Biến rác thải thành tài nguyên: Khai thác “mỏ nguyên liệu” tỷ đô đang bị bỏ quên

Trong khi nhiều quốc gia đã coi rác là nguồn nguyên liệu đầu vào cho sản xuất năng lượng, tái chế vật liệu và giảm phát thải carbon, thì phần lớn lượng rác thải tại Việt Nam vẫn đang được xử lý theo cách truyền thống là chôn lấp. Đằng sau những bãi rác là một nguồn tài nguyên có giá trị kinh tế ngày càng lớn trong quá trình chuyển đổi sang mô hình tăng trưởng xanh...

TP.Hồ Chí Minh đặt mục tiêu đến năm 2030 phấn đấu không còn chôn lấp rác thải sinh hoạt. Ảnh minh họa
TP.Hồ Chí Minh đặt mục tiêu đến năm 2030 phấn đấu không còn chôn lấp rác thải sinh hoạt. Ảnh minh họa

Số liệu của Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết, lượng chất thải rắn sinh hoạt phát sinh trên cả nước hiện đạt khoảng 69.000 - 70.000 tấn/ngày. Riêng tại TP.Hồ Chí Minh, khối lượng phát sinh dao động từ 13.000 - 14.000 tấn/ngày, thuộc nhóm cao nhất cả nước.

TỪ GÁNH NẶNG MÔI TRƯỜNG ĐẾN NGUỒN TÀI NGUYÊN KINH TẾ

Khối lượng chất thải khổng lồ này phản ánh tốc độ đô thị hóa, tiêu dùng và phát triển kinh tế ngày càng lớn. Nhưng nhìn ở một góc nhìn khác, đây cũng là nguồn nguyên liệu đầu vào cho một ngành kinh tế mới đang hình thành trên thế giới, đó là ngành công nghiệp tái chế và tuần hoàn tài nguyên.

Trong thành phần rác thải sinh hoạt hiện nay có nhiều loại vật liệu vẫn còn giá trị sử dụng như nhựa, giấy, kim loại, thủy tinh hay chất hữu cơ.

Tại nhiều quốc gia phát triển, những thành phần này được tách riêng, xử lý và đưa trở lại chuỗi sản xuất. Cụ thể, nhựa tái chế trở thành nguyên liệu cho ngành công nghiệp nhựa; giấy thu hồi được tái sử dụng trong sản xuất bao bì. Trong khi đó, chất thải hữu cơ được chuyển hóa thành phân bón hoặc khí sinh học...

Cách tiếp cận này giúp giảm nhu cầu khai thác tài nguyên tự nhiên, đồng thời tạo ra giá trị gia tăng mới từ những vật liệu từng bị coi là chất thải.

Đối với các đô thị lớn như TP.Hồ Chí Minh, giá trị kinh tế của chất thải không chỉ nằm ở vật liệu tái chế, mà còn ở khả năng hình thành cả một hệ sinh thái kinh tế tuần hoàn. Từ khâu thu gom, phân loại, tái chế đến sản xuất sản phẩm mới, mỗi công đoạn đều có thể tạo việc làm, doanh thu và nguồn thu ngân sách.

Nhiều nghiên cứu quốc tế cho thấy ngành công nghiệp tái chế hiện đóng góp hàng trăm tỷ USD mỗi năm cho nền kinh tế toàn cầu. Trong bối cảnh các thị trường xuất khẩu lớn ngày càng đặt ra yêu cầu về sản xuất xanh và sử dụng vật liệu tái chế, giá trị của nguồn tài nguyên này tiếp tục gia tăng.

MỘT “MỎ NĂNG LƯỢNG” ĐANG NẰM TRONG CÁC BÃI RÁC

Nếu vật liệu tái chế là một nguồn tài nguyên thì năng lượng từ chất thải đang trở thành một lĩnh vực đầy tiềm năng.

Tại nhiều quốc gia trên thế giới trong đó có châu Âu và Đông Á, đốt rác phát điện đã trở thành một phần của hệ thống năng lượng đô thị. Thay vì dành diện tích lớn cho chôn lấp, rác được sử dụng như nhiên liệu đầu vào cho các nhà máy phát điện. Xu hướng này cũng đang xuất hiện tại Việt Nam.

TP.Hồ Chí Minh đã xác định lộ trình giảm dần tỷ lệ chôn lấp, chuyển sang các công nghệ xử lý hiện đại hơn, trong đó có đốt rác phát điện. Một số dự án quy mô lớn đã được triển khai nhằm tận dụng nguồn chất thải sinh hoạt làm nguyên liệu sản xuất điện năng.

Đến nay, công tác phân loại rác tại nguồn ở TP.Hồ Chí Minh đã được triển khai đồng bộ, kết hợp xử lý bằng công nghệ chôn lấp hợp vệ sinh và các mô hình đốt rác phát điện, tận dụng năng lượng. Thành phố đặt mục tiêu đến năm 2030 phấn đấu không còn chôn lấp rác thải sinh hoạt, 100% được xử lý bằng công nghệ tiên tiến, tái chế và thu hồi năng lượng.

Cách tiếp cận này mang lại nhiều lợi ích, không chỉ giảm áp lực quỹ đất dành cho chôn lấp, giảm phát thải khí nhà kính từ các bãi rác mà còn tạo ra nguồn điện phục vụ phát triển kinh tế xã hội.

Trong bối cảnh nhu cầu năng lượng tiếp tục tăng cao, rác thải đang dần được nhìn nhận như một dạng nhiên liệu đặc biệt của nền kinh tế tuần hoàn. Giá trị của nó không chỉ nằm ở việc giảm chi phí xử lý mà còn ở khả năng tạo ra sản phẩm có giá trị thương mại.

Ngoài năng lượng, hoạt động tái chế còn mở ra cơ hội tham gia thị trường carbon trong tương lai. Việc giảm chôn lấp, tăng tái chế và thu hồi năng lượng có thể góp phần giảm phát thải khí nhà kính, từ đó tạo ra các giá trị kinh tế mới liên quan đến tín chỉ carbon.

Nhìn từ góc độ này, những bãi rác không còn đơn thuần là nơi tập kết chất thải của đô thị, mà có thể là nơi chứa đựng nguồn nguyên liệu, năng lượng và cơ hội kinh doanh của nền kinh tế xanh.

Tiềm năng đã hiện hữu, câu hỏi đặt ra là vì sao phần lớn nguồn tài nguyên này vẫn chưa được khai thác hiệu quả? Những điểm nghẽn nào đang khiến rác thải chưa thể thực sự trở thành tài nguyên? Đó cũng là câu chuyện của quá trình chuyển đổi từ mô hình xử lý chất thải truyền thống sang kinh tế tuần hoàn đang đặt ra cho nhiều địa phương, trong đó có TP.Hồ Chí Minh.

Phát triển nền kinh tế xanh, động lực tăng trưởng mới giai đoạn 2026-2045

Phát triển kinh tế xanh là bài toán chiến lược đối với Việt Nam trong giai đoạn 2026-2045. Đây không đơn thuần là câu chuyện bảo vệ môi trường, giảm ô nhiễm hay mở rộng diện tích cây xanh, mà thực chất là quá trình chuyển đổi căn bản mô hình tăng trưởng, phương thức sản xuất, hành vi tiêu dùng và chiến lược thu hút vốn đầu tư.

Nửa đêm săn "lộc trời" rươi Tứ Kỳ

Vào thời điểm này hàng năm, rươi nổi lên đỏ rực cả vùng nước lớn. Rươi từ lâu đã được coi là món đặc sản “trời ban” và chỉ có tại vài tỉnh miền Bắc, trong đó rươi Tứ Kỳ thường mang một hương vị riêng mà không nơi nào có được.

Đảm bảo năng lượng cho mục tiêu tăng trưởng hai con số

Mục tiêu tăng trưởng GDP hai con số giai đoạn 2026 – 2030 gắn với yêu cầu điện thương phẩm tăng 11 - 12% mỗi năm, đồng thời thúc đẩy tiến độ các dự án nguồn và lưới điện, hoàn thiện cơ chế đầu tư và đa dạng hóa nguồn cung năng lượng...

Lãnh đạo Bộ Xây dựng xác nhận, Luật Nhà ở (sửa đổi) được chỉnh lý, bổ sung nhằm bảo đảm người thu nhập thấp có khả năng tiếp cận được nhà ở thông qua việc thể chế hóa rõ nhóm các đối tượng được hưởng chính sách về nhà ở xã hội, nhà ở cho thuê và nhà lưu trú công nhân; quy định cụ thể các điều kiện về nhà ở, thu nhập và thứ tự ưu tiên xét duyệt đối với từng loại hình chính sách.

Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khoá XVI

Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khoá XVI

Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khoá XVI dự kiến kéo dài 28 ngày bắt đầu từ 17/10/2026. Kỳ họp với khối lượng công việc lớn, dự kiến xem xét, thông qua 43 luật, nghị quyết quy phạm pháp luật và quyết định...

Việt Nam: Khát vọng quốc gia biển mạnh

Việt Nam: Khát vọng quốc gia biển mạnh

Yêu cầu cốt lõi mà Nghị quyết 20 đặt ra là phải biến nước ta từ một quốc gia có biển thành một quốc gia biển mạnh, với kinh tế biển phát triển hiện đại, có năng lực cạnh tranh cao, đồng thời giữ vững...

VnEconomy Interactive

VnEconomy Interactive

Interactive là một sản phẩm báo chí mới của VnEconomy vừa được ra mắt bạn đọc từ đầu tháng 3/2023 đã gây ấn tượng mạnh với độc giả bởi sự mới lạ, độc đáo. Đây cũng là sản phẩm độc quyền chỉ có trên...

VnEconomy
VnEconomy