Để đạt mục tiêu tăng trưởng xuất khẩu hai con số, Việt Nam tập trung quyết liệt cải cách thể chế, giảm 50% thủ tục hành chính và số hóa hạ tầng thương mại. Đẩy mạnh chuyển đổi xanh, phát triển nguyên liệu nội địa cùng chiến lược đa dạng hóa thị trường là những giải pháp cốt lõi giúp nâng cao năng lực tự chủ, tạo đà bứt phá bền vững cho doanh nghiệp trong chuỗi giá trị toàn cầu…

Ngày 25/6/2026, Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc dự và chỉ đạo Hội nghị thúc đẩy xuất khẩu đạt mục tiêu tăng trưởng 2 con số do Bộ Công Thương tổ chức.

Hội nghị diễn ra trong bối cảnh Chính phủ đang quyết liệt triển khai các nhiệm vụ, giải pháp thực hiện mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số theo tinh thần Kết luận số 18-KL/TW ngày 2/4/2026 của Hội nghị lần thứ hai Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV về Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2026 - 2030 gắn với thực hiện mục tiêu phấn đấu tăng trưởng hai con số, cùng các nghị quyết, chỉ đạo của Chính phủ về phát triển kinh tế - xã hội năm 2026.

TĂNG TRƯỞNG ẤN TƯỢNG VÀ THÁCH THỨC MỚI

Theo báo cáo từ Bộ Công Thương, tính đến ngày 15/6/2026, tổng kim ngạch xuất khẩu của cả nước đã chạm mốc 239,9 tỷ USD, đạt mức tăng trưởng ấn tượng 21,4% so với cùng kỳ năm 2025.

Trong đó, nhóm công nghiệp chế biến tiếp tục khẳng định vai trò trụ cột với các mặt hàng trọng điểm như điện tử, máy vi tính, linh kiện, điện thoại và giày dép. Đối với lĩnh vực nông, lâm, thủy sản, nhiều mặt hàng như rau quả và thủy sản không chỉ duy trì đà tăng trưởng tích cực mà còn có sự chuyển dịch mạnh mẽ từ xuất khẩu nguyên liệu thô sang chế biến sâu, góp phần nâng cao giá trị gia tăng cho hàng hóa Việt Nam.

Mặc dù duy trì được đà tăng trưởng trong bối cảnh kinh tế thế giới diễn biến phức tạp và chủ nghĩa bảo hộ thương mại gia tăng, song hoạt động xuất khẩu hiện nay vẫn phải đối mặt với không ít thách thức. Cán cân thương mại đã có sự thay đổi đáng chú ý khi chuyển từ xuất siêu sang nhập siêu. Đáng lo ngại hơn, khu vực doanh nghiệp trong nước hiện chỉ đóng góp khoảng 20% tổng kim ngạch xuất khẩu, trong khi khu vực có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) chiếm tới gần 80%.

Bên cạnh đó, giá trị gia tăng nội địa trong nhiều ngành hàng còn thấp, doanh nghiệp vẫn lệ thuộc lớn vào nguồn nguyên liệu và linh kiện nhập khẩu. Áp lực từ các rào cản thương mại, yêu cầu khắt khe về truy xuất nguồn gốc, phát thải carbon và các tiêu chuẩn phát triển bền vững tại những thị trường lớn đang ngày càng trở nên hiện hữu.

Tại hội nghị, các hiệp hội ngành hàng và cộng đồng doanh nghiệp đồng quan điểm cho rằng việc cải cách thủ tục hành chính và giảm chi phí tuân thủ là yếu tố tiên quyết để duy trì đà tăng trưởng. Các đơn vị kiến nghị Chính phủ và các bộ ngành cần nâng cấp hạ tầng số phục vụ công tác thuế, hải quan và thương mại điện tử xuyên biên giới, đồng thời tháo gỡ triệt để vướng mắc trong kiểm tra chuyên ngành và thông quan hàng hóa.

Nhiều ý kiến bày tỏ sự quan ngại về xu hướng gia tăng các biện pháp phòng vệ thương mại tại các thị trường lớn, từ đó đề nghị tăng cường công tác dự báo, cảnh báo sớm và hỗ trợ doanh nghiệp tuân thủ các quy định về quy tắc xuất xứ, lao động và minh bạch chuỗi cung ứng nhằm hạn chế rủi ro bị điều tra chống lẩn tránh thuế.

Vấn đề chuyển đổi xanh cũng được tập trung thảo luận khi các thị trường nhập khẩu đang áp dụng các tiêu chuẩn như ESG (Môi trường – Xã hội – Quản trị), Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM) và quy định chống phá rừng. Do đó, các doanh nghiệp mong muốn có cơ chế hỗ trợ đầu tư công nghệ sạch và giảm phát thải.

Riêng với ngành dệt may và da giày, các hiệp hội kiến nghị đơn giản hóa thủ tục nhập khẩu tại chỗ và phát triển nguồn nguyên liệu nội địa để đáp ứng quy tắc xuất xứ của các hiệp định thương mại tự do (FTA) thế hệ mới. Trong khi đó, ngành nông nghiệp và thủy sản kỳ vọng vào việc đẩy nhanh đàm phán mở cửa thị trường, hoàn thiện các nghị định thư về kiểm dịch và xây dựng thương hiệu quốc gia.

Tại hội nghị, lãnh đạo UBND thành phố Hà Nội cho biết Hà Nội đặt mục tiêu kim ngạch xuất khẩu đạt khoảng 23 tỷ USD vào năm 2026 thông qua đổi mới xúc tiến thương mại chuyên sâu và hỗ trợ doanh nghiệp đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế.

Là trung tâm công nghiệp, cảng biển và logistics lớn của miền Bắc, TP. Hải Phòng đặt mục tiêu kim ngạch xuất khẩu đạt khoảng 52 tỷ USD trong năm 2026. Lãnh đạo TP. Hải Phòng cho biết sẽ tập trung đầu tư hạ tầng cảng biển và giao thông kết nối, giảm chi phí logistics thông qua chuyển đổi số, hỗ trợ doanh nghiệp tận dụng hiệu quả các Hiệp định thương mại tự do (FTA) và đáp ứng các tiêu chuẩn mới về truy xuất nguồn gốc, ESG, CBAM.

Tại Phú Thọ, địa phương định hướng ưu tiên thu hút các dự án công nghệ cao và phát triển công nghiệp hỗ trợ để nâng cao tỷ lệ nội địa hóa. Cần Thơ tập trung vào mục tiêu trở thành trung tâm chế biến và logistics của vùng Đồng bằng sông Cửu Long, đồng thời kiến nghị các cơ chế tín dụng ưu đãi cho doanh nghiệp đầu tư vào chế biến sâu và tự động hóa.

HÓA GIẢI RỦI RO, TẠO ĐÀ CHO XUẤT KHẨU TĂNG TRƯỞNG

Trao đổi về các giải pháp điều hành, Bộ trưởng Bộ Công Thương Lê Mạnh Hùng nhận định: “Hoạt động xuất nhập khẩu đang đối mặt với 4 rủi ro lớn, đó là độ mở kinh tế quá cao; sự phụ thuộc vào nguyên liệu nhập khẩu; tập trung quá mức vào một số thị trường chủ lực và việc chưa làm chủ được chuỗi logistics quốc tế”.

Về các kiến nghị liên quan đến cải cách thủ tục hành chính và giảm chi phí tuân thủ, Bộ trưởng cho biết Bộ Công Thương đã cắt giảm 367/658 điều kiện kinh doanh, tương đương hơn 55%; đồng thời bãi bỏ 111 thủ tục hành chính và đơn giản hóa 177 thủ tục khác. Trong thời gian tới, Bộ sẽ tiếp tục rà soát, lắng nghe ý kiến doanh nghiệp và hiệp hội để đơn giản hóa hơn nữa các quy định, góp phần giảm chi phí và tạo thuận lợi cho hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Bên cạnh đó, Bộ Công Thương cũng đang đẩy mạnh khai thác hiệu quả các FTA, thúc đẩy chuyển đổi số trong quản trị và cung cấp thông tin thị trường, tăng cường cảnh báo phòng vệ thương mại cho doanh nghiệp. Đồng thời, Bộ cũng định hướng xây dựng các chiến lược dài hạn; tiếp tục phối hợp với các bộ, ngành liên quan tháo gỡ khó khăn về thị trường, phát triển công nghiệp hỗ trợ, nâng cao tỷ lệ nội địa hóa và tăng cường tính tự chủ của chuỗi cung ứng trong nước, nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh cho hàng hóa xuất khẩu.

Bộ trưởng Lê Mạnh Hùng khẳng định: “Bộ Công Thương sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với các bộ, ngành, địa phương nhằm bảo đảm an ninh năng lượng, ổn định nguồn cung xăng dầu, điện năng và tháo gỡ các điểm nghẽn về hạ tầng, logistics, tạo nền tảng vững chắc cho tăng trưởng xuất khẩu bền vững trong thời gian tới”.

Thứ trưởng Bộ Tài chính Cao Anh Tuấn cho biết thêm, ngành tài chính sẽ tiếp tục thực hiện các chính sách gia hạn, điều chỉnh thuế giá trị gia tăng và thuế thu nhập doanh nghiệp để giảm áp lực chi phí. Bộ Tài chính cũng cam kết phối hợp chặt chẽ với Ngân hàng Nhà nước trong việc theo dõi tỷ giá và dòng ngoại tệ, đồng thời mở rộng diện doanh nghiệp ưu tiên về hải quan cho ngành dệt may và da giày nhằm tạo thuận lợi tối đa cho hoạt động sản xuất, xuất khẩu.

THAY ĐỔI TƯ DUY XUẤT KHẨU: LẤY NHU CẦU THỊ TRƯỜNG LÀM TRUNG TÂM

Phát biểu kết luận hội nghị, Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc nhấn mạnh: “Mục tiêu tăng trưởng 2 con số giai đoạn 2026-2030 đã được xác định trong các nghị quyết của Đảng, Quốc hội và Bộ Chính trị. Trong đó, tăng trưởng xuất nhập khẩu là một trong những động lực quan trọng để thực hiện mục tiêu này”.

Phó Thủ tướng biểu dương nỗ lực của cộng đồng doanh nghiệp và các địa phương khi duy trì được đà tăng trưởng trong bối cảnh khó khăn, góp phần quan trọng vào ổn định kinh tế vĩ mô và nâng cao vị thế đất nước; đồng thời khẳng định cải cách thể chế phải là nhiệm vụ trọng tâm, trong đó Chính phủ đang triển khai quyết liệt chương trình cải cách hành chính theo hướng cắt giảm khoảng 50% thủ tục hành chính và 50% chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp.

Phó Thủ tướng yêu cầu thay đổi tư duy xuất khẩu theo hướng lấy nhu cầu thị trường làm trung tâm và bám sát tín hiệu thị trường để định hướng sản xuất.

Trước thực trạng khu vực FDI chiếm tỷ trọng áp đảo (chiếm gần 80% kim ngạch xuất khẩu), Phó Thủ tướng lưu ý cần có giải pháp mạnh mẽ để phát triển công nghiệp hỗ trợ, nâng cao năng lực tự chủ của doanh nghiệp trong nước và gia tăng giá trị nội địa. Việc đa dạng hóa thị trường sang các khu vực tiềm năng như châu Phi, Trung Đông, Mỹ Latinh và thị trường Halal cần được đẩy mạnh để giảm bớt sự phụ thuộc vào các đối tác truyền thống.

Về nhiệm vụ cụ thể, Phó Thủ tướng giao Bộ Công Thương chủ trì tháo gỡ khó khăn về thị trường, khai thác hiệu quả các FTA và hoàn thiện cơ chế phát triển sản xuất trong nước gắn với mục tiêu tự chủ kinh tế đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045. Bộ Tài chính cần hiện đại hóa quy trình hải quan và kiểm soát chặt chẽ gian lận xuất xứ. Bộ Nông nghiệp và Môi trường có nhiệm vụ xây dựng các vùng nguyên liệu tập trung quy mô lớn. Ngân hàng Nhà nước cần điều hành tỷ giá linh hoạt và tạo điều kiện cho doanh nghiệp tiếp cận vốn tín dụng ưu đãi. Bộ Xây dựng được giao nghiên cứu phát triển hạ tầng logistics đồng bộ nhằm giảm chi phí cho hàng hóa.

Các bộ, ngành liên quan tiếp tục rà soát, loại bỏ các rào cản pháp lý, đẩy nhanh tiến độ xây dựng văn bản quy phạm pháp luật, tăng cường áp dụng quản lý rủi ro và hạn chế tình trạng thanh tra, kiểm tra chồng chéo.

Phó Thủ tướng đề nghị các địa phương chủ động nắm bắt, giải quyết thực chất các khó khăn của doanh nghiệp; tổ chức triển khai hiệu quả các quy hoạch, thu hút đầu tư vào khu công nghiệp, khu kinh tế và các lĩnh vực công nghệ cao, tạo giá trị gia tăng lớn.

Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) và các hiệp hội doanh nghiệp cần tiếp tục làm đầu mối tập hợp, phản ánh kịp thời những khó khăn, vướng mắc của doanh nghiệp để các cơ quan có thẩm quyền xử lý.

Nhấn mạnh doanh nghiệp là chủ thể trung tâm của hoạt động xuất khẩu, Phó Thủ tướng giao nhiệm vụ cho các tập đoàn, tổng công ty và cộng đồng doanh nghiệp chủ động nâng cao năng lực quản trị, ứng dụng khoa học công nghệ, tăng năng suất lao động, mở rộng quy mô và nâng cao sức cạnh tranh để đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.

Phó Thủ tướng tin tưởng rằng với sự đồng lòng của các bộ, ngành, địa phương, hiệp hội và cộng đồng doanh nghiệp, Việt Nam sẽ tiếp tục duy trì đà tăng trưởng xuất khẩu, góp phần thực hiện thành công các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội và mục tiêu tăng trưởng hai con số trong thời gian tới.