Diễn biến giá dầu có thể đang phản ánh một quan điểm lạc quan thái quá từ thị trường...

Giá dầu thế giới đã giảm mạnh trong thời gian gần đây, về mức trước chiến tranh trong tuần trước, nhờ vào một thỏa thuận ngừng bắn mong manh giữa Mỹ và Iran, cùng những nỗ lực ngoại giao nhằm đưa cuộc xung đột đến hồi kết.

Tuy nhiên, các chiến lược gia hàng hóa cảnh báo rằng diễn biến giá dầu có thể đang phản ánh một quan điểm lạc quan thái quá từ thị trường, khi các nhà đầu tư đánh giá thấp những thách thức dai dẳng từ phía nguồn cung.

Một trong những yếu tố lớn nhất chi phối giá dầu hiện nay là tình hình giao thông qua eo biển Hormuz, nút thắt quan trọng bậc nhất đối với nguồn cung năng lượng toàn cầu.

Hoạt động đi lại của tàu bè qua eo biển này đã có dấu hiệu phục hồi sau thỏa thuận ngừng bắn, nhưng các nhà phân tích cho rằng việc lưu lượng giao thông trở lại mức trước chiến tranh sẽ không diễn ra nhanh chóng. Tehran đang tìm cách tận dụng lợi thế của mình tại điểm nghẽn này để gây áp lực trong cuộc đàm phán hòa bình với Mỹ.

Ông Nikos Petrakakos, Giám đốc đầu tư (CIO) tại công ty Tufton Investment Management, cho biết nhiều công ty vận tải vẫn còn e ngại khi đưa tàu trở lại eo biển Hormuz, do sự thiếu chắc chắn về thỏa thuận hòa bình, mối lo trúng mìn biển và phí bảo hiểm rủi ro chiến tranh cao. Ông nhấn mạnh rằng mặc dù đã có một số chuyển động, nhưng tình hình vẫn chưa trở lại như trước đây.

Phiên giao dịch ngày 29/6, giá dầu thô WTI giao sau tại New York tăng 1,9%, đóng cửa ở mức 70,56 USD/thùng. Hôm 26/6, giá dầu WTI chốt phiên dưới 70 USD/thùng lần đầu tiên kể từ hôm 27/2 - một ngày trước khi chiến tranh bắt đầu.

Giá dầu thô Brent giao sau tại London tăng 1,3% trong phiên 29/6, chốt ở mức 72,92 USD/thùng.

Trong thời gian chiến tranh căng thẳng, giá dầu có lúc tăng lên vùng 120 USD/thùng, cao nhất trong hơn 4 năm.

Bà Amrita Sen, người sáng lập kiêm Giám đốc nghiên cứu tại công ty tư vấn năng lượng Energy Aspects, cho biết thị trường có thể đang đánh giá thấp về khoảng cách giữa điều kiện vận tải hiện tại và trước chiến tranh

Một vấn đề khác là rủi ro từ các lệnh trừng phạt.

Các chiến lược gia cho rằng một hệ thống thu phí chính thức đối với các tàu qua eo biển Hormuz khó có khả năng được áp dụng, nhưng Tehran có thể tiếp tục thúc đẩy một mức độ kiểm soát nào đó đối với hoạt động đi lại của tàu bè qua tuyến đường này.

Theo ông Petrakakos, các thỏa thuận xung quanh vấn đề thu phí hoặc sự phối hợp với Iran để đưa tàu đi qua Hormuz phần lớn vẫn mang tính chất tự phát. Thực tế này khiến hầu hết các công ty vận tải tránh tiếp xúc trực tiếp vì lo ngại rủi ro trừng phạt.

Bà Sen cho rằng một cơ chế thu phí chính thức là điều không thể chấp nhận được đối với các quốc gia thuộc Hội đồng Hợp tác Vùng Vịnh (GCC) và các công ty phương Tây, và Iran đưa ra ý tưởng thu phí chủ yếu nhằm gây áp lực để được Mỹ giải phóng tài sản đóng băng nhằm có ngân sách để tái thiết đất nước sau chiến tranh.

“Iran đang sử dụng mạnh mẽ đòn bẩy của họ, tới mức mà họ được xem là bên kiểm soát hoạt động đi lại của tàu bè qua eo biển Hormuz, nhất là ở làn phía Nam. Các công ty phương Tây chắc chắn sẽ không được phép trả phí mà Iran đưa ra”, bà Sen nói.

Các tàu bị mắc kẹt trong hoặc gần eo biển Hormuz có thể dần dần thoát ra, nhưng ông Petrakakos cho rằng các công ty bảo hiểm có thể sẽ mất thêm nhiều thời gian để cảm thấy đủ thoải mái trong việc cung cấp dịch vụ bảo hiểm cho các tàu vào eo biển để lấy hàng.

Ông dự báo thị trường bảo hiểm vận tải biển cho các tàu đi qua Hormuz sẽ chỉ thực sự bắt đầu có sự cải thiện trong vài tháng tới, vì các công ty bảo hiểm vẫn đang cần thời gian để cảm thấy yên tâm trước khi giảm phí bảo hiểm.

Một yếu tố khác cần xem xét là việc tái xây dựng kho dự trữ dầu của các quốc gia.

Ông Aldo Spanjer, trưởng bộ phận chiến lược hàng hóa tại công ty BNP Paribas Markets 360, nhận định đòn bẩy của Iran tại eo biển Hormuz vẫn là một vấn đề then chốt đối với thị trường dầu. Ông dự báo Iran có thể từ bỏ quyền kiểm soát Hormuz theo nghĩa kiểm soát chính thức, nhưng vẫn có thể tìm cách tạo ra thu nhập từ eo biển này theo cách khác.

Đối với thị trường dầu, trọng tâm đã chuyển từ sự gián đoạn nguồn cung tức thì sang câu hỏi về tốc độ tái xây dựng các kho dự trữ đã cạn kiệt. Ông Spanjer cho biết câu chuyện hiện tại trên thị trường là làm thế nào để làm đầy lại tất cả các kho dự trữ đã bị rút cạn để bơm ra thị trường trong mấy tháng qua.

Ông dự báo giá dầu vào cuối năm nay sẽ ở mức 80 USD/thùng, cao hơn hiện tại, trên cơ sở lập luận rằng nguồn cung dầu bổ sung có thể được hấp thụ nhanh chóng bởi những quốc gia đang tìm cách làm đầy lại dự trữ dầu.

Nhìn xa hơn, ông Spanjer dự báo dầu sẽ giao dịch trong khoảng giá 75 - 85 USD/thùng trong năm 2027. Một khi các kho dự trữ đã được làm đầy, ông cho rằng rủi ro tăng giá dầu có thể sẽ hạn chế hơn và thị trường có thể trở lại cấu trúc “backwardation”, trong đó giá dầu giao ngay trở nên thấp hơn giá của các hợp đồng dầu đáo hạn trong tương lai.