Động thái này cho thấy bài toán khó mà Chính phủ Trung Quốc đang đối mặt khi vừa muốn đẩy nhanh phát triển AI, vừa phải bảo vệ lực lượng lao động hơn 700 triệu người - lớn nhất thế giới.

Trung Quốc đang lên kế hoạch xây dựng cơ chế đánh giá tác động của trí tuệ nhân tạo (AI) đối với thị trường việc làm. Động thái này cho thấy Bắc Kinh ngày càng lo ngại công nghệ mới này có thể làm xáo trộn sinh kế của người dân.

Theo thông báo của Chính phủ Trung Quốc hôm thứ Tư (17/6), các cơ quan chức năng sẽ nghiên cứu thiết lập hệ thống khảo sát về tác động của AI tới việc làm. Nhà chức trách cũng sẽ phân tích các ảnh hưởng liên quan và liên tục theo dõi cách công nghệ này tạo ra, cũng như thay thế, việc làm trong 5 năm tới.

Các biện pháp này cho thấy bài toán khó mà Bắc Kinh đang đối mặt khi vừa muốn đẩy nhanh phát triển AI, vừa phải bảo vệ lực lượng lao động hơn 700 triệu người - lớn nhất thế giới. Với Trung Quốc, nguy cơ thất nghiệp tăng mạnh không chỉ là vấn đề kinh tế, mà còn có thể ảnh hưởng tới ổn định xã hội - ưu tiên chính trị hàng đầu của Đảng Cộng sản Trung Quốc.

Khác với kế hoạch 5 năm trước, trong kế hoạch 5 năm mới nhất, Chính phủ Trung Quốc không đặt ra mục tiêu cụ thể về số việc làm mới cần tạo ra tại khu vực đô thị từ nay đến năm 2030. Điều này cho thấy Bắc Kinh đang thận trọng hơn trong bối cảnh thị trường lao động đối mặt nhiều biến động khó dự báo.

Theo thông báo ngày thứ Tư, Bắc Kinh dự định tăng cường giám sát tình hình việc làm tại các tỉnh, thành phố và doanh nghiệp trọng điểm, dù chưa công bố chi tiết. Nhà chức trách cũng sẽ tìm cách khai thác các dữ liệu như mức tiêu thụ điện công nghiệp, bảo hiểm xã hội và thanh toán di động để theo dõi sát hơn diễn biến của thị trường lao động.

Tốc độ phát triển chóng mặt của AI diễn ra vào thời điểm thị trường việc làm Trung Quốc vốn đã chịu nhiều sức ép. Đà suy giảm kéo dài của lĩnh vực bất động sản và áp lực giảm phát đang bào mòn lợi nhuận doanh nghiệp, khiến nhiều công ty khó tuyển thêm lao động hoặc tăng lương.

Đầu năm nay, Bộ Nhân lực và An sinh xã hội Trung Quốc cho biết sẽ triển khai các biện pháp ứng phó với tác động của AI tới việc làm. Theo truyền thông nhà nước Trung Quốc, trong những năm gần đây, bộ này đã mở rộng đào tạo nghề và sẽ thực hiện chiến dịch nâng cao kỹ năng cho người lao động trong các lĩnh vực như xe điện, y tế, sản xuất tiên tiến và AI.

Khi cơ hội việc làm chính thức thu hẹp và các nhà máy tăng cường tự động hóa, ngày càng nhiều lao động phải chuyển sang các công việc linh hoạt nhưng thiếu ổn định, như giao đồ ăn và giao hàng. Theo một viện nghiên cứu tại Trung Quốc, số người làm việc linh hoạt tại nước này được dự báo tăng lên 320 triệu trong năm nay, tương đương gần một nửa lực lượng lao động Trung Quốc.

Trong thông báo, Chính phủ Trung Quốc cũng cho biết sẽ tìm cách tạo thêm việc làm mới liên quan đến AI. Bắc Kinh cũng sẽ thúc đẩy ứng dụng AI để giúp các ngành truyền thống hoạt động hiệu quả và an toàn hơn, đặc biệt là những lĩnh vực thiếu lao động hoặc có điều kiện làm việc nguy hiểm.

Ngoài ra, Bắc Kinh sẽ yêu cầu các doanh nghiệp vận hành nền tảng số cải thiện tính minh bạch của thuật toán, bảo đảm thanh toán tiền lương cho người lao động và xây dựng các quy định về lao động.