Nếu được định hướng đúng, công nghệ số và AI trong du lịch không chỉ phục vụ mục tiêu tăng trưởng, mà còn góp phần bảo vệ tài nguyên, tiết kiệm năng lượng, giảm chi phí, giảm phát thải và nâng cao hiệu quả quản lý điểm đến theo hướng bền vững…

Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng mới đây đã ký ban hành Quyết định số 1033/QĐ-TTg phê duyệt Chương trình phát triển kinh tế số và xã hội số giai đoạn 2026-2030. Chương trình xác định rõ định hướng xây dựng nền kinh tế số năng động dựa trên nền tảng số, dữ liệu và trí tuệ nhân tạo AI.

Trong bức tranh chung đó, du lịch được xác định là một trong những lĩnh vực trọng điểm cần đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số nhằm nâng cao năng lực quản trị, chất lượng dịch vụ và trải nghiệm của du khách.

Những định hướng này củng cố hơn cho quá trình chuyển đổi số đã được ngành du lịch triển khai mạnh mẽ trong những năm gần đây. Nổi bật là việc xây dựng và vận hành hệ thống cơ sở dữ liệu du lịch Việt Nam kết nối với các địa phương và doanh nghiệp; phát triển nền tảng “Quản trị và Kinh doanh du lịch”; Ứng dụng du lịch quốc gia “Du lịch Việt Nam - Vietnam Travel” phục vụ du khách với nhiều tiện ích số như tra cứu thông tin, bản đồ du lịch, đặt dịch vụ, thanh toán trực tuyến và phản ánh chất lượng dịch vụ.

Từ góc nhìn doanh nghiệp, ông Phạm Hà, Chủ tịch Sáng lập kiêm CEO LuxGroup, cho rằng ngành du lịch cần bước vào giai đoạn “chuyển đổi kép”: chuyển đổi số để nâng cao năng suất và tăng trưởng xanh để đảm bảo phát triển bền vững. “Đây không phải là hai lựa chọn song song, mà là hai mặt của cùng một chiến lược phát triển”, ông nhấn mạnh.

Thực tế, AI đang trở thành công cụ quan trọng giúp doanh nghiệp cải thiện hiệu quả vận hành. AI có thể hỗ trợ từ marketing, bán hàng đến vận hành và cá nhân hóa trải nghiệm. Khi ứng dụng hiệu quả, năng suất lao động có thể tăng gấp 3 - 5 lần so với cách làm truyền thống.

Bên cạnh nâng cao năng suất, chuyển đổi số còn là nền tảng để thực hiện tăng trưởng xanh. Chuyên gia này nhận định, về phía doanh nghiệp, AI cho phép đo lường và tối ưu hóa từng khâu vận hành - từ lịch trình, phương tiện đến tiêu thụ năng lượng - qua đó giảm phát thải và lãng phí.

Cùng với sự nỗ lực của doanh nghiệp, nhiều địa phương trên cả nước cũng đang chủ động đẩy mạnh chuyển đổi số trong lĩnh vực du lịch. Điển hình, Ninh Bình đang được xem là một trong những điểm sáng trong phát triển du lịch gắn với chuyển đổi số.

Theo ông Bùi Văn Mạnh, Giám đốc Sở Du lịch Ninh Bình, địa phương hiện đã đưa vào vận hành 5 ki-ốt điện tử thông minh tại các điểm du lịch trọng điểm; triển khai ứng dụng du lịch thông minh “Ninhbinhtourisminfo” trên nền tảng Android và iOS; đẩy mạnh số hóa thông tin các điểm du lịch bằng mã QR; vận hành chatbot tự động hỗ trợ du khách...

Đà Nẵng cũng là địa phương có hệ sinh thái du lịch thông minh đang được phát triển khá toàn diện. Ngoài phương pháp marketing điện tử, Đà Nẵng còn xây dựng các hệ thống phần mềm, tiện ích hỗ trợ du khách như: “Da Nang Tourism”, “Go! Đà Nẵng”, “Da Nang Bus”, ứng dụng chatbot “Da Nang Fantasticity”, góp phần tăng khả năng kết nối giữa du khách, doanh nghiệp và cơ quan quản lý.

Theo ông Hà Văn Siêu, Phó Cục trưởng Cục Du lịch quốc gia Việt Nam, dữ liệu số và AI không chỉ là những công cụ hỗ trợ vận hành, mà đang trở thành động lực quan trọng thúc đẩy quản trị hiện đại dựa trên dữ liệu, đồng thời tạo điều kiện phát triển các sản phẩm và trải nghiệm du lịch thông minh, sáng tạo hơn. Du lịch thông minh không tồn tại độc lập mà phải được tích hợp với hạ tầng đô thị thông minh và các nền tảng số khác để tối ưu hóa nguồn lực phát triển.

Ngày 27/6 vừa qua, Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lâm Thị Phương Thanh đã dẫn đầu đoàn công tác Việt Nam tham dự Hội nghị Bộ trưởng Du lịch APEC lần thứ 13 (TMM13) diễn ra tại Macao (Trung Quốc).

Năm nay, hội nghị tập trung thảo luận 4 chủ đề chính: (1) Tác động tích cực của công nghệ số và trí tuệ nhân tạo tới tăng trưởng kinh tế - xã hội của khu vực APEC; (2) Các ưu tiên về đổi mới công nghệ và trí tuệ nhân tạo trong lĩnh vực du lịch của khu vực APEC; (3) Thúc đẩy di chuyển liền mạch thông qua hợp tác đa phương và tạo thuận lợi đi lại; (4) Khuyến khích sự tham gia rộng hơn của các bên liên quan nhằm bảo đảm đổi mới số và đổi mới thông minh mang lại lợi ích cho cộng đồng.

Tại phiên thảo luận với chủ đề “Tác động tích cực của công nghệ số và trí tuệ nhân tạo tới tăng trưởng kinh tế - xã hội của khu vực APEC”, Bộ trưởng Lâm Thị Phương Thanh nhận định, công nghệ số và AI tạo động lực thúc đẩy mô hình tăng trưởng du lịch mới theo hướng thông minh, bền vững và lấy du khách làm trung tâm.

Bộ trưởng nhấn mạnh, công nghệ số và AI không chỉ góp phần nâng cao chất lượng trải nghiệm du lịch theo hướng sáng tạo, cá nhân hóa mà còn là công cụ hiệu quả để lan tỏa giá trị bản sắc văn hóa, hỗ trợ quản lý và bảo tồn di sản thiên nhiên, văn hóa cho các thế hệ tương lai. Tuy nhiên, theo Bộ trưởng, công nghệ không thể thay thế hoàn toàn sự tương tác trực tiếp giữa du khách với cộng đồng và điểm đến - yếu tố cốt lõi tạo nên sức hấp dẫn của du lịch.

Để khai thác hiệu quả tiềm năng của công nghệ số và AI, ViệtNam đề xuất ngành du lịch các nền kinh tế APEC ưu tiên 5 nhóm giải pháp, gồm: (1) Đầu tư phát triển hạ tầng số, nền tảng số và hệ sinh thái dữ liệu nội dung số du lịch; (2) Xây dựng cơ chế hợp tác về chia sẻ dữ liệu, tiêu chuẩn dữ liệu; (3) Phát triển nguồn nhân lực số thông qua đào tạo kỹ năng số, kỹ năng AI và năng lực đổi mới sáng tạo;

(4) Ứng dụng đổi mới số trong phát triển du lịch văn hóa gắn với công nghiệp văn hóa nhằm nâng tầm thương hiệu du lịch, định vị rõ nét hình ảnh, bản sắc điểm đến; (5) Đẩy mạnh hợp tác phát triển, chia sẻ kinh nghiệm giữa các nền kinh tế APEC về du lịch số, du lịch văn hóa gắn với kinh tế sáng tạo và công nghiệp văn hóa.

Nhân dịp này, Bộ trưởng Lâm Thị Phương Thanh trân trọng mời các Bộ trưởng, Trưởng đoàn và đại diện các tổ chức quốc tế tham dự Đối thoại Cấp cao về Công nghiệp văn hóa dự kiến tổ chức tại Đà Nẵng vào tháng 6/2027 trong khuôn khổ Năm APEC 2027 Việt Nam. Đối thoại cũng sẽ có phiên thảo luận về phát triển thương hiệu du lịch văn hóa gắn với kinh tế sáng tạo và đổi mới số.