Theo người đứng đầu Hội đồng Vàng Thế giới (WGC), giá trị vàng bất hợp pháp lưu thông trên toàn cầu hiện đã vượt 120 tỷ USD mỗi năm...

Lãnh đạo nhiều doanh nghiệp và tổ chức theo dõi ngành vàng trên thế giới gần đây cảnh báo tình trạng buôn lậu vàng đang trở thành một “cuộc khủng hoảng”, khi hoạt động này tạo nguồn tiền cho các cuộc xung đột và băng nhóm tội phạm. Giá vàng tăng cao cũng khiến các hoạt động phi pháp liên quan đến kim loại quý này tăng mạnh.

Theo ông David Tait, Giám đốc điều hành Hội đồng Vàng Thế giới (WGC), giá trị lượng vàng được khai thác, vận chuyển hoặc giao dịch trái phép mỗi năm hiện đã vượt 120 tỷ USD. Phần lớn số vàng này đến từ hoạt động khai thác thủ công và khai thác quy mô nhỏ.

“Đây là một cuộc khủng hoảng đối với cộng đồng quốc tế. Khai thác vàng trái phép thường gắn với xung đột, né tránh trừng phạt và các hoạt động tài chính bất hợp pháp”, ông Tait nhận xét.

Vấn đề này ngày càng nghiêm trọng khi giá vàng tăng gần gấp đôi trong 2 năm qua, dù đã giảm trong thời gian gần đây. Giá vàng cao được cho là đã góp phần tiếp thêm nguồn lực cho các cuộc xung đột bạo lực tại Sudan và Cộng hòa Dân chủ Congo.

Sau khi được tinh luyện, các thỏi vàng gần như giống hệt nhau về mặt hóa học. Vì vậy, nguồn gốc của vàng có thể bị che giấu. Điều này khiến vàng trở thành tài sản được các đối tượng rửa tiền và băng nhóm tội phạm đặc biệt ưa chuộng.

Bà Ruth Crowell, Giám đốc điều hành Hiệp hội Thị trường Vàng London (LBMA), cho rằng giá vàng cao khiến việc ngăn chặn vàng bất hợp pháp trở nên “cấp thiết hơn”.

“Khi giá vàng tăng mạnh, chỉ một lượng vàng nhỏ cũng có thể mang giá trị rất lớn. Điều này khiến các đối tượng phạm pháp dễ dùng vàng để chuyển tiền bất hợp pháp qua biên giới”, bà Crowell phát biểu tại cuộc gặp về phát triển bền vững và nguồn cung có trách nhiệm do LBMA và WGC đồng tổ chức tuần trước.

Theo tờ báo Financial Times, chính phủ các nước như Mỹ, Anh và Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) đang cân nhắc nhiều biện pháp nhằm xử lý tình trạng buôn lậu vàng. Các lựa chọn có thể bao gồm lắp máy dò kim loại tại khu vực đến của sân bay và siết chặt quy định về truy xuất nguồn gốc vàng.

Tại Mỹ, Quốc hội đang xem xét một dự luật được các nghị sĩ của cả hai đảng lớn ủng hộ. Dự luật này đề xuất yêu cầu Bộ Ngoại giao Mỹ xây dựng chiến lược chống khai thác vàng trái phép, đồng thời mở một cuộc điều tra đặc biệt về hoạt động khai thác vàng phi pháp tại Venezuela.

Thứ Năm tuần trước (18/6), Phó thủ tướng Anh David Lammy cho biết Chính phủ Anh đang lên kế hoạch tăng cường trấn áp hoạt động buôn lậu vàng. Các biện pháp bao gồm tổ chức một cuộc gặp thượng đỉnh về tài chính bất hợp pháp và triển khai công việc thông qua Lực lượng Đặc nhiệm Tình báo Chống Rửa tiền Liên hợp (JMLIT).

“Vàng đang bị lợi dụng để thực hiện các giao dịch phạm pháp. Chúng tôi cũng nhận thấy vàng và tiền số ngày càng được sử dụng cùng nhau để che giấu các hoạt động bất hợp pháp”, ông Lammy cho biết.

London là một trong những trung tâm giao dịch vàng lớn nhất thế giới. Mỗi ngày, hơn 220 tỷ USD giao dịch vàng được thanh toán tại đây thông qua thị trường phi tập trung, nơi các bên mua bán trực tiếp với nhau. Các tiêu chuẩn cho thị trường này do LBMA quản lý.

Thỏi vàng được LBMA phê duyệt phải đến từ những nhà máy tinh luyện đáp ứng chuẩn “good delivery”, tức tiêu chuẩn để vàng được chấp nhận giao dịch trên thị trường London. Những nhà máy này phải chấp nhận kiểm toán định kỳ và tuân thủ các quy định nhất định về nguồn gốc vàng.

Tuy nhiên, những nỗ lực của LBMA và WGC đến nay vẫn chưa làm giảm đáng kể sức ảnh hưởng ngày càng lớn của vàng buôn lậu.

Dù hoạt động khai thác vàng thủ công và khai thác quy mô nhỏ chiếm khoảng 1/5 sản lượng vàng toàn cầu, chỉ 1% lượng vàng đạt chuẩn “good delivery” của LBMA có nguồn gốc từ nhóm này. Điều đó cho thấy phần lớn vàng do các thợ đào thủ công và cơ sở khai thác nhỏ sản xuất được đưa vào chuỗi cung ứng phi chính thức.

Ông Dominic Raab, cựu Phó thủ tướng Anh và hiện là Giám đốc phụ trách các vấn đề toàn cầu tại công ty Appian Capital Advisory, cho rằng chính phủ Nhóm 7 nền kinh tế phát triển hàng đầu thế giới (G7), gồm Mỹ, Anh, Canada, Pháp, Đức, Italy và Nhật Bản, cần tăng cường hơn nữa các biện pháp ứng phó với vấn đề này.

“Nếu có thể khiến G7 vào cuộc và nếu các cơ quan lập pháp cùng hành động, chúng ta sẽ có cơ hội đảo ngược tình thế”, ông Raab nhận định. Theo ông, Anh nên hành động giống Mỹ bằng cách xây dựng luật tương tự về vàng.