Đằng sau việc nhiều ngân hàng trung ương chuyển vàng về nước

Các cuộc xung đột, các biện pháp trừng phạt và sự suy giảm niềm tin khiến nhiều quốc gia cảm thấy không còn yên tâm với việc giữ vàng dự trữ ở nước ngoài.

Theo một khảo sát mới đây của Hội đồng Vàng Thế giới (WGC), nhiều ngân hàng trung ương, bao gồm Ấn Độ và Pháp, đã thực hiện việc di dời một lượng lớn vàng từ Mỹ và Anh trong năm qua để đưa về lưu trữ trong nước. Đây là một phần của xu hướng các tổ chức này đưa vàng về nước và đa dạng hóa địa điểm cất giữ vàng.

Trong những năm qua, các ngân hàng trung ương đã tăng cường nắm giữ vàng, và gần đây, vàng đã vượt qua trái phiếu chính phủ Mỹ để trở thành tài sản dự trữ lớn nhất thế giới. Đây là một hệ quả của việc nhiều ngân hàng trung ương tìm kiếm các lựa chọn thay thế cho đồng USD, vốn là đồng tiền dự trữ mặc định của thế giới. Tuy nhiên, các xung đột địa chính trị, các biện pháp trừng phạt và sự suy giảm lòng tin đã gây áp lực lên hệ thống giao dịch vàng, vốn phụ thuộc nhiều vào hai trung tâm London và New York.

Khảo sát hàng năm được Hội đồng Vàng Thế giới (WGC) công bố vào ngày 16/6 cho thấy số ngân hàng trung ương cho biết họ đang lưu trữ vàng tại London và New York đã giảm so với năm trước. Trong khi đó, 19% số ngân hàng trung ương được hỏi cho biết đã tăng cường lưu trữ trong nước hoặc đa dạng hóa địa điểm lưu trữ ở nước ngoài trong 12 tháng qua, tăng so với tỷ lệ 7% trong khảo sát năm ngoái.

Ông Shaokai Fan, người phụ trách bộ phận ngân hàng trung ương toàn cầu tại WGC, cho biết "các mối quan ngại địa chính trị" và "nỗi lo về việc duy trì khả năng tiếp cận hoàn toàn với vàng dự trữ của mình vào mọi thời điểm” đang thúc đẩy xu hướng hồi hương vàng và đa dạng hóa địa điểm lưu trữ.

"Những lo ngại đó đã âm ỉ từ lâu, nhưng tôi nghĩ rằng các ngân hàng trung ương hiện đang chú ý hơn đến vấn đề này, suy nghĩ nhiều hơn về nơi họ nên lưu trữ vàng của mình. Họ đang tìm cách giảm thiểu rủi ro ngay cả khi điều đó không nhất thiết có nghĩa là mang vàng về nước”, ông nói.

Thông tin này xuất hiện đúng vào thời điểm Singapore và Hong Kong đang nỗ lực cung cấp dịch vụ lưu trữ cho các ngân hàng trung ương đang tìm cách đa dạng hóa địa điểm lưu trữ vàng. Đầu tuần này, Singapore cho biết đảo quốc này sẽ ra mắt một hệ thống thanh toán bù trừ tại quầy cho vàng trong năm nay, cùng với dịch vụ lưu trữ vàng cho các ngân hàng trung ương.

Một trong những chương trình hồi hương vàng gần đây nhất là của Ngân hàng Trung ương Pháp, quốc gia đã di dời 129 tấn vàng từ hầm vàng của Cục Dự trữ Liên bang (Fed) New York trong thời gian từ tháng 7/2025 đến tháng 1/2026 và hiện lưu trữ toàn bộ vàng dự trữ trong nước. Ngân hàng Trung ương Pháp đã bán vàng dự trữ ở Mỹ Mỹ, sau đó mua khối lượng vàng tương đương ở châu Âu, thu về lợi nhuận 11 tỷ euro trong quá trình này, một phần do chênh lệch giá vàng ở Mỹ do thuế quan.

Ngân hàng Trung ương Pháp cho biết động thái này là một phần của nỗ lực nâng cấp vàng dự trữ quốc gia lên tiêu chuẩn cao hơn.

Trong 3 năm qua, Ngân hàng Trung ương Ấn Độ (RBI) cũng đã hồi hương phần lớn số vàng mà họ giữ ở nước ngoài tại Ngân hàng Trung ương Anh (BOE) và Ngân hàng Thanh toán Quốc tế (BIS). Tỷ lệ vàng dự trữ cất giữ ở nước ngoài của RBI do đó đã giảm xuống còn 22% vào tháng 3/2026 từ 55% vào tháng 3/2023 - theo dữ liệu chính thức được công bố.

Bà Junlu Liang, nhà phân tích cấp cao tại công ty tư vấn Metals Focus, cho biết các động thái này cho thấy các ngân hàng trung ương đang đánh giá lại vai trò của vàng trong quản lý dự trữ. "Ở một số quốc gia, các cân nhắc chính trị trong nước đã củng cố thêm lời kêu gọi di dời vàng về nước”, bà Liang giải thích, đồng thời cho biết thêm rằng Áo, Hà Lan và Đức đều đã hồi hương một phần dự trữ trong những năm gần đây.

Sự thống trị của Anh trong giao dịch vàng toàn cầu là vị thế có thể khó lay chuyển. Thị trường vàng London đạt giá trị giao dịch hơn 200 tỷ USD mỗi ngày trong tháng 5 vừa qua, do đó là thị trường vàng có độ thanh khoản cao nhất nhất thế giới.

Tuy nhiên, kết quả khảo sát của WGC - với câu trả lời từ 76 ngân hàng trung ương trong thời gian từ tháng 2-5/2026 - cho thấy số ngân hàng trung ương lưu trữ vàng tại London đã giảm so với trước. Khảo sát đã hỏi các ngân hàng trung ương về nơi họ cất vàng dự trữ, và trong số những ngân hàng trung ương đưa ra câu trả lời cho câu hỏi này, có 57% lưu trữ tại hầm vàng của BOE, giảm từ tỷ lệ 64% trong cuộc khảo sát năm ngoái.

Cũng theo khảo sát này, 14% ngân hàng trung ương cho biết họ lưu trữ vàng tại Fed New York, giảm từ 17% năm ngoái. Trái lại, tỷ lệ ngân hàng trung ương cho biết họ lưu trữ vàng tại BIS đã tăng nhẹ.

BOE vẫn là địa chỉ lưu trữ vàng lớn nhất thế giới của các ngân hàng trung ương trên toàn cầu, với tổng lượng nắm giữ tại thời điểm cuối tháng 5 tăng 8,6% so với 1 năm trước đó. Trước đây, giới chức BOE cho biết họ đang giữ hộ vàng cho khoảng 70 quốc gia.

Các ngân hàng trung ương được biết đến đang có vàng cất giữ tại Fed New York bao gồm Đức, Italy, Hà Lan, Hy Lạp và Thụy Điển - theo nghiên cứu của Metals Focus. Áp lực chính trị đang gia tăng ở Đức và Italy đòi hỏi di dời một phần số vàng dự trữ cất tại New York. Năm ngoái, các chính trị gia ở cả hai quốc gia đã kêu gọi xem xét lại việc lưu trữ vàng dự trữ do lo ngại về khả năng can thiệp chính trị của Mỹ.

Mối lo ngại này một phần xuất phát từ việc Tổng thống Mỹ Donald Trump chỉ trích mạnh mẽ cựu Chủ tịch Fed Jerome Powell, làm dấy lên lo ngại về sự độc lập của ngân hàng trung ương lớn nhất thế giới.

Ông Ross Norman, người đứng đầu trang tin kim loại quý Metals Daily và là một nhà giao dịch vàng kỳ cựu, cho biết "nhiều ngân hàng trung ương có thể đang đặt câu hỏi về sự cần thiết phải giữ một lượng lớn kim loại quý ở Mỹ trong môi trường hiện tại", nhưng ông nói thêm rằng ở London, độ thanh khoản sâu của thị trường sẽ vẫn rất hấp dẫn.

"Đây là một chủ đề nhạy cảm về chính trị cũng như một vấn đề kinh tế quan trọng. Có một mức độ kịch tính chính trị về nơi mà một ngân hàng trung ương cất vàng dự trữ", ông nói.