Quan hệ giữa Canada và Trung Quốc được cải thiện đang mở ra những cơ hội mới cho hợp tác trong lĩnh vực năng lượng sạch. Xe điện, lưu trữ năng lượng, khoáng sản quan trọng và năng lượng tái tạo được đánh giá là những lĩnh vực có nhiều tiềm năng, nơi hai nước có thể phát huy thế mạnh bổ trợ cho nhau…

Trong bối cảnh quá trình chuyển dịch năng lượng toàn cầu đòi hỏi đổi mới cả công nghệ lẫn năng lực triển khai nhanh chóng với chi phí hợp lý, sự kết hợp giữa công nghệ, nguồn tài nguyên và năng lực sản xuất của Canada và Trung Quốc có thể tạo thêm động lực cho thị trường năng lượng sạch, đồng thời mở rộng cơ hội hợp tác sang các thị trường thứ ba.

Canada và Trung Quốc đang đứng trước cơ hội thúc đẩy một mô hình hợp tác mới, trong đó Canada phát huy thế mạnh về tài nguyên, nghiên cứu khoa học và các công nghệ môi trường chuyên biệt, còn Trung Quốc đóng góp năng lực sản xuất quy mô lớn, vốn đầu tư và kinh nghiệm triển khai các công nghệ năng lượng sạch.

XE ĐIỆN, LƯU TRỮ NĂNG LƯỢNG MỞ RA CƠ HỘI HỢP TÁC

Hội đồng Kinh doanh Canada - Trung Quốc đang tổ chức một đoàn công tác về công nghệ sạch của Canada tới Trung Quốc vào tháng 11. Theo ông Bijan Ahmadi, Giám đốc điều hành kiêm Giám đốc vận hành của Hội đồng, chuyến công tác xuất phát từ sự quan tâm ngày càng lớn của các doanh nghiệp công nghệ sạch Canada đối với nền kinh tế carbon thấp đang phát triển nhanh chóng của Trung Quốc.

Các doanh nghiệp Canada thường có thế mạnh về công nghệ và chuyên môn trong những lĩnh vực chuyên biệt, trong khi Trung Quốc sở hữu năng lực sản xuất, nguồn vốn đầu tư và kinh nghiệm triển khai công nghệ sạch trên quy mô lớn.

"Quan hệ đối tác chiến lược Canada - Trung Quốc được nối lại, với trọng tâm vào năng lượng, công nghệ sạch và năng lực cạnh tranh về khí hậu, đang tạo thêm động lực cho hoạt động hợp tác giữa doanh nghiệp hai nước," ông Bijan Ahmadi khẳng định.

Đoàn công tác sẽ giúp các doanh nghiệp Canada tìm hiểu thị trường Trung Quốc, tiếp xúc với các đối tác thương mại và đầu tư, đồng thời xác định các dự án tiềm năng. Mục tiêu là chuyển sự quan tâm chung đối với công nghệ sạch thành những quan hệ kinh doanh trực tiếp và các cơ hội thương mại cụ thể.

Hai nước đã có một số “điểm đặt chân” trong hợp tác năng lượng, có thể trở thành nền tảng cho những bước tiến sâu hơn.

Ông Jiang Wenran Giám đốc sáng lập Viện Trung Quốc thuộc Đại học Alberta và Chủ tịch Diễn đàn Năng lượng và Môi trường Canada - Trung Quốc

PetroChina hiện nắm 15% cổ phần tại dự án LNG Canada. Trong lĩnh vực lưu trữ năng lượng, nhà sản xuất pin Trung Quốc CATL đã tham gia ba dự án lưu trữ điện quy mô lớn trên lưới điện tại Ontario.

Trong khi đó, Envision Energy đã ký thỏa thuận hợp tác chiến lược cho một dự án trình diễn điện gió kết hợp lưu trữ năng lượng công suất 300 MW tại tỉnh Nova Scotia.

Ông Jiang Wenran nhận định đây chưa phải những dự án hợp tác mang tính biểu tượng, nhưng là những “điểm đặt chân” nằm đúng trong các lĩnh vực then chốt của quá trình chuyển dịch năng lượng.

Xe điện cũng được kỳ vọng trở thành một trong những lĩnh vực dễ nhận thấy nhất của sự hợp tác mới. Khuôn khổ tiếp cận thị trường mới của Canada cho phép tối đa 49.000 xe điện Trung Quốc mỗi năm được nhập khẩu vào nước này với mức thuế thấp hơn. Theo ông Ahmadi, chính sách này có thể giúp người tiêu dùng Canada tiếp cận nhiều hơn với các mẫu xe điện có giá phù hợp.

Tuy nhiên, cơ hội lớn hơn được cho là nằm ở việc thúc đẩy các liên doanh và đầu tư sản xuất tại Canada, từ sản xuất xe và linh kiện, hệ thống pin đến hạ tầng sạc và phần mềm ô tô.

Theo ông Jiang, cấp độ hợp tác sâu hơn có thể là hình thành các liên doanh sản xuất xe điện ngay trên lãnh thổ Canada.

PHÁT HUY THẾ MẠNH BỔ TRỢ TRONG CHUỖI CUNG ỨNG XANH

Triển vọng hợp tác giữa Canada và Trung Quốc không chỉ giới hạn ở xe điện và pin mà có thể mở rộng trên toàn bộ chuỗi giá trị năng lượng sạch.

Theo ông Ahmadi, Trung Quốc hiện là quốc gia dẫn đầu thế giới trong nhiều lĩnh vực như pin và lưu trữ năng lượng, giao thông điện hóa, điện mặt trời, điện gió và công nghệ lưới điện.

Trong khi đó, Canada có thế mạnh về thu giữ, sử dụng và lưu trữ carbon (CCUS), xử lý nước và nước thải, phục hồi đất và môi trường, chuyển hóa chất thải thành năng lượng, giảm phát thải trong công nghiệp cũng như thu hồi và tái chế vật liệu.

Sự khác biệt về thế mạnh này có thể tạo ra một cấu trúc hợp tác bổ trợ, trong đó mỗi nước đóng góp những mắt xích mà mình có lợi thế cạnh tranh.

Năng lượng hạt nhân dân dụng là một ví dụ. Các doanh nghiệp Canada đang hỗ trợ cải tạo và vận hành dài hạn các lò phản ứng CANDU tại Trung Quốc. Theo ông Ahmadi, đây là một minh chứng cụ thể cho khả năng duy trì hợp tác năng lượng sạch giữa hai nước trong thời gian dài.

Ngoài ra, ông Jiang cho rằng lưu trữ năng lượng, điện gió ngoài khơi, hydro xanh, năng lượng hạt nhân dân dụng và thương mại uranium đều có thể trở thành những lĩnh vực hợp tác mới. Trong số đó, khoáng sản quan trọng đặc biệt có ý nghĩa đối với quá trình chuyển dịch năng lượng.

Việc kết nối nguồn tài nguyên của Canada với năng lực chế biến, sản xuất và triển khai công nghệ của Trung Quốc có thể tạo thêm giá trị trong chuỗi cung ứng toàn cầu, đồng thời giúp hai nước tận dụng tốt hơn những lợi thế riêng.

HỢP TÁC CANADA - TRUNG QUỐC CÓ THỂ VƯƠN RA THỊ TRƯỜNG THỨ BA

Theo các chuyên gia, ý nghĩa của hợp tác năng lượng sạch Canada - Trung Quốc không chỉ nằm ở lợi ích thương mại song phương mà còn có thể tác động tới tiến trình chuyển dịch năng lượng toàn cầu.

Ông Ahmadi cho rằng quá trình chuyển đổi năng lượng toàn cầu cần đồng thời hai yếu tố: đổi mới công nghệ và khả năng triển khai các giải pháp nhanh chóng với chi phí hợp lý.

Canada có hệ sinh thái khoa học và nghiên cứu mạnh, nguồn tài nguyên năng lượng sạch và chuyên môn trong các công nghệ môi trường, giảm phát thải chuyên biệt. Trung Quốc lại có quy mô sản xuất lớn, năng lực đầu tư và kinh nghiệm triển khai pin, năng lượng mặt trời, điện gió và các công nghệ năng lượng sạch trên diện rộng.

Kết hợp những thế mạnh này có thể giúp giảm chi phí công nghệ, đẩy nhanh quá trình thương mại hóa và đưa các giải pháp carbon thấp đến gần hơn với người tiêu dùng tại cả hai nước cũng như các thị trường thứ ba.

Ông  Bijan Ahmadi  Giám đốc điều hành kiêm Giám đốc vận hành của Hội đồng Kinh doanh Canada - Trung Quốc

Ở góc độ rộng hơn, ông Jiang cho rằng mô hình hợp tác giữa Canada và Trung Quốc có thể tạo ra một tiền lệ đáng chú ý đối với các nước đang phát triển.

Theo ông, một mô hình thành công dựa trên “tài nguyên Canada kết hợp với sản xuất Trung Quốc” có thể cho các quốc gia giàu tài nguyên thấy rằng họ không nhất thiết phải lựa chọn giữa nguồn vốn phương Tây và công nghệ Trung Quốc, mà có thể kết hợp cả hai để phục vụ mục tiêu phát triển.

Điều này đặc biệt có ý nghĩa trong bối cảnh nhiều quốc gia thuộc Nam bán cầu đang tìm cách khai thác nguồn tài nguyên trong nước, thu hút đầu tư và xây dựng năng lực sản xuất để tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng năng lượng sạch.

Từ góc độ đó, hợp tác Canada - Trung Quốc có thể vượt ra ngoài khuôn khổ một quan hệ thương mại song phương, trở thành một mô hình kết hợp giữa tài nguyên, công nghệ, vốn và năng lực sản xuất để thúc đẩy chuyển dịch năng lượng.

Theo ông Jiang, nếu được triển khai hiệu quả, quan hệ đối tác năng lượng sạch Canada - Trung Quốc có tiềm năng trở thành một mô hình cho hợp tác khí hậu giữa các nước Nam và Bắc bán cầu, thay vì chỉ dừng lại ở một thỏa thuận thương mại song phương.