Triển vọng nâng hạng thị trường cùng đà phục hồi lợi nhuận doanh nghiệp đang tạo thêm động lực cho chứng khoán Việt Nam. Dù vậy, các chuyên gia nhấn mạnh nâng hạng không phải “đũa thần”, bởi khả năng thu hút dòng vốn bền vững vẫn phụ thuộc vào chất lượng tăng trưởng, môi trường đầu tư và năng lực của doanh nghiệp...

Tại hội thảo “Đón sóng nâng hạng - Vững bước chu kỳ mới” do Công ty Cổ phần Chứng khoán Rồng Việt (HOSE: VDS) tổ chức ngày 20/6, các chuyên gia nhận định thị trường chứng khoán Việt Nam đang đứng trước cơ hội bước vào chu kỳ tăng trưởng mới nhờ nền tảng lợi nhuận doanh nghiệp, các động lực cải cách và kỳ vọng nâng hạng. Tuy nhiên, sức hấp dẫn của thị trường trong dài hạn vẫn phụ thuộc vào chất lượng tăng trưởng, tính minh bạch và khả năng thu hút dòng vốn.

NỀN TẢNG LỢI NHUẬN HỖ TRỢ THỊ TRƯỜNG

Theo bà Nguyễn Thị Phương Lam, Giám đốc Phân tích VDS, nền kinh tế Việt Nam đang bước vào một chu kỳ tăng trưởng mới. Điểm khác biệt của chu kỳ sắp tới không chỉ nằm ở mục tiêu tăng trưởng cao hơn mà còn ở yêu cầu đổi mới mô hình tăng trưởng để hướng tới mức trên 10% trong giai đoạn 2026 - 2030.

Ở góc độ chính sách, ưu tiên điều hành trong thời gian tới được xác định là xử lý các điểm nghẽn nền tảng của nền kinh tế. Theo đó, các định hướng lớn tập trung vào hoàn thiện thể chế, đẩy nhanh thực thi chính sách, tăng cường phân cấp, phân quyền đi đôi với kiểm soát trách nhiệm, đồng thời thúc đẩy đầu tư công, phát triển hạ tầng, logistics, khu công nghiệp và nâng cao vị thế của nền kinh tế trong các chuỗi giá trị công nghệ cao.

“Tuy nhiên, nửa cuối năm 2026 vẫn đối mặt nhiều thách thức khi lạm phát toàn cầu chưa hoàn toàn hạ nhiệt do tác động của các xung đột địa chính trị kéo dài, khiến giá năng lượng và nguyên vật liệu tiếp tục biến động. Bên cạnh đó, chính sách tiền tệ của các nền kinh tế lớn vẫn duy trì sự thận trọng, trong khi doanh nghiệp trong nước còn chịu áp lực chi phí đầu vào cao, khả năng hấp thụ vốn chưa đồng đều và một số cân đối vĩ mô vẫn chịu sức ép”, bà Phương Lam lưu ý.

Đối với thị trường chứng khoán, bà Nguyễn Thị Phương Lam cho rằng tăng trưởng lợi nhuận doanh nghiệp tiếp tục là động lực hỗ trợ quan trọng. Theo ước tính của Rồng Việt, EPS toàn thị trường năm 2026 có thể tăng 17 - 23% so với cùng kỳ.

Trong đó, nhóm ngân hàng được kỳ vọng tiếp tục đóng vai trò dẫn dắt nhờ tăng trưởng tín dụng ở mức hai chữ số, dù biên lãi ròng (NIM) vẫn chịu áp lực. Nhóm bất động sản cũng có thể đóng góp đáng kể nhờ nền lợi nhuận thấp của cùng kỳ, tiến độ triển khai các dự án mới và kết quả bán hàng khả quan.

Về định giá, theo dữ liệu Bloomberg được Rồng Việt tổng hợp, P/E của VN-Index sau khi loại trừ ảnh hưởng từ nhóm VIC đã giảm khoảng 20% từ đầu năm, từ 14,6 lần xuống còn 11,4 lần tính đến ngày 29/5/2026. Trong kịch bản định giá tiếp tục chịu áp lực nhưng lợi nhuận doanh nghiệp vẫn giữ vai trò dẫn dắt, VN-Index được kỳ vọng có thể hướng tới vùng 2.100 điểm vào cuối chu kỳ dự báo.

Theo bà Phương Lam, kỳ vọng lợi nhuận toàn thị trường năm 2026 tăng khoảng 18%, trong đó nhóm ngân hàng tiếp tục là một trong những động lực chính với tăng trưởng tín dụng dự kiến khoảng 16%.

Dù vậy, tăng trưởng lợi nhuận không phải yếu tố duy nhất quyết định diễn biến thị trường. Lãi suất, tỷ giá, thanh khoản hệ thống, lạm phát chi phí đẩy và các yếu tố địa chính trị vẫn là những biến số cần theo dõi sát trong nửa cuối năm do có thể tác động trực tiếp đến tâm lý nhà đầu tư, dòng tiền và mặt bằng định giá.

Bà Phương Lam đồng thời lưu ý nhà đầu tư thận trọng với các doanh nghiệp có đòn bẩy tài chính cao, nhóm hàng hóa không thiết yếu nhạy cảm với biến động giá và các doanh nghiệp phụ thuộc lớn vào nguyên liệu nhập khẩu nhưng khó chuyển chi phí vào giá bán. Ngoài ra, trong bối cảnh triển vọng vĩ mô chưa hoàn toàn rõ nét, nhóm cổ phiếu vốn hóa vừa và nhỏ tăng chủ yếu nhờ yếu tố đầu cơ cũng cần được cân nhắc thận trọng.

NÂNG HẠNG MỞ CƠ HỘI, CHẤT LƯỢNG DOANH NGHIỆP QUYẾT ĐỊNH DÒNG VỐN

Ở góc độ quốc tế, TS. Hồ Quốc Tuấn, Giảng viên Cao cấp Đại học Bristol, cho biết dòng vốn vào các thị trường mới nổi trong nửa đầu năm 2026 chịu áp lực cạnh tranh đáng kể từ xu hướng tập trung vốn vào thị trường Mỹ, làn sóng đầu tư liên quan đến trí tuệ nhân tạo (AI) và các tài sản có tính thanh khoản cao. Nếu loại trừ Trung Quốc, dòng vốn vào các thị trường mới nổi châu Á chủ yếu chảy vào trái phiếu thay vì cổ phiếu. Nhiều thị trường lớn như Hàn Quốc, Ấn Độ và Brazil cũng ghi nhận tình trạng rút vốn ròng.

Trong bối cảnh đó, TS. Hồ Quốc Tuấn cho rằng định giá hấp dẫn không còn là yếu tố đủ sức thu hút nhà đầu tư nước ngoài nếu thiếu một câu chuyện tăng trưởng rõ ràng. Thách thức của Việt Nam hiện không chỉ nằm ở thanh khoản hay động lượng thị trường mà còn ở khả năng thuyết phục nhà đầu tư về triển vọng tăng trưởng thông qua đầu tư công, năng lượng, nguồn vốn và công nghệ.

“Nâng hạng chỉ là bước khởi đầu nhưng không phải “đũa thần” giúp dòng vốn ngoại quay lại ngay lập tức. Câu chuyện nâng hạng chỉ có thể phát huy tác dụng bền vững nếu đi kèm cải thiện quản trị thị trường, thanh khoản, minh bạch và chất lượng doanh nghiệp niêm yết”.

Dưới góc độ doanh nghiệp, ông Nguyễn Việt Nam, Giám đốc Quan hệ Nhà đầu tư Ngân hàng TMCP Á Châu (ACB), cho rằng việc nâng hạng thị trường sẽ tạo thêm động lực cho thị trường vốn và mở rộng cơ hội thu hút dòng vốn quốc tế, đặc biệt từ các quỹ đầu tư vào nhóm thị trường mới nổi. Song, khả năng thu hút và giữ chân dòng vốn trong dài hạn vẫn phụ thuộc vào chất lượng tăng trưởng, năng lực tạo giá trị và mức độ minh bạch của doanh nghiệp.

Liên quan đến những biến động của môi trường thương mại toàn cầu, đại diện ACB cho rằng rủi ro thuế quan và các thay đổi trong thương mại quốc tế là những yếu tố cần theo dõi trong 12 - 24 tháng tới, đặc biệt đối với các doanh nghiệp xuất khẩu, logistics và doanh nghiệp tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu.

Tuy nhiên, tác động đến danh mục tín dụng và chất lượng tài sản của ngân hàng vẫn trong tầm kiểm soát nhờ cơ cấu khách hàng đa dạng, đồng thời tập trung vào nhóm khách hàng có dòng tiền thực, năng lực quản trị tốt và đòn bẩy tài chính hợp lý.

Ông Nam cho biết ACB không chủ trương siết tín dụng theo ngành một cách cứng nhắc mà áp dụng cách tiếp cận quản trị rủi ro thận trọng hơn đối với các lĩnh vực chịu tác động trực tiếp từ biến động thương mại toàn cầu. Ngân hàng tăng cường đánh giá năng lực tài chính, mức độ đa dạng hóa thị trường xuất khẩu, vị thế cạnh tranh và khả năng thích ứng của từng khách hàng thay vì áp dụng các biện pháp hạn chế mang tính đại trà.

Bên cạnh những thách thức ngắn hạn, ông Nam cho rằng xu hướng tái cấu trúc chuỗi cung ứng toàn cầu và dòng vốn FDI vào Việt Nam đang mở ra cơ hội cho một số lĩnh vực như khu công nghiệp, logistics và các doanh nghiệp tham gia các chuỗi giá trị mới, qua đó tạo dư địa tăng trưởng nhu cầu tín dụng trong thời gian tới.