hoàn thiện thể chế, chính sách đất đai và các kết luận của Bộ Chính trị về hoàn thiện hệ thống pháp luật trong giai đoạn phát triển mới.

Đáng chú ý, việc sửa đổi Luật lần này tập trung vào các nhóm chính sách lớn, như: Hoàn thiện mô hình phân cấp, phân quyền trong quản lý đất đai phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp; hoàn thiện các quy định về giao đất, cho thuê đất, chuyển mục đích sử dụng đất, thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ và tái định cư theo hướng làm rõ hơn thẩm quyền của từng cấp chính quyền; tiếp tục cải cách thủ tục hành chính và hoàn thiện cơ chế quản lý đất đai theo hướng hiện đại; luật hóa các cơ chế đã được thực hiện thí điểm hoặc quy định trong các nghị quyết, nghị định để tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong thực tiễn...

“Đây là những sửa đổi có phạm vi tác động lớn, ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động quản lý nhà nước, môi trường đầu tư kinh doanh, quyền và lợi ích hợp pháp của người sử dụng đất cũng như việc huy động nguồn lực đất đai cho phát triển đất nước”, TSKH. Phan Xuân Dũng nhấn mạnh.

Cùng chia sẻ quan điểm, PGS.TS. Vũ Năng Dũng, Chủ tịch Hội Khoa học Đất Việt Nam, đánh giá việc sửa đổi Luật Đất đai năm 2024 là cần thiết, đáp ứng nhu cầu về quản lý, sử dụng đất - nguồn tài nguyên quý giá của toàn xã hội và nguyện vọng của Nhân dân. Đặc biệt, mới đây Hội nghị lần thứ ba Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV đã ban hành Nghị quyết số 21-NQ/TW về quan điểm, định hướng sửa đổi Luật Đất đai và các Luật có liên quan, chỉ rõ quan điểm, mục tiêu, các giải pháp trong sửa đổi Luật, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội của đất nước trong giai đoạn mới.

Bên cạnh việc khẳng định sự cần thiết sửa đổi Luật, nhiều chuyên gia cũng tập trung góp ý đối với các nội dung cụ thể của dự thảo như: chính sách về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất... PGS.TS. Nguyễn Quang Tuyến, Trường Đại học Luật Hà Nội, cho rằng phải chuyển đổi căn bản tư duy từ việc bồi thường về đất, bồi thường thiệt hại về tài sản gắn liền với đất (bồi thường thiệt hại trực tiếp do việc thu hồi đất gây ra và hoàn thành dứt điểm khi thu hồi đất), kết hợp với hỗ trợ, tái định cư với kiến tạo hệ sinh thái sinh kế bền vững cho người bị thu hồi đất từ chính việc Nhà nước thu hồi đất.

Còn TS. Phạm Anh Tuấn, Trưởng khoa Quản lý đất đai, Trường Đại học Tài nguyên và Môi trường, đề nghị tiếp tục hoàn thiện nhiều quy định để bảo đảm tính thống nhất, minh bạch và khả thi khi triển khai.

Cụ thể, cần làm rõ khái niệm cộng đồng dân cư; rà soát việc phân loại đất và giữ nhóm đất chưa sử dụng; phân định hợp lý trách nhiệm quản lý giá đất và tài chính đất đai; đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với cơ chế giám sát hiệu quả. Ngoài ra, đối với thu hồi đất, bồi thường, tái định cư và cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất phải quy định cụ thể, công khai, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người dân, hạn chế phát sinh khiếu kiện.

Song song với đó, ông Tuấn cũng kiến nghị hoàn thiện các quy định về bảng giá đất, cơ sở dữ liệu đất đai, đăng ký đất đai điện tử và chuyển đổi số, tăng cường chia sẻ dữ liệu giữa các ngành để nâng cao hiệu quả quản lý. Đồng thời, quy định rõ nguyên tắc không phát sinh thêm thủ tục hành chính hoặc điều kiện ngoài luật, bảo đảm cải cách hành chính thực chất, tạo môi trường pháp lý ổn định, minh bạch, góp phần sử dụng hiệu quả nguồn lực đất đai phục vụ phát triển kinh tế - xã hội.