Sơ kết 1 năm vận hành mô hình tổ chức tổng thể của hệ thống chính trị, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm yêu cầu rà soát tiêu chí, làm rõ sự cần thiết tiếp tục sáp nhập một số xã, phường.

Văn phòng Trung ương Đảng vừa ban hành Thông báo số 100-TB/VPTW, ngày 19/6/2026, thông báo Kết luận của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại cuộc làm việc với Ban Chỉ đạo Trung ương về sơ kết 1 năm vận hành mô hình tổ chức tổng thể của hệ thống chính trị, mô hình chính quyền 3 cấp.

Theo thông báo, ngày 18/6/2026, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm làm việc với Ban Chỉ đạo Trung ương về nội dung trên. Sau khi nghe Ban Tổ chức Trung ương, Cơ quan Thường trực của Ban Chỉ đạo, trình bày dự thảo Báo cáo sơ kết và ý kiến phát biểu của các đại biểu, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đã kết luận một số nội dung trọng tâm.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cơ bản thống nhất với bố cục, nội dung đánh giá, nhận định trong dự thảo Báo cáo. Qua sơ kết 1 năm, toàn hệ thống chính trị đã hoàn thành khối lượng công việc rất lớn, cấu trúc thành công bộ máy chỉ trong thời gian ngắn.

Dự thảo Báo cáo đã đánh giá đầy đủ, toàn diện những kết quả nổi bật trong vận hành mô hình tổ chức tổng thể của hệ thống chính trị, mô hình chính quyền 3 cấp; đồng thời xác định những “điểm nghẽn”, “nút thắt” cần tháo gỡ nhằm bảo đảm vận hành thông suốt, hiệu quả, phát huy vai trò, trách nhiệm người đứng đầu.

ĐÁNH GIÁ KỸ NĂNG LỰC THỰC THI Ở CẤP CƠ SỞ

Tuy nhiên, bên cạnh kết quả bước đầu, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước lưu ý còn nhiều vấn đề cần tiếp tục xem xét, sửa đổi, bổ sung và điều chỉnh. Bộ máy đã được sắp xếp nhưng chất lượng vận hành chưa đồng đều; số lượng đầu mối tổ chức đã giảm nhưng hiệu quả quản trị chưa đạt yêu cầu.

Thẩm quyền đã được phân cấp, song nguồn lực, năng lực và công cụ thực thi chưa đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ thực tiễn trong giai đoạn mới.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đồng ý thông qua nội dung Báo cáo sơ kết để trình Bộ Chính trị xem xét, cho ý kiến tại phiên họp ngày 26/6/2026.

Ban Tổ chức Trung ương được giao chủ trì, phối hợp với Văn phòng Trung ương Đảng khẩn trương tiếp thu đầy đủ các ý kiến tại cuộc họp, hoàn thiện Báo cáo sơ kết gửi các Ủy viên Bộ Chính trị cho ý kiến theo quy định.

Đồng thời, Ban Tổ chức Trung ương chủ trì, phối hợp chặt chẽ với Đảng ủy Chính phủ; Đảng ủy Quốc hội; Đảng ủy Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể Trung ương; Đảng ủy các cơ quan Đảng Trung ương; Quân ủy Trung ương; Đảng ủy Công an Trung ương; các ban Đảng Trung ương; Văn phòng Trung ương Đảng; các tỉnh ủy, thành ủy tiếp tục hoàn thiện Báo cáo để trình Hội nghị sơ kết toàn quốc, dự kiến tổ chức ngày 1/7/2026.

Về định hướng hoàn thiện Báo cáo, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu tập trung đánh giá kỹ lưỡng tính đồng bộ, thống nhất, minh bạch, cụ thể của thể chế pháp luật hiện hành, nhất là pháp luật liên quan đến hoạt động của chính quyền địa phương.

Các lĩnh vực cần được đánh giá gồm khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số; đất đai, tài nguyên, khoáng sản, lâm nghiệp; tài chính - ngân sách; phân cấp, phân quyền và ranh giới thẩm quyền giữa Trung ương, địa phương.

Báo cáo cũng cần đánh giá chi tiết năng lực thực thi ở cấp xã so với nhiệm vụ được phân giao, nhất là trong các lĩnh vực đất đai, xây dựng, tài chính, tư pháp, công thương, nông nghiệp, môi trường và các lĩnh vực văn hóa - xã hội.

Nội dung này phải gắn với chỉ tiêu biên chế, số lượng cán bộ chuyên môn sâu, bố trí vị trí việc làm phù hợp với chuyên môn nghiệp vụ và yêu cầu thực tiễn.

Một nội dung quan trọng khác là xác định rõ những hạn chế, bất cập giữa quy định về một mô hình và khung phân cấp áp dụng trong thực tiễn tại các địa phương khác nhau về trình độ phát triển, năng lực cán bộ, điều kiện địa lý, hạ tầng giao thông và công nghệ thông tin. Đặc biệt, cần làm rõ khác biệt giữa cấp xã ở đô thị, thành phố lớn với khu vực nông thôn, miền núi.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cũng yêu cầu đánh giá sự phù hợp giữa phân cấp, phân quyền với phân bổ nguồn lực, gồm nhân lực và kinh phí; trong đó có phân bổ nguồn thu, nhiệm vụ chi của ngân sách xã so với nhiệm vụ của cấp xã, phường.

NHẬN DIỆN CÁC NGUY CƠ TRONG VẬN HÀNH

Báo cáo cần bổ sung nhận định, đánh giá về tổ chức, hoạt động của khu vực phòng thủ, thế trận quốc phòng toàn dân, thế trận an ninh nhân dân trong mô hình chính quyền địa phương 2 cấp; đồng thời đánh giá hiệu quả hoạt động của cơ quan tư pháp sau khi chuyển sang mô hình khu vực.

Cùng với đó, cần bổ sung đánh giá về hiệu quả, tính tự chủ, tính hợp lý của mô hình hoạt động đối với các đơn vị sự nghiệp công lập sau sắp xếp.

Một nội dung được Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh là đánh giá cụ thể thực trạng hạ tầng số, hạ tầng viễn thông, công nghệ thông tin, dữ liệu và phần mềm chuyên ngành trang bị cho chính quyền cơ sở.

Theo định hướng tại thông báo, cần làm rõ chất lượng hạ tầng viễn thông, công nghệ thông tin, chuyển đổi số; tình trạng số lượng phần mềm nhiều nhưng chưa tương thích, đồng bộ; dữ liệu chưa đầy đủ, còn thiếu kết nối, chia sẻ, nhất là tại vùng sâu, vùng xa, miền núi, biên giới.

Đáng chú ý, Báo cáo cần đánh giá sự cần thiết phải tiếp tục điều chỉnh, sáp nhập một số xã, phường trên cơ sở rà soát các tiêu chí về diện tích, dân số, hạ tầng, năng lực cán bộ và yêu cầu phát triển. Việc này nhằm phát huy lợi thế quản lý nhà nước theo quy mô, đồng thời đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cũng gợi ý nghiên cứu, bổ sung việc thành lập đơn vị hành chính đô thị đặc biệt mang tính hạt nhân để điều phối phát triển, kết nối hạ tầng, dịch vụ công và các không gian kinh tế trọng điểm.

Đặc biệt, Báo cáo cần rà soát, nhận diện, đánh giá kỹ lưỡng các “nguy cơ” để có phương hướng, giải pháp khắc phục, điều chỉnh kịp thời. Trong đó, nguy cơ đầu tiên là cuộc cải cách về sắp xếp bộ máy của hệ thống chính trị mới chỉ dừng ở “giảm đầu mối”, chưa phải là “bảo đảm nâng cao năng lực phục vụ”.

Các nguy cơ khác gồm sự chênh lệch chất lượng dịch vụ công giữa đô thị lớn với vùng sâu, vùng xa; giữa nơi có năng lực số tốt với nơi còn yếu; đội ngũ cán bộ cơ sở bị quá tải, áp lực lớn, dễ dẫn tới tâm lý sợ sai, né việc.

Bên cạnh đó, cần nhận diện nguy cơ ranh giới hành chính mới chưa thật sự phù hợp với không gian kinh tế, không gian đô thị, khu công nghiệp, vùng du lịch, vùng sinh thái và các hành lang phát triển.

Một vấn đề trực tiếp liên quan đến người dân cũng được nêu rõ: nếu tổ chức điểm phục vụ không hợp lý, người dân có thể phải đi xa hơn, tiếp cận dịch vụ công khó hơn, mất nhiều thời gian và tốn kém hơn khi thực hiện các thủ tục hành chính.

Theo Kết luận của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, việc sơ kết 1 năm vận hành mô hình tổ chức tổng thể của hệ thống chính trị, mô hình chính quyền 3 cấp không chỉ nhằm ghi nhận kết quả sắp xếp bộ máy, mà quan trọng hơn là nhận diện đúng những điểm nghẽn, nguy cơ trong vận hành để tiếp tục điều chỉnh, bảo đảm bộ máy tinh gọn gắn với hiệu lực, hiệu quả và năng lực phục vụ người dân, doanh nghiệp.