Từ lạm phát đến dịch vụ tài chính, các chỉ báo dưới đây cho thấy kinh tế Anh đã thay đổi ra sao trong thập kỷ sau cuộc trưng cầu dân ý Brexit 10 năm trước...

Cuộc trưng cầu dân ý năm 2016, trong đó người dân Anh bỏ phiếu lựa chọn rời Liên minh châu Âu (EU), đã mở đường cho tiến trình gọi là Brexit, sau nhiều thập kỷ là thành viên của khối này.

Quyết định đó đã trở thành lực cản dai dẳng đối với nền kinh tế Anh, đồng thời làm trầm trọng thêm một số vấn đề mang tính cơ cấu lâu năm, vốn là một phần nguyên nhân khiến nhiều người Anh ủng hộ việc rời EU.

Từ lạm phát đến dịch vụ tài chính, các chỉ số dưới đây cho thấy kinh tế Anh đã thay đổi ra sao trong thập kỷ sau cuộc trưng cầu dân ý 10 năm trước, theo tổng hợp của hãng tin Reuters:

TĂNG TRƯỞNG GDP BÌNH QUÂN ĐẦU NGƯỜI

Hầu hết các nhà kinh tế cho rằng Brexit đã làm suy yếu hoạt động của nền kinh tế Anh. Tuy nhiên, rất khó tách riêng tác động của Brexit với tác động của đại dịch Covid-19, bởi đại dịch bùng phát đúng thời điểm Anh hoàn tất quá trình rời EU.

So với một số quốc gia cùng thuộc Nhóm 7 nền kinh tế phát triển hàng đầu thế giới (G7), như Mỹ, Pháp, Đức và Italy, Anh đứng áp chót về tăng trưởng kinh tế bình quân đầu người. Nước này chỉ xếp trên Đức, nền kinh tế phụ thuộc nhiều vào sản xuất và đang chật vật thích nghi với những thay đổi trong môi trường thương mại toàn cầu.

Qua nhiều nhiệm kỳ, các chính phủ Anh vẫn chưa thể tạo ra bước cải thiện đáng kể cho nền kinh tế. Tăng trưởng tiếp tục thiếu ổn định, trong khi năng suất dài hạn vẫn yếu.

Những người ủng hộ Brexit cho rằng việc rời EU sẽ giúp Anh linh hoạt hơn trong dài hạn. Họ cũng cho rằng những kịch bản tồi tệ nhất về thiệt hại kinh tế sau Brexit đã không xảy ra.

Trên thực tế, một số lĩnh vực của Anh vẫn đạt kết quả tích cực, đặc biệt là công nghệ tài chính, khoa học đời sống và trí tuệ nhân tạo (AI) - những ngành mà nước này vẫn giữ vị thế mạnh trên toàn cầu.

Tuy nhiên, các nhà kinh tế cho rằng ngay cả những lĩnh vực thế mạnh này cũng chưa đạt kết quả như kỳ vọng. Các ngành này vẫn bị kìm hãm bởi tình trạng đầu tư yếu, bất ổn chính trị và rào cản thương mại - những yếu tố cũng đang đè nặng lên toàn bộ nền kinh tế Anh.

LẠM PHÁT

Kể từ cuộc trưng cầu dân ý Brexit, Anh ghi nhận mức lạm phát cao hơn hầu hết các quốc gia Tây Âu khác, ngoại trừ Áo. Theo dữ liệu chính thức, tính đến tháng 5/2026, giá tiêu dùng tại Anh đã tăng 41,4%.

Ban đầu, lạm phát cao được cho là xuất phát từ các cú sốc riêng lẻ, như việc đồng bảng Anh mất giá sau cuộc trưng cầu dân ý Brexit hoặc tác động từ cuộc chiến Nga - Ukraine. Tuy nhiên, việc Anh chật vật kiểm soát lạm phát cho thấy đây đã trở thành vấn đề sâu xa hơn, gắn với những yếu kém mang tính cơ cấu của nền kinh tế.

Theo ông Adam Posen, cựu thành viên phụ trách chính sách lãi suất của Ngân hàng Trung ương Anh (BOE) và hiện là Chủ tịch Viện Kinh tế Quốc tế Peterson tại Washington, D.C., Anh đã trở thành một nền kinh tế dễ rơi vào lạm phát dai dẳng do năng lực điều hành kinh tế yếu. Nguyên nhân nằm ở các vấn đề mang tính cơ cấu như bất ổn chính trị, ngân sách chịu nhiều sức ép và tăng trưởng năng suất thấp.

“Trong một thế giới mà Mỹ không còn đóng vai trò bảo vệ cho nền kinh tế toàn cầu trước các cú sốc, nước Anh - vừa rời khỏi EU, vừa không hoàn toàn đứng cùng Mỹ - trở thành một nền kinh tế nhỏ, mở và dễ tổn thương hơn nhiều so với nhiều thập kỷ trước. Brexit càng làm rõ điều đó”, ông Posen nhận định với hãng tin Reuters.

DỊCH VỤ TÀI CHÍNH

Năm 2015, xuất khẩu dịch vụ tài chính của Anh còn lớn hơn tổng xuất khẩu của 5 nước Pháp, Đức, Ireland, Hà Lan và Italy cộng lại. Tuy nhiên, đến năm 2024, tổng xuất khẩu dịch vụ tài chính của 5 nước này đã vượt Anh. Diễn biến này cho thấy Brexit đã làm suy giảm phần nào vị thế áp đảo của London trong ngành tài chính châu Âu.

Theo công ty nghiên cứu New Financial, trong giai đoạn 2015-2025, sản lượng kinh tế của ngành dịch vụ tài chính Anh giảm 27%. Nước này cũng mất thị phần trong 10 trên 12 mảng tài chính quốc tế.

Dù vậy, London vẫn giữ vị thế trung tâm dịch vụ tài chính hàng đầu châu Âu. Thành phố này cũng là trung tâm giao dịch lớn nhất của thị trường ngoại hối quy mô gần 10 nghìn tỷ USD toàn cầu mỗi ngày.

ĐẦU TƯ DOANH NGHIỆP

Nhiều năm bất định về các điều kiện thương mại của Anh sau Brexit đã làm suy yếu đầu tư doanh nghiệp tại nước này. Hiện mức đầu tư này chỉ cao hơn khoảng 12% so với giữa năm 2016. Trong cùng giai đoạn, đầu tư doanh nghiệp tại Pháp tăng 23%, còn tại Mỹ tăng 48%.

Trong nhóm các nền kinh tế được so sánh, Anh chỉ đứng trên Đức, nơi đầu tư doanh nghiệp chỉ tăng 1% do nền kinh tế hoạt động yếu.

TRÁI PHIẾU

Nếu xét mức độ biến động của lợi suất trái phiếu chính phủ kỳ hạn 10 năm trong 10 năm qua, trái phiếu chính phủ Anh dao động mạnh hơn trái phiếu của các nước G7 khác. Điều này góp phần khiến trái phiếu chính phủ Anh mất vị thế “tài sản trú ẩn an toàn” trong mắt nhà đầu tư toàn cầu.

Việc Anh kiểm soát lạm phát kém cũng khiến nhà đầu tư kỳ vọng lãi suất sẽ duy trì ở mức cao hơn. Điều này thể hiện qua lợi suất trái phiếu chính phủ Anh ở mức cao, qua đó làm tăng thêm áp lực vay nợ và chi phí tài chính đối với chính phủ nước này.

Hôm thứ Hai (22/6), ông Keir Starmer thông báo từ chức Thủ tướng Anh, đúng vào tuần đánh dấu kỷ niệm cuộc trưng cầu dân ý Brexit. Diễn biến này cho thấy nền chính trị Anh vẫn còn nhiều biến động, khi nước này chuẩn bị có nhà lãnh đạo chính phủ thứ 7 trong vòng 10 năm.

Những điểm yếu của thị trường trái phiếu Anh từng bộc lộ rõ trong cuộc khủng hoảng trái phiếu chính phủ năm 2022. Khi đó, kế hoạch ngân sách dưới thời cựu Thủ tướng Anh Liz Truss đã châm ngòi cho làn sóng bán tháo trái phiếu, buộc BOE phải can thiệp. Cuộc khủng hoảng cũng khiến bà Truss và Bộ trưởng Tài chính khi đó phải từ chức.

ĐỒNG BẢNG ANH

So với trước cuộc bỏ phiếu Brexit năm 2016, đồng bảng Anh hiện yếu hơn khoảng 10% so với đồng USD và đồng euro. Đồng tiền mất giá khiến chi phí nhập khẩu tăng, qua đó làm áp lực lạm phát thêm nghiêm trọng. Trong khi đó, Anh cũng phải đối mặt với cú sốc năng lượng từ cuộc chiến Nga - Ukraine năm 2022 và gần đây là chiến tranh Iran.

Đồng bảng Anh cũng dễ bị tác động bởi bất ổn chính trị. Năm 2022, đồng tiền này từng rơi xuống mức thấp kỷ lục so với đồng USD sau khi kế hoạch ngân sách của chính quyền bà Truss khiến thị trường tài chính chao đảo.

Những câu hỏi về vị thế đồng tiền dự trữ của đồng bảng Anh cũng xuất hiện trở lại, nhất là khi nhà đầu tư lo ngại về mức nợ của Anh. Theo khảo sát ngoại hối mới nhất của Ngân hàng Thanh toán Quốc tế (BIS), đồng bảng Anh vẫn là đồng tiền được giao dịch nhiều thứ tư trên thế giới, dù thị phần đã giảm mạnh.

Tuy nhiên, trong năm nay, đồng bảng Anh tỏ ra vững vàng hơn trước các rủi ro chính trị. Theo các nhà phân tích, điều này cho thấy điều kiện kinh tế của Anh đã cải thiện phần nào.

CHỨNG KHOÁN

Kể từ cuộc bỏ phiếu Brexit đến nay, nhà đầu tư rót tiền vào nhóm cổ phiếu vốn hóa trung bình của Anh, được phản ánh qua chỉ số FTSE 250, lỗ 2% sau khi điều chỉnh theo lạm phát, chưa tính cổ tức. Đây là nhóm cổ phiếu có mức độ phụ thuộc lớn hơn vào thị trường nội địa Anh.

Trong cùng giai đoạn, thị trường chứng khoán Pháp tăng 13% và chứng khoán Đức tăng 19% sau khi điều chỉnh theo lạm phát.

Trong khi đó, chỉ số FTSE 100, gồm nhiều doanh nghiệp lớn có hoạt động quốc tế rộng hơn của Anh, đã lập đỉnh kỷ lục vào đầu năm nay. Tuy vậy, thị trường chứng khoán Anh nhìn chung vẫn được giao dịch với mức định giá thấp hơn đáng kể so với thị trường Mỹ và châu Âu.