Trung tâm công nghệ bồi đắp dự kiến được trang bị hệ thống máy in 3D kim loại cùng các thiết bị hỗ trợ, hướng tới phục vụ nhu cầu sản xuất, sửa chữa và phục hồi thiết bị trong ngành dầu khí - năng lượng Việt Nam…

Thỏa thuận được xem là một bước tiến mới trong hợp tác công nghệ giữa hai bên, trong đó công nghệ sản xuất bồi đắp (additive manufacturing), thường được biết đến phổ biến hơn với tên gọi công nghệ in 3D, được định hướng ứng dụng trực tiếp vào các nhu cầu sản xuất, bảo dưỡng và sửa chữa thiết bị của ngành nhiên liệu - năng lượng.

TRUNG TÂM IN 3D HƯỚNG TỚI CÁC NHU CẦU THỰC TIỄN CỦA PETROVIETNAM

Theo thỏa thuận, Rosatom và Petrovietnam thống nhất danh mục cũng như tiến độ cung cấp các thiết bị cần thiết để đưa vào hoạt động một trung tâm in 3D có đầy đủ chức năng tại Việt Nam.

Trong đó, phía Rosatom sẽ cung cấp các máy in 3D do Phân ban Nhiên liệu của tập đoàn này sản xuất, có khả năng chế tạo các sản phẩm kim loại bằng hai công nghệ là nấu chảy laser chọn lọc (Selective Laser Melting - SLM) và đắp bồi laser trực tiếp (Direct Laser Deposition - DLD).

Ngoài hệ thống máy in, trung tâm còn được trang bị các thiết bị phục vụ xử lý nhiệt, gia công cơ khí, phân tích trong phòng thí nghiệm và những công đoạn cần thiết khác trong quá trình sản xuất sản phẩm bồi đắp.

Điểm đáng chú ý của thỏa thuận là công nghệ được định hướng không chỉ phục vụ nghiên cứu mà hướng tới giải quyết những nhu cầu cụ thể trong hoạt động sản xuất của Petrovietnam.

Ông Phan Tư Giang cho biết, Trung tâm công nghệ bồi đắp dành cho Petrovietnam không chỉ đơn thuần đưa công nghệ in 3D vào ứng dụng mà còn hướng tới giải quyết các bài toán thực tiễn của ngành nhiên liệu - năng lượng.

Theo đó, trung tâm có thể hỗ trợ sản xuất nhanh các chi tiết có cấu trúc phức tạp phục vụ thiết bị khoan, thiết bị bơm; rút ngắn thời gian dừng sản xuất nhờ khả năng tạo mẫu nhanh; đồng thời ứng dụng công nghệ bồi đắp trong phục hồi, sửa chữa thiết bị và chế tạo các sản phẩm có kích thước lớn.

Đây là hướng ứng dụng có ý nghĩa đối với những ngành sử dụng nhiều thiết bị cơ khí chuyên dụng, trong đó thời gian chờ linh kiện hoặc phụ tùng thay thế có thể ảnh hưởng trực tiếp tới tiến độ bảo dưỡng và hoạt động sản xuất.

So với phương pháp sản xuất truyền thống, công nghệ bồi đắp cho phép tạo ra những chi tiết có hình dạng phức tạp mà quá trình đúc và gia công cơ khí thông thường khó thực hiện hoặc cần nhiều công đoạn.

Công nghệ này cũng có khả năng giảm khối lượng sản phẩm, sử dụng vật liệu hiệu quả hơn và rút ngắn thời gian chế tạo trong một số trường hợp. Các thông số sản xuất có thể được điều chỉnh linh hoạt để chế tạo sản phẩm từ nhiều loại vật liệu khác nhau.

Với đặc điểm đó, sản xuất bồi đắp đang được mở rộng ứng dụng từ những lĩnh vực công nghệ cao như năng lượng hạt nhân, hàng không vũ trụ tới y tế và công nghiệp chế tạo.

TỪ CUNG CẤP THIẾT BỊ ĐẾN KHẢ NĂNG NỘI ĐỊA HÓA

Một nội dung khác được đề cập trong thỏa thuận là xây dựng các điều kiện để tổ chức sản xuất bột kim loại tại Việt Nam. Đây là yếu tố quan trọng bởi vật liệu đầu vào có vai trò quyết định đối với chất lượng và khả năng mở rộng quy mô sản xuất bồi đắp.

Hai bên dự kiến phối hợp trong đào tạo kỹ thuật, trao đổi thông tin, xây dựng các tiêu chuẩn chất lượng, quy trình đánh giá năng lực cũng như chứng nhận sản phẩm.

Ông Ilya Kavelashvili, Giám đốc phụ trách lĩnh vực Công nghệ bồi đắp thuộc Phân ban Nhiên liệu của Rosatom, cho biết tập đoàn sẵn sàng thảo luận về việc nội địa hóa sản xuất máy in 3D tại Việt Nam.

Theo ông, Rosatom đã triển khai mô hình tương tự với các đối tác tại Belarus từ năm 2025. Từ việc cung cấp máy in 3D, hợp tác sau đó được mở rộng sang cùng lắp ráp thiết bị và cung cấp sản phẩm cho các khách hàng bên ngoài.

Nếu được triển khai tại Việt Nam, hướng hợp tác này có thể mở rộng phạm vi của dự án từ ứng dụng công nghệ sang phát triển năng lực sản xuất trong nước.

Đặc biệt, việc từng bước làm chủ thiết bị và vật liệu có thể tạo điều kiện để doanh nghiệp Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị của ngành sản xuất bồi đắp, thay vì chỉ sử dụng máy móc và sản phẩm nhập khẩu.

Đối với ngành dầu khí - năng lượng, năng lực sản xuất tại chỗ cũng có thể giúp tăng tính chủ động trong cung ứng một số loại phụ tùng, linh kiện và chi tiết chuyên dụng, nhất là những sản phẩm có yêu cầu cao về thiết kế và cần thời gian chế tạo ngắn.

ROSATOM MỞ RỘNG CÔNG NGHỆ BỒI ĐẮP RA NGOÀI LĨNH VỰC HẠT NHÂN

Trung tâm công nghệ bồi đắp tại Việt Nam nằm trong xu hướng Rosatom mở rộng các lĩnh vực công nghệ mới bên cạnh hoạt động cốt lõi về năng lượng hạt nhân.

Phân ban Nhiên liệu của Rosatom, với công ty quản lý là TVEL, tập hợp các doanh nghiệp hoạt động trong các lĩnh vực chế tạo nhiên liệu hạt nhân, chuyển đổi và làm giàu uranium, sản xuất máy ly tâm khí cùng các tổ chức nghiên cứu khoa học và thiết kế.

TVEL hiện là nhà cung cấp nhiên liệu hạt nhân cho các nhà máy điện hạt nhân của Nga và cung cấp nhiên liệu cho hơn 70 lò phản ứng năng lượng tại 15 quốc gia, các lò phản ứng nghiên cứu tại 9 quốc gia, cũng như các lò phản ứng trên các phương tiện thuộc hạm đội hạt nhân của Nga.

Theo Rosatom, cứ 6 lò phản ứng điện hạt nhân trên thế giới thì có một lò sử dụng nhiên liệu TVEL.

Trong những năm gần đây, Phân ban Nhiên liệu cũng mở rộng sang một số lĩnh vực kinh doanh và công nghệ mới như hóa chất, luyện kim, công nghệ lưu trữ năng lượng, sản xuất bồi đắp, các sản phẩm số và tháo dỡ các cơ sở hạt nhân sau khi kết thúc vòng đời.

Việc phát triển công nghệ bồi đắp được Rosatom đặt trong nhóm các hướng công nghệ mới, với các đơn vị chuyên ngành được xây dựng để phát triển và triển khai những giải pháp sản xuất bồi đắp trong nhiều lĩnh vực.

Đối với Việt Nam, hợp tác với Rosatom trong lĩnh vực này mở ra một hướng tiếp cận đáng chú ý đối với công nghệ sản xuất tiên tiến, đặc biệt trong các ngành có yêu cầu cao về vật liệu, độ chính xác và khả năng chế tạo các chi tiết phức tạp.

Từ góc độ ngành dầu khí - năng lượng, việc hình thành một trung tâm công nghệ bồi đắp có thể tạo nền tảng để thử nghiệm và mở rộng các ứng dụng in 3D trong sản xuất, bảo trì và sửa chữa thiết bị.

Về dài hạn, nếu các nội dung về đào tạo nhân lực, sản xuất bột kim loại, tiêu chuẩn hóa và nội địa hóa thiết bị được triển khai đồng bộ, dự án có thể vượt ra ngoài phạm vi một trung tâm công nghệ phục vụ riêng Petrovietnam, hướng tới hình thành năng lực sản xuất bồi đắp tại Việt Nam.

Đây cũng là hướng phù hợp với xu thế chuyển dịch từ gia công truyền thống sang các phương thức sản xuất linh hoạt, tiết kiệm vật liệu và dựa nhiều hơn vào công nghệ số, qua đó góp phần nâng cao năng lực công nghiệp và hiệu quả sử dụng nguồn lực của nền kinh tế.