Theo quy định mới chính thức được triển khai từ ngày 10/9, các tổ chức, cá nhân có thể bị phạt đến 75 triệu đồng đối với hành vi lôi kéo, dụ dỗ, quảng cáo gian dối để lừa gạt người lao động...

Từ ngày 10/9/2026, Nghị định 283/2026/NĐ-CP của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực lao động, bảo hiểm xã hội, người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng, chính thức có hiệu lực.

CẢNH BÁO SỚM GIÚP NHẬN DIỆN HÀNH VI LỪA ĐẢO

Trước tình trạng lừa đảo tuyển dụng “việc nhẹ, lương cao” trên mạng xã hội ngày càng phổ biến, Nghị định số 283/2026/NĐ-CP đã đưa ra khung chế tài xử lý mạnh tay với các tổ chức, cá nhân lừa đảo, nhằm bảo vệ quyền lợi người lao động.

Theo Nghị định 283, tổ chức, cá nhân có thể bị phạt tiền từ 50 – 75 triệu đồng đối với một trong các hành vi lôi kéo; dụ dỗ; hứa hẹn; quảng cáo gian dối hoặc thủ đoạn khác để lừa gạt người lao động, hoặc để tuyển dụng người lao động với mục đích bóc lột, cưỡng bức lao động nhưng chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự.

Người sử dụng lao động cũng chịu mức phạt từ 1 – 3 triệu đồng đối với các hành vi như: Không khai trình việc sử dụng lao động theo quy định; thu tiền của người lao động tham gia tuyển dụng lao động; không thể hiện, nhập đầy đủ thông tin về người lao động vào sổ quản lý lao động kể từ ngày người lao động bắt đầu làm việc; không xuất trình sổ quản lý lao động khi cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền yêu cầu.

Theo các chuyên gia, thị trường lao động Việt Nam ngày càng linh hoạt, xuất hiện nhiều loại hình việc làm mới. Người lao động cũng có xu hướng chuyển việc thường xuyên hơn, đồng thời các mô hình làm việc từ xa, làm việc trên nền tảng số cũng ngày càng phổ biến. Chính những đặc điểm này làm phát sinh các hình thức vi phạm mới trong hoạt động tuyển dụng, đặc biệt là lừa đảo việc làm trên các nền tảng mạng xã hội.

Từ góc độ thực tiễn, ông Vũ Quang Thành, Phó Giám đốc Trung tâm Dịch vụ việc làm Hà Nội, cho biết hiện nay người lao động có nhiều lựa chọn việc làm do có nhiều kênh tìm việc hơn, song chính điều này cũng rất dễ khiến họ khó nhận diện được việc làm nào thực sự phù hợp với mình.

Quá nhiều kênh tìm việc vừa khiến nhà tuyển dụng không tìm được nhân sự phù hợp, trong khi người lao động lại không tìm được việc, thậm chí có thể bị lừa đảo.

Việc người lao động có thể bị những chiêu trò của các đối tượng lừa đảo càng dễ xảy ra hơn trong bối cảnh công nghệ phát triển. Tình trạng những tổ chức, cá nhân lợi dụng các lỗ hổng của pháp luật để có những chiêu trò lừa đảo đã trực tiếp ảnh hưởng đến quyền lợi của người lao động.

Để hạn chế tình trạng này, ông Thành cho biết tại Trung tâm Dịch vụ việc làm Hà Nội, hiện nay ngoài triển khai các hoạt động tư vấn, đơn vị đã hỗ trợ chuyên sâu cho người lao động ngay từ khi đến tìm việc, trong đó có đánh giá về vị trí việc làm, sự phù hợp của công việc.

Những cảnh báo cũng được đưa ra giúp người lao động nhận diện rõ hơn về nguy cơ bị lừa đảo trong quá trình tìm kiếm việc làm trên thị trường lao động. “Tìm hiểu kỹ thông tin là vấn đề người lao động nên quan tâm trước khi đến kết nối, phỏng vấn với bất kỳ doanh nghiệp nào. Đặc biệt là về vị trí việc làm cần ứng tuyển, quá trình hoạt động của doanh nghiệp, kể cả việc thỏa thuận về chế độ, quyền lợi khi ký kết hợp đồng lao động”, ông Thành lưu ý.

Chuyên gia lao động, việc làm Lê Quang Trung, Nguyên Phó Cục trưởng phụ trách Cục Việc làm (Bộ Nội vụ), cũng khẳng định không có chuyện “việc nhẹ, lương cao”. Người lao động khi tham gia tìm kiếm bất cứ công việc nào điều đầu tiên cần đặt câu hỏi như vậy. Điều này sẽ giúp họ tránh được những rủi ro, lừa đảo việc làm.

CHUẨN HÓA THÔNG TIN TRONG CƠ SỞ DỮ LIỆU

Theo các chuyên gia, để phòng ngừa lừa đảo trong tuyển dụng cần sự tham gia của cả các tổ chức dịch vụ việc làm công, doanh nghiệp và người lao động. Các Trung tâm dịch vụ việc làm cần nâng cao hơn nữa chất lượng tư vấn, giới thiệu và kết nối.

Doanh nghiệp dịch vụ việc làm cần cung cấp thông tin chính xác, minh bạch và tuân thủ quy định pháp luật. Còn người lao động cần trang bị kỹ năng, kiến thức để nhận diện được các hành vi lừa đảo. Lựa chọn các kênh tuyển dụng chính thống khi tìm việc.

Bên cạnh đó, một hệ thống thông tin dữ liệu về thị trường lao động được cập nhật đầy đủ, kịp thời, minh bạch cũng đóng vai trò quan trọng.

Chuyên gia Lê Quang Trung đánh giá, hệ thống pháp luật về lao động, việc làm hiện nay đã tương đối đầy đủ, đặc biệt là Luật Việc làm 2025 đã quy định rất rõ trách nhiệm của người lao động, doanh nghiệp về đăng ký lao động.

Quy định về thông tin thị trường lao động cũng được đề cập chi tiết, cụ thể, bao gồm các thông tin về cung lao động, cầu lao động, kết nối cung - cầu lao động; đào tạo, trình độ kỹ năng nghề; xu hướng tìm kiếm việc làm và nhu cầu sử dụng lao động; tiền lương và thu nhập của người lao động.

Hệ thống thông tin thị trường lao động này được kết nối, cập nhật, đồng bộ, chia sẻ dữ liệu với cơ sở dữ liệu tổng hợp quốc gia, cơ sở dữ liệu quốc gia, cơ sở dữ liệu về người lao động, cơ sở dữ liệu chuyên ngành và cơ sở dữ liệu khác để cập nhật, chia sẻ, khai thác thông tin về thị trường lao động.

Đây là những căn cứ để triển khai thực hiện. Cùng với sự hỗ trợ của công nghệ, sẽ từng bước đáp ứng việc cung cấp thông tin chính thống cho người lao động.

Ở góc độ rộng hơn, ông Trung cho rằng, cần tiến tới chuẩn bị để có được dự báo về thị trường lao động trong ngắn hạn, trung hạn và dài hạn. “Dự báo về thị trường lao động sẽ định hướng cho vấn đề đào tạo, sử dụng lao động, tránh lãng phí nguồn nhân lực”, ông Trung nhấn mạnh.

Phó Giám đốc Trung tâm Dịch vụ việc làm Hà Nội Vũ Quang Thành cũng cho rằng, Luật Việc làm 2025, có hiệu lực từ ngày 1/1/2026, đã tạo một bước chuyển lớn trong việc giúp minh bạch hóa thông tin, nâng cao hiệu quả điều tiết cung cầu lao động trước những biến động của nền kinh tế. Đây là những yếu tố tác động trực tiếp đến việc cung cấp thông tin thị trường lao động hiện nay.

"Chuẩn hóa thông tin về việc làm trên hệ thống cơ sở dữ liệu quốc gia là nền tảng cơ bản để thực hiện tốt các giải pháp phát triển thị trường lao động. Từ dữ liệu này, có thể giúp người lao động và doanh nghiệp tra cứu thông tin nhanh và chính xác hơn", ông Thành nhấn mạnh.