Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm: Lý luận phải đi trước một bước, soi đường cho thực tiễn phát triển

Sáng 9/6, tại Trụ sở Trung ương Đảng, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm chủ trì buổi làm việc với Hội đồng Lý luận Trung ương nhiệm kỳ 2026-2031 về triển khai nhiệm vụ trong thời gian tới.

Cùng dự có Ủy viên Bộ Chính trị, Thường trực Ban Bí thư Trần Cẩm Tú; các Ủy viên Bộ Chính trị, Ủy viên Ban Bí thư, Ủy viên Trung ương Đảng; lãnh đạo các ban, cơ quan của Đảng; Chủ tịch, các Phó Chủ tịch và thành viên Hội đồng Lý luận Trung ương.

LÝ LUẬN KHÔNG THỂ CHỈ ĐI SAU ĐỂ GIẢI THÍCH THỰC TIỄN

Tại buổi làm việc, Hội đồng Lý luận Trung ương báo cáo kết quả nhiệm kỳ 2021-2026, những nhiệm vụ đã triển khai từ đầu nhiệm kỳ 2026-2031, đồng thời nêu các khó khăn, vướng mắc và kiến nghị cần tháo gỡ. Các đại biểu trao đổi về yêu cầu đổi mới công tác nghiên cứu lý luận, tổng kết thực tiễn trong bối cảnh mới.

Phát biểu kết luận, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh công tác lý luận có vị trí đặc biệt quan trọng trong sự nghiệp cách mạng. Muốn lãnh đạo, cầm quyền đúng và ngang tầm sứ mệnh, Đảng phải có lý luận đúng; muốn đi xa phải có tầm nhìn xa; muốn xử lý vấn đề mới phải có tư duy mới.

Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, trong những thời khắc chuyển đổi có tính bước ngoặt, lý luận càng phải đi trước một bước. Nếu tư duy lý luận không bắt kịp thực tiễn, việc xác định tầm nhìn, lựa chọn mô hình, tháo gỡ điểm nghẽn và nắm bắt thời cơ sẽ gặp khó khăn.

Nếu lý luận không đủ sức soi đường, không có năng lực dự báo chiến lược, đất nước có thể bị động trước những biến đổi lớn của thời đại.

Vì vậy, công tác lý luận giai đoạn 2026-2031 phải chủ động hơn, sắc bén hơn; không chỉ đi sau để giải thích thực tiễn, mà phải đi cùng, đi trước ở những vấn đề cần dự báo; đi sâu vào các vấn đề cốt lõi, đi thẳng vào các điểm nghẽn, nút thắt, mâu thuẫn mới của phát triển, qua đó tư vấn kịp thời, hiệu quả cho các quyết sách của Đảng.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước ghi nhận những đóng góp quan trọng của Hội đồng Lý luận Trung ương trong nhiệm kỳ 2021-2026, nhất là trong tổng kết 40 năm đổi mới, xây dựng Văn kiện Đại hội XIV và các báo cáo tư vấn Bộ Chính trị, Ban Bí thư. Từ đầu nhiệm kỳ 2026-2031, Hội đồng đã có bước đổi mới hoạt động, bám sát nhiệm vụ chính trị được giao.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị Hội đồng Lý luận Trung ương phối hợp chặt chẽ với các cơ quan liên quan, phát huy vai trò thường trực Ban Chỉ đạo, Tổ Biên tập trong tổng kết 100 năm Đảng lãnh đạo cách mạng Việt Nam, 40 năm thực hiện Cương lĩnh. Nhiệm vụ này cần được triển khai khẩn trương, với đề cương chi tiết, phương pháp tổng kết, cơ chế khảo sát, hội thảo, phân công sản phẩm và tiến độ cụ thể.

TẬP TRUNG VÀO CÁC VẤN ĐỀ LÝ LUẬN MỚI CỦA THỜI ĐẠI

Để phục vụ công tác lãnh đạo, chỉ đạo của Trung ương, Bộ Chính trị, Ban Bí thư và triển khai Nghị quyết Đại hội XIV, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị Hội đồng Lý luận Trung ương nghiên cứu sâu hơn về chủ nghĩa xã hội, mô hình và con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam trong điều kiện biến đổi của thời đại.

Trong đó, cần làm rõ các vấn đề đặt ra từ thực tiễn như xây dựng địa phương xã hội chủ nghĩa, thời kỳ quá độ và các nhân tố mới đang hình thành; sử dụng tối đa sức mạnh của kinh tế thị trường, cởi trói mọi nguồn lực tư nhân nhưng vẫn giữ vững định hướng xã hội chủ nghĩa; xây dựng thể chế kiến tạo phát triển trên không gian số, bảo vệ chủ quyền dữ liệu, đồng thời thúc đẩy Việt Nam trở thành quốc gia thạo công nghệ, giàu có và công bằng.

Hội đồng Lý luận Trung ương cũng cần tập trung nghiên cứu mô hình phát triển Việt Nam trong kỷ nguyên mới; thể chế phát triển nhanh, bền vững; quản trị quốc gia hiện đại, kiến tạo; tự chủ chiến lược gắn với hội nhập quốc tế; tác động của chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, chuyển đổi năng lượng, chuyển đổi cơ cấu, nguồn nhân lực và quản trị; sức mạnh tổng hợp quốc gia, sức mạnh mềm Việt Nam; các hình thái cạnh tranh, xung đột mới và kinh nghiệm phát triển quốc tế.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước lưu ý Hội đồng cần chủ động rà soát, tham gia chuẩn hóa, làm sáng rõ và phát triển hệ khái niệm, phạm trù, ngôn ngữ lý luận của Đảng trong giai đoạn mới.

Thực tiễn phát triển đang xuất hiện nhiều khái niệm mới, mô hình mới, cách tiếp cận mới; nếu không được luận giải chặt chẽ, thống nhất, sẽ dễ dẫn đến cách hiểu và vận dụng khác nhau.

Một yêu cầu quan trọng khác là nghiên cứu sâu hơn về đạo đức cầm quyền, văn hóa cầm quyền và kiểm soát quyền lực trong điều kiện Đảng là đảng lãnh đạo, cầm quyền; làm rõ các chuẩn mực mới về trách nhiệm nêu gương, liêm chính, phụng sự, kỷ luật, kỷ cương, trách nhiệm giải trình; quan hệ giữa quyền lực và trách nhiệm, giữa lãnh đạo và phục vụ nhân dân.

Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, để đáp ứng yêu cầu đó, phải đổi mới mạnh mẽ phương thức tổ chức, phương pháp nghiên cứu lý luận và tổng kết thực tiễn; đầu tư tương xứng cho công tác lý luận của Đảng; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số, trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn nhằm nâng cao năng lực phân tích, dự báo và tư vấn.

ĐỔI MỚI TỔNG KẾT THỰC TIỄN, PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ CÁN BỘ LÝ LUẬN

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đồng ý chủ trương hình thành Mạng lưới nghiên cứu khoa học lý luận chính trị và tổ chức Hội nghị toàn quốc về công tác nghiên cứu lý luận, nhưng yêu cầu phải thực chất, hiệu quả, tránh hình thức. Mạng lưới cần xác định rõ nhiệm vụ, cơ chế đặt hàng, chia sẻ kết quả nghiên cứu; có các nhóm nghiên cứu linh hoạt, hiệu quả.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị đổi mới cách tổng kết thực tiễn theo hướng lựa chọn một số địa phương, ngành, lĩnh vực, mô hình mới để theo dõi dài hạn, coi đó như những “phòng thí nghiệm thực tiễn” của công tác lý luận. Qua đó, công tác lý luận có thể bám sát thực tiễn, phát hiện nhân tố mới, vấn đề mới, mâu thuẫn mới và bài học mới.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh lý luận phải được nuôi dưỡng từ thực tiễn sống động, được kiểm nghiệm trong thực tiễn và quay trở lại dẫn dắt thực tiễn phát triển.

Bên cạnh đó, cần đặc biệt quan tâm phát triển đội ngũ cán bộ lý luận, nhất là cán bộ trẻ; xây dựng đội ngũ chuyên gia đầu ngành có bản lĩnh vững vàng, tư duy hiện đại, khả năng hội nhập, năng lực nghiên cứu vấn đề mới, công nghệ và phương pháp nghiên cứu hiện đại.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cũng yêu cầu tạo dựng môi trường học thuật dân chủ, khuyến khích tranh luận khoa học, tôn trọng khác biệt trong nghiên cứu, trên cơ sở kiên định mục tiêu, nguyên tắc, lợi ích quốc gia - dân tộc và nền tảng tư tưởng của Đảng.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị các ban, bộ, ngành, địa phương tiếp tục quan tâm, tạo điều kiện để Hội đồng Lý luận Trung ương hoàn thành tốt chức năng, nhiệm vụ; coi việc tổng kết thực tiễn, cung cấp thông tin, phối hợp nghiên cứu lý luận là trách nhiệm chính trị của chính đơn vị mình.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước mong muốn Hội đồng Lý luận Trung ương phát huy truyền thống 30 năm, tinh thần trách nhiệm, bản lĩnh chính trị, trí tuệ khoa học và tâm huyết với Đảng, đất nước, nhân dân; không ngừng nâng cao chất lượng các sản phẩm nghiên cứu, báo cáo tư vấn, đóng góp thực chất vào đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước.