Dù giải ngân vốn đầu tư công 6 tháng đầu năm 2026 đạt 356.935,1 tỷ đồng, tương đương 35,5% kế hoạch nhưng tiến độ vẫn phân hóa rõ khi có tới 7 bộ, ngành trung ương giải ngân dưới 5%, buộc cơ quan quản lý phải tăng cường đôn đốc, yêu cầu đẩy nhanh tiến độ trong thời gian tới...

Báo cáo của Bộ Tài chính cho thấy tiến độ giải ngân vốn đầu tư công đang cải thiện rõ rệt, đặc biệt trong tháng 6/2026 khi khối lượng thanh toán đạt mức cao, phản ánh nhiều dự án đã bước vào giai đoạn thi công cao điểm.

Cụ thể, riêng tháng 6, giá trị giải ngân ước đạt 137.576,3 nghìn tỷ đồng, tăng gần gấp đôi so với tháng trước. Lũy kế đến hết ngày 30/6/2026, tổng số vốn đầu tư công giải ngân trên phạm vi cả nước đạt 356.935,1 tỷ đồng, tương đương 35,5% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao. So với cùng kỳ năm 2025, tỷ lệ thực hiện gần như tương đương nhưng quy mô vốn giải ngân tăng thêm hơn 38.361,9 tỷ đồng.

Tính đến ngày 2/7/2026, tổng mức giải ngân đã nhích lên 360.948,7 tỷ đồng, đạt 35,8% kế hoạch theo báo cáo tuần. Nếu loại trừ phần vốn ngân sách địa phương tương đương 5% kế hoạch (khoảng 32.511,3 tỷ đồng) dự kiến dành cho dự án đường sắt Lào Cai – Hà Nội – Hải Phòng, tỷ lệ giải ngân của cả nước đến ngày 2/7/2026 đạt khoảng 37% kế hoạch Thủ tướng giao.

Diễn biến giải ngân theo từng tháng cho thấy xu hướng tăng tốc khá rõ trong nửa đầu năm. Nếu như tháng 4/2026, giá trị giải ngân mới chỉ đạt khoảng 33.982,9 tỷ đồng thì sang tháng 5 tăng mạnh lên 75.075,9 tỷ đồng, gần gấp đôi so với tháng trước. Sang tháng 6, mức giải ngân tiếp tục tăng vọt, đạt gần 137,6 nghìn tỷ đồng, mức cao nhất kể từ đầu năm.

Trong lĩnh vực giao thông, tổng giá trị giải ngân các dự án trọng điểm đến hết ngày 30/6/2026 đạt 59.288,6 tỷ đồng, tương đương 24,2% kế hoạch được phân bổ. Dù vậy, tiến độ của hai dự án quan trọng quốc gia thuộc lĩnh vực đường sắt vẫn còn chậm, tác động không nhỏ đến kết quả chung.

Cụ thể, hai dự án quan trọng quốc gia là đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam và tuyến Lào Cai – Hà Nội – Hải Phòng được giao kế hoạch vốn khoảng 101 nghìn tỷ đồng, chiếm tới 75,6% kế hoạch vốn năm 2026 của Bộ Xây dựng.

Dù vậy, Bộ Tài chính cho biết tính đến nay, dự án đường sắt tốc độ cao mới giải ngân 1.068,8 tỷ đồng, đạt khoảng 2% kế hoạch; trong khi dự án Lào Cai – Hà Nội – Hải Phòng giải ngân 1.193,4 tỷ đồng, tương đương 2,5%. Nếu loại trừ hai dự án này, tỷ lệ giải ngân của các dự án giao thông trọng điểm đạt khoảng 40,8% kế hoạch, cao hơn mức bình quân chung của cả nước.

Xét theo đơn vị, tính đến đầu tháng 7/2026, có 8 bộ, cơ quan trung ương và 23 địa phương đạt tỷ lệ giải ngân bằng hoặc cao hơn mức bình quân chung cả nước.

Nổi bật, ghi nhận 2 bộ, cơ quan trung ương và 4 địa phương có quy mô giải ngân lớn và đạt kết quả tích cực, với lũy kế 6 tháng vượt 15 nghìn tỷ đồng, gồm Bộ Quốc phòng, Bộ Công an, TP.Hà Nội, TP.Hồ Chí Minh, Hải Phòng và Hưng Yên.

Tuy vậy, vẫn còn 25 bộ, cơ quan trung ương và 11 địa phương có tỷ lệ giải ngân thấp hơn mức bình quân. Đáng chú ý, Bộ Tài chính cho biết tình trạng giải ngân dưới 5%, thậm chí chưa giải ngân, đang tập trung ở 7 bộ, cơ quan trung ương, đặt ra yêu cầu phải triển khai các giải pháp mạnh mẽ và quyết liệt hơn trong thời gian tới.

Bên cạnh những chuyển biến tích cực, Bộ Tài chính đánh giá quá trình giải ngân vẫn đối mặt với năm khó khăn chính, chưa được giải quyết dứt điểm.

Trước hết, nguồn cung vật liệu xây dựng chưa theo kịp nhu cầu tăng nhanh trong khi việc điều phối giữa các vùng còn thiếu đồng bộ. Cùng với đó, biến động mạnh của giá xăng dầu và chi phí vận chuyển đã làm phát sinh chênh lệch chi phí, buộc nhiều dự án phải điều chỉnh hợp đồng

Song song, công tác giải phóng mặt bằng cũng tiếp tục gặp khó do việc xác định nguồn gốc đất, đơn giá bồi thường và phương án hỗ trợ còn nhiều bất cập, khiến không ít công trình chưa thể triển khai đúng kế hoạch.

Ngoài ra, năng lực và trách nhiệm của chủ đầu tư, ban quản lý dự án và nhà thầu vẫn chưa đáp ứng yêu cầu; việc lập kế hoạch thiếu sát thực tế cũng dẫn tới phải điều chỉnh dự án hoặc hoàn trả vốn, qua đó ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ chung.

Tại họp báo Chính phủ thường kỳ tháng 6/2026, Thứ trưởng Bộ Tài chính Trần Quốc Phương cho biết Bộ đã tham mưu trình Thủ tướng Chính phủ ban hành nguyên tắc và phương pháp chấm điểm kết quả giải ngân vốn đầu tư công.

Theo đó, kết quả đánh giá theo tháng và quý phục vụ công tác theo dõi, cảnh báo và đôn đốc, trong khi kết quả cả năm sẽ là cơ sở quan trọng để xem xét mức độ hoàn thành nhiệm vụ của tập thể, cá nhân lãnh đạo các bộ, ngành, địa phương, cũng như phục vụ công tác thi đua, khen thưởng và xử lý trách nhiệm.

Sau khi báo cáo Thủ tướng Chính phủ, Bộ Tài chính sẽ công bố công khai kết quả chấm điểm để các cơ quan báo chí và xã hội giám sát, qua đó góp phần nâng cao tính minh bạch và hiệu quả trong giải ngân vốn đầu tư công.