Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), một phần đáng kể trong số các trường hợp tử vong sớm do bệnh tim mạch xảy ra ở những người dưới 70 tuổi. Điều này cho thấy bệnh tim từ lâu đã không còn là câu chuyện riêng của người cao tuổi…

Một nghiên cứu được công bố bởi American College of Cardiology cho thấy tỷ lệ nhồi máu cơ tim ở người trẻ có xu hướng gia tăng trong những năm gần đây. Đặc biệt, nhóm bệnh nhân dưới 40 tuổi đang chiếm tỷ lệ ngày càng lớn trong các ca cấp cứu tim mạch. Nhiều người trong số họ không hề nghĩ mình thuộc nhóm nguy cơ trước khi biến cố xảy ra.

Tại Việt Nam, bệnh tim mạch cũng đang trở thành gánh nặng y tế đáng báo động. WHO ước tính căn bệnh này gây ra khoảng 31% tổng số ca tử vong mỗi năm. Sự thay đổi này bắt nguồn từ những biến chuyển trong lối sống hiện đại. Thay vì lao động chân tay và vận động thường xuyên như các thế hệ trước, nhiều người trẻ hiện dành phần lớn thời gian trong ngày để ngồi làm việc trước màn hình máy tính.

Nhịp sống gấp gáp, áp lực công việc, thức khuya kéo dài cùng chế độ ăn uống thiếu lành mạnh đang tạo ra những tác động tiêu cực lên hệ tim mạch từ rất sớm. Trên thực tế, nhiều bệnh lý tim mạch phát triển âm thầm trong thời gian dài mà không biểu hiện triệu chứng rõ ràng. Đến khi xuất hiện các biến cố nghiêm trọng như nhồi máu cơ tim, suy tim hoặc đột quỵ, cơ hội điều trị hiệu quả đã giảm đi đáng kể.

Theo GS.TS Huỳnh Văn Minh, Chủ tịch Hội Tim mạch học Việt Nam, xu hướng điều trị hiện đại không chỉ tập trung cứu chữa người bệnh khi đã xuất hiện biến cố nguy hiểm mà đang chuyển mạnh sang dự báo nguy cơ, phát hiện sớm và quản lý toàn diện sức khỏe tim mạch. Thành công lớn nhất của y học tim mạch ngày nay không đơn thuần là cứu sống người bệnh trong cơn nguy kịch mà còn giúp họ không phải đối mặt với những cơn nguy kịch đó.

Đây cũng là thông điệp xuyên suốt được nhấn mạnh tại Hội nghị Khoa học Quốc tế thường niên Viện Tim mạch Việt Nam, Bệnh viện Bạch Mai năm 2026 với chủ đề "Tiên phong công nghệ - Đột phá lâm sàng - Khởi tạo kỷ nguyên tim mạch mới".

Tại hội nghị, lần đầu tiên thiết bị hỗ trợ tuần hoàn cơ học IVAC được ứng dụng thành công trong các ca can thiệp động mạch vành nguy cơ cao. Công nghệ này giúp duy trì huyết động ổn định cho những bệnh nhân suy tim hoặc sốc tim nặng trong suốt quá trình can thiệp, mở ra cơ hội sống cho nhiều trường hợp trước đây có tiên lượng rất xấu.

Một dấu ấn quan trọng khác là kỹ thuật thay van động mạch chủ qua đường ống thông (TAVI). Thay vì phải phẫu thuật mở lồng ngực, người bệnh có thể được thay van tim ít xâm lấn hơn, giảm đau, rút ngắn thời gian hồi phục. Trong điều trị rối loạn nhịp tim, công nghệ triệt đốt rung nhĩ bằng xung điện trường (PFA) đang được đánh giá là bước tiến thế hệ mới...

Dù công nghệ điều trị ngày càng hiện đại, các chuyên gia đều thống nhất rằng, phòng bệnh vẫn là giải pháp hiệu quả và bền vững nhất. Người dân cần chủ động kiểm tra sức khỏe định kỳ, đo huyết áp thường xuyên, kiểm soát mỡ máu, duy trì cân nặng hợp lý, tăng cường vận động thể lực, ăn uống lành mạnh, hạn chế muối, bỏ thuốc lá và hạn chế rượu bia...

Tương tự, chia sẻ bên lề Hội thảo "Ứng dụng của CT phổ trong chẩn đoán các bệnh lý tim mạch phức tạp" diễn ra sáng 27/6, TS.BS Phạm Hồng Hà, Giám đốc chuyên môn Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Huế, nhận định: "Chiến lược hiện đại không còn là điều trị khi bệnh đã xảy ra mà là phát hiện sớm, đánh giá đúng nguy cơ và chủ động phòng ngừa trước khi xuất hiện các biến cố tim mạch nghiêm trọng".

Theo TS.BS Phạm Hồng Hà, nam giới từ 40 tuổi, nữ giới từ 50 tuổi hoặc những người có các yếu tố nguy cơ như tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn mỡ máu, hút thuốc lá, béo phì, ít vận động, có tiền sử gia đình mắc bệnh tim mạch sớm nên khám và đánh giá tim mạch định kỳ.

Bên cạnh đó, người dân cần lưu ý các dấu hiệu như đau hoặc tức ngực, khó thở khi gắng sức, hồi hộp đánh trống ngực, mệt mỏi kéo dài, choáng váng hoặc ngất. Trong đó, hệ thống CT quang phổ cho phép nhận diện sớm các mảng xơ vữa có nguy cơ cao, đồng thời cung cấp thêm nhiều dấu ấn hình ảnh về tổn thương cơ tim.

Công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI) tích hợp cũng góp phần giảm nhiễu do chuyển động của tim, nâng cao chất lượng hình ảnh ngay cả ở những bệnh nhân có nhịp tim nhanh hoặc không đều. “Nhờ đó, quá trình chẩn đoán trở nên nhanh hơn, giảm nhu cầu thực hiện thêm nhiều xét nghiệm hoặc thủ thuật xâm lấn, đồng thời nâng cao độ chính xác trong các trường hợp phức tạp", TS.BS Phạm Hồng Hà cho hay.

Trước đó, bên lề hội thảo Hội nghị khoa học Tim mạch Cố đô mở rộng lần thứ V, GS.TS Hoàng Anh Tiến, Giám đốc Trung tâm Tim mạch, Bệnh viện Trường Đại học Y - Dược Huế, cho hay trước làn sóng gia tăng và trẻ hóa của bệnh tim mạch, khuyến cáo quan trọng nhất là người dân cần có chiến lược "dự phòng chủ động" ngay từ khi còn khỏe mạnh.

Đầu tiên, hãy tận dụng các công cụ y tế số để đánh giá nguy cơ tim mạch trong 10 năm của bản thân. Người dân từ 40 tuổi trở lên có thể dễ dàng sử dụng ứng dụng SCORE-VN do Hội Tim mạch Việt Nam phát triển (thông qua quét mã QR hoặc các ki ốt tại bệnh viện) để biết mình đang ở nhóm nguy cơ nào và có biện pháp can thiệp sớm.

Thứ hai, việc thay đổi lối sống không chỉ là lời khuyên chung chung mà là "đơn thuốc" bắt buộc: duy trì vận động thể lực 150 - 300 phút/tuần với cường độ trung bình; áp dụng chế độ ăn tránh chất béo trans, giảm chất béo bão hòa, tăng cường ngũ cốc nguyên hạt, cá; và kiên quyết từ bỏ thuốc lá hoàn toàn.

Thứ ba, cần chú trọng đến các yếu tố nguy cơ "ẩn" như hội chứng ngưng thở tắc nghẽn khi ngủ (OSA). Đây là thủ phạm thầm lặng gây đột quỵ, tăng huyết áp kháng trị và suy tim. Người có biểu hiện ngủ ngáy, thừa cân cần được sàng lọc bằng thang điểm STOP-BANG và điều chỉnh tư thế ngủ, giảm cân hoặc thở máy CPAP theo chỉ định.

Cuối cùng, với những người đã có yếu tố nguy cơ cao (như mỡ máu cao, đái tháo đường), việc kiểm soát bệnh phải tuân thủ nguyên tắc "đánh sớm, đánh mạnh" dưới sự giám sát y tế liên tục, tuyệt đối không tự ý bỏ thuốc.