Những ngày này, các vườn nhãn trĩu quả, không gian làng quê ven sông Hồng, những sản phẩm OCOP và trầm tích về vùng đất Phố Hiến… đang tạo nên một nguồn tài nguyên du lịch trải nghiệm vô cùng thu hút cho tỉnh Hưng Yên…

Ba ngày cuối tuần vừa qua, Lễ hội và xúc tiến thương mại Nhãn lồng Hưng Yên năm 2026 đã diễn ra với nhiều hoạt động quảng bá, xúc tiến thương mại, du lịch và tôn vinh sản phẩm OCOP, văn hóa địa phương. Đây là lần đầu tiên Lễ hội và xúc tiến thương mại Nhãn lồng Hưng Yên được tổ chức với quy mô cấp tỉnh sau khi “Tri thức trồng và chế biến nhãn lồng Hưng Yên” được đưa vào Danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.

Một tour trải nghiệm mùa nhãn có thể bắt đầu từ những vườn cây, tiếp nối bằng các điểm di sản, làng nghề, không gian văn hóa và ẩm thực địa phương. Du khách vừa tham quan, vừa thưởng thức và mua sản phẩm tại nơi sản xuất. Du lịch đang đưa cây nhãn, cây vải trứng Hưng Yên thành động lực thúc đẩy các ngành kinh tế xanh bền vững.

Sau hợp nhất, sự kết nối giữa di sản văn hóa, làng nghề, biển sinh thái và các không gian đô thị hiện đại đang mở ra những hành trình “một điểm đến - nhiều trải nghiệm” cho Hưng Yên. Tại xã Hồng Minh, HTX Nông trại hữu cơ Thái Bình đã phát triển mô hình nông nghiệp tuần hoàn trên diện tích khoảng 2ha với các khu trồng nho theo hướng hữu cơ. Tương tự, HTX Hoa sen Vân Đài nằm bao quanh miếu thờ Công chúa Diệu Dung, tạo nên không gian sinh thái đặc sắc, thuận lợi để phát triển du lịch trải nghiệm.

Thời gian gần đây, nhiều địa phương đang tập trung xây dựng thương hiệu cho các sản phẩm chủ lực, gắn với chương trình OCOP, đồng thời khai thác giá trị văn hóa, cảnh quan và bản sắc địa phương để phát triển du lịch nông nghiệp, du lịch trải nghiệm.

Trong xu hướng đó, Đắk Lắk đang từng bước đưa sầu riêng - một trong những nông sản chủ lực của tỉnh - trở thành sản phẩm du lịch đặc trưng. Lần đầu tiên được tổ chức với quy mô cấp tỉnh, Lễ hội Sầu riêng Đắk Lắk năm 2026 (diễn ra từ 15/8 - 2/9, tại phường Buôn Ma Thuột) sẽ tạo không gian kết nối giữa sản phẩm OCOP, du lịch nông nghiệp, văn hóa bản địa và chuyển đổi số, góp phần xây dựng chuỗi giá trị bền vững cho ngành hàng.

Song song với các hoạt động về nông nghiệp và ẩm thực, lễ hội còn tổ chức nhiều chương trình văn hóa, nghệ thuật như trưng bày ảnh nghệ thuật về sầu riêng, chương trình thực cảnh “Ký ức nhà dài” tại Bảo tàng Đắk Lắk, đêm đại nhạc hội “Đắk Lắk vươn tầm, khởi sắc” cùng nhiều hoạt động văn hóa, nghệ thuật chào mừng Quốc khánh 2/9.

Trong khi đó, TP. Hồ Chí Minh đang hướng đến một bước phát triển mới khi đưa chương trình OCOP trở thành nền tảng hình thành các điểm đến và tuyến du lịch nông thôn. Theo kế hoạch, từ tháng 8 đến tháng 10/2026, thành phố sẽ tổ chức ba đợt khảo sát thực tế với sự tham gia của các cơ quan quản lý, chuyên gia, doanh nghiệp lữ hành, hợp tác xã và các chủ thể OCOP. 

Các điểm khảo sát được lựa chọn là những cơ sở sản xuất, làng nghề và mô hình nông nghiệp đang hoạt động hiệu quả, có sản phẩm đặc trưng và khả năng đón khách du lịch. Bên cạnh trải nghiệm sản xuất, chương trình còn chú trọng khai thác câu chuyện thương hiệu, giá trị văn hóa, nghề truyền thống và cảnh quan sinh thái nhằm gia tăng sức hấp dẫn của điểm đến. 

Không dừng lại ở các hoạt động khảo sát, chương trình còn hướng đến mục tiêu dài hạn là xây dựng hệ thống điểm đến và tuyến du lịch nông thôn mang bản sắc riêng của TP. Hồ Chí Minh. Các hoạt động truyền thông, quảng bá trên nền tảng số sẽ được đẩy mạnh nhằm giới thiệu hình ảnh các chủ thể OCOP, làng nghề và điểm đến nông thôn đến đông đảo du khách.

Còn tại Đà Nẵng, thay vì chỉ xuất hiện tại hội chợ hay các điểm bán truyền thống, hơn 100 sản phẩm OCOP và đặc sản Đà Nẵng nay được đưa vào sân bay quốc tế và khu nghỉ dưỡng. Danh mục sản phẩm khá đa dạng, từ thực phẩm, đồ uống, dược liệu, mỹ phẩm thiên nhiên đến thủ công mỹ nghệ, quà lưu niệm và thời trang. 

Mới nhất, UBND thành phố Đà Nẵng cũng ban hành Kế hoạch triển khai Sàn giao dịch "OCOP và đặc sản Đà Nẵng" trên nền tảng Grab, hướng tới xây dựng một không gian số để quảng bá, giới thiệu và tiêu thụ sản phẩm OCOP, đặc sản địa phương. Thông qua nền tảng này, người dân và du khách có thể dễ dàng tìm kiếm, mua sắm các sản phẩm đặc trưng của Đà Nẵng. Đồng thời, chương trình góp phần quảng bá sản phẩm đến thị trường trong nước và quốc tế, mở rộng thị trường tiêu thụ.

Thực tế tại Việt Nam, mặc dù sản phẩm OCOP gắn với vai trò như một “đại sứ du lịch” chuyển tải những câu chuyện mang tính nhân văn của vùng, miền tới du khách, tuy nhiên việc triển khai mô hình du lịch gắn với sản phẩm OCOP vẫn còn nhiều bất cập.

Chẳng hạn, dù OCOP là sản phẩm đặc thù của từng địa phương, nhưng hiện việc trùng lặp, na ná giống nhau đang khá phổ biến. Chủ tịch Liên chi hội Du lịch Xanh Việt Nam Phùng Quang Thắng đề xuất: “Cơ quan quản lý chương trình OCOP cần chọn lọc kỹ lưỡng để sản phẩm OCOP thật sự là đặc sản mang tính đặc thù, đặc trưng của văn hóa địa phương. Bên cạnh việc nhân rộng sản phẩm, các cơ sở sản xuất cũng nên chú trọng đến giữ nguyên một số sản phẩm đặc thù, riêng biệt”, ông Thắng kiến nghị.

Nhằm tạo nền tảng để du lịch cộng đồng Việt Nam phát triển bền vững, chuyên nghiệp từ đó hỗ trợ người dân đưa sản phẩm OCOP thành sản phẩm du lịch địa phương đặc trưng, Thủ tướng Chính phủ vừa ban hành Quyết định số 26/2026/QĐ-TTg về Bộ tiêu chí và quy trình đánh giá, phân hạng sản phẩm OCOP.

Theo đó, sản phẩm OCOP phải là sản phẩm đặc sản, đặc sắc, có nguồn gốc và mang đặc trưng của địa phương, được sản xuất theo tiêu chuẩn gắn với các giá trị văn hóa truyền thống, bảo đảm an toàn thực phẩm, bảo vệ môi trường và trách nhiệm xã hội. Cơ quan chức năng sẽ thu hồi chứng nhận đối với sản phẩm OCOP không còn đáp ứng các tiêu chí, qua đó tạo cơ chế giám sát thường xuyên thay vì chỉ đánh giá tại một thời điểm.

Nhìn nhận lợi ích mà Quyết định số 26/2026/QĐ-TTg mang lại cho doanh nghiệp du lịch cũng như chủ thể OCOP, Chủ tịch Hiệp hội du lịch Việt Nam Vũ Thế Bình nêu rõ: “Quyết định của Thủ tướng Chính phủ đã tạo điều kiện để các sản phẩm OCOP địa phương tiếp cận du khách thuận lợi hơn, góp phần nâng cao giá trị nông sản, sản phẩm thủ công và dịch vụ của cộng đồng người dân nông thôn”.