Bộ Xây dựng vừa có văn bản gửi Bộ Tài chính về kết quả rà soát Dự án cao tốc Bảo Hà - Lai Châu, trong đó thống nhất chủ trương đầu tư công, đồng thời đề xuất nghiên cứu phương án phân kỳ đầu tư thay vì triển khai toàn tuyến ngay từ đầu...

Theo Bộ Xây dựng, phương án đầu tư toàn bộ dự án theo hình thức PPP, loại hợp đồng BOT, dù Nhà nước hỗ trợ khoảng 70% tổng mức đầu tư, vẫn có thời gian thu phí hoàn vốn kéo dài trên 40 năm, khó hấp dẫn nhà đầu tư.

Vì vậy Bộ Xây dựng đồng thuận với đề xuất của UBND tỉnh Lai Châu lựa chọn hình thức đầu tư công. Sau khi hoàn thành, Nhà nước sẽ nghiên cứu phương án thu phí để từng bước thu hồi vốn theo quy định.

Lý giải đề xuất này, Bộ Xây dựng cho biết lưu lượng phương tiện trong giai đoạn đầu khai thác dự báo chưa cao, trong khi dự án có tổng mức đầu tư lớn. Bên cạnh đó, tuyến cao tốc đi qua khu vực còn nhiều khó khăn, có vai trò quan trọng về quốc phòng, an ninh và tạo động lực phát triển kinh tế - xã hội cho Lào Cai và Lai Châu nên cần ưu tiên đầu tư bằng ngân sách nhà nước.

Đáng chú ý, trên cơ sở dự báo nhu cầu vận tải, Bộ Xây dựng đề nghị nghiên cứu thêm phương án phân kỳ đầu tư. Cụ thể, giai đoạn đầu ưu tiên đầu tư khoảng 120km từ Bảo Hà đến trung tâm Lai Châu bằng vốn đầu tư công. Đoạn từ trung tâm Lai Châu đến cửa khẩu Ma Lù Thàng sẽ được nghiên cứu triển khai ở giai đoạn sau khi nhu cầu vận tải tăng và cân đối được nguồn lực.

Đối với đoạn chưa đầu tư cao tốc, Bộ Xây dựng đề nghị UBND tỉnh Lai Châu chủ động cân đối ngân sách để nâng cấp Quốc lộ 12 và Quốc lộ 4D, đáp ứng nhu cầu vận tải và phục vụ phát triển Khu kinh tế cửa khẩu Ma Lù Thàng.

Theo hồ sơ rà soát, tuyến cao tốc được đề xuất xây dựng theo tiêu chuẩn 4 làn xe hoàn chỉnh, có làn dừng khẩn cấp liên tục, tốc độ thiết kế từ 80 - 100km/h.

Tuy nhiên, Bộ Xây dựng lưu ý đây là dự án có điều kiện địa hình đặc biệt phức tạp khi tổng chiều dài cầu lên tới 49,4km, chiếm khoảng 30,5% chiều dài tuyến; hầm dài 11,5km, tương đương 7,1% chiều dài. Chi phí xây dựng cầu và hầm khoảng 32.635 tỷ đồng, chiếm hơn 68% tổng chi phí xây dựng.

Do đó, trong bước nghiên cứu tiếp theo, chủ đầu tư cần khảo sát kỹ địa hình, so sánh các phương án hướng tuyến, cầu và hầm để tối ưu chi phí nhưng vẫn bảo đảm yêu cầu kỹ thuật và quy hoạch.

Với tổng mức đầu tư dự kiến 65.518 tỷ đồng, suất đầu tư bình quân khoảng 300,75 tỷ đồng/km, cao hơn đáng kể so với suất đầu tư bình quân của các dự án cao tốc cùng loại (khoảng 190,5 tỷ đồng/km), Bộ Xây dựng cũng yêu cầu tiếp tục rà soát khối lượng, đơn giá và định mức nhằm xác định chính xác tổng mức đầu tư trong giai đoạn lập báo cáo nghiên cứu khả thi.

Qua đánh giá hiệu quả kinh tế - xã hội, Bộ Xây dựng cho rằng hiệu quả định lượng của dự án hiện chưa cao do lưu lượng xe thấp trong giai đoạn đầu, trong khi chi phí đầu tư rất lớn. Các lợi ích trực tiếp chưa đủ bù đắp chi phí đầu tư, vận hành và bảo trì; hiệu quả chỉ được cải thiện khi tính đến các lợi ích gián tiếp như phát triển kinh tế vùng, bảo đảm quốc phòng - an ninh, tăng khả năng ứng phó thiên tai và mở rộng không gian phát triển khu vực biên giới.

Bộ Xây dựng đề nghị Bộ Tài chính đánh giá tổng thể hiệu quả dự án, không chỉ trên khía cạnh tài chính mà còn xem xét vai trò kết nối vùng, phát triển khu vực miền núi, biên giới và hình thành hành lang kinh tế Bảo Hà - Lai Châu - cửa khẩu Ma Lù Thàng.