Chương trình OCOP của TP. Hồ Chí Minh đã mở rộng nhanh về quy mô, từ 38 sản phẩm năm 2021 lên trên 1.000 sản phẩm năm 2025. Giai đoạn tiếp theo 2026 - 2030 được đặt vào bài toán nâng chất, gia tăng giá trị và khả năng cạnh tranh của từng sản phẩm...

TP.Hồ Chí Minh đang tiến hành rà soát lại toàn bộ Chương trình mỗi xã một sản phẩm tiêu biểu (OCOP), từ thời hạn công nhận, chất lượng sản phẩm đến khả năng nâng hạng và mở rộng thị trường.

KHÔNG “ĐUA” THEO SỐ LƯỢNG SẢN PHẨM OCOP

UBND TP. Hồ Chí Minh vừa ban hành Công văn 8406/UBND-ĐT yêu cầu các sở, ngành và địa phương tập trung phát triển, nâng cao chất lượng sản phẩm OCOP, bảo đảm việc đánh giá, phân hạng thực chất, khách quan, minh bạch, đồng thời nâng cao chất lượng, giá trị và thương hiệu của các sản phẩm đã được công nhận.

Trước đó, Quyết định số 45145/QĐ-UBND ngày 22/7/2026 về Chương trình phát triển nông nghiệp đô thị TP.Hồ Chí Minh giai đoạn 2026 - 2030, tầm nhìn đến 2050 nêu rõ: Số sản phẩm OCOP của Thành phố tăng từ 38 sản phẩm năm 2021 lên 1.006 sản phẩm năm 2025; trong đó, có 781 sản phẩm 3 sao, chiếm 77,6%, và 225 sản phẩm 4 sao, chiếm 22,4%, với 416 chủ thể tham gia, gồm hợp tác xã, doanh nghiệp, trang trại, tổ hợp tác và hộ sản xuất kinh doanh.

Sự gia tăng nhanh về số lượng đã tạo thêm việc làm, thu nhập và thúc đẩy nông nghiệp chuyển dần từ sản xuất thô sang chế biến, kinh doanh. Tuy nhiên, chương trình phát triển nông nghiệp đô thị của Thành phố cũng chỉ ra rằng sản phẩm OCOP vẫn chủ yếu tăng về số lượng, chưa chuyển mạnh sang nâng cao chất lượng và giá trị gia tăng.

Số sản phẩm chế biến sâu, ứng dụng khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo còn hạn chế; giá trị thương hiệu chưa cao và chưa có nhiều sản phẩm đủ sức cạnh tranh ở phân khúc cao cấp, thị trường xuất khẩu.

Đây là cơ sở để TP.Hồ Chí Minh đặt trọng tâm vào chất lượng thay vì chỉ mở rộng số lượng sản phẩm. Công văn 8406 yêu cầu rà soát toàn bộ sản phẩm OCOP đã hết hoặc sắp hết thời hạn công nhận, hướng dẫn các chủ thể đánh giá, phân hạng lại theo bộ tiêu chí mới; đồng thời lựa chọn những sản phẩm có tiềm năng để hỗ trợ hoàn thiện sản phẩm và hồ sơ.

Một yêu cầu khác được đặt ra là trong năm 2026, mỗi xã, phường, đặc khu phấn đấu có ít nhất một sản phẩm mới đăng ký tham gia đánh giá, phân hạng OCOP. Như vậy, việc mở rộng chương trình vẫn được duy trì, nhưng đi cùng yêu cầu lựa chọn sản phẩm có tiềm năng và nâng chất ngay từ quá trình chuẩn bị.

CHÚ TRỌNG TRUY XUẤT NGUỒN GỐC VÀ VẤN ĐỀ SỞ HỮU TRÍ TUỆ

Cùng với sản xuất, Thành phố đang mở rộng các công cụ hỗ trợ để sản phẩm OCOP có thể gia tăng giá trị sau khi được công nhận. Sở Khoa học và Công nghệ được giao phối hợp hỗ trợ các chủ thể ứng dụng khoa học, công nghệ, chuyển đổi số, truy xuất nguồn gốc, đăng ký và bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ. Các sản phẩm có khả năng trở thành sản phẩm đặc trưng, có giá trị gia tăng cao và tiềm năng nâng hạng được ưu tiên hỗ trợ.

Định hướng này cũng được đặt trong chương trình nâng cao chất lượng và giá trị nông sản gắn với phát triển thị trường giai đoạn 2026 - 2030 của Thành phố. Chương trình ưu tiên sản phẩm OCOP và các sản phẩm đạt tiêu chuẩn chất lượng trong nước, quốc tế; hướng tới xây dựng chuỗi cung ứng, hệ thống logistics và kết nối sản xuất - tiêu thụ theo chuỗi giá trị. Đến năm 2030, Thành phố đặt mục tiêu nông sản và sản phẩm đặc trưng vùng miền có chất lượng tiệm cận xuất khẩu.

Một hướng mở rộng thị trường khác là kết nối OCOP với du lịch. Sở Du lịch được giao tăng cường quảng bá sản phẩm gắn với du lịch nông nghiệp, du lịch cộng đồng và du lịch làng nghề; kết nối doanh nghiệp lữ hành, cơ sở lưu trú, khu, điểm du lịch với các chủ thể OCOP, đưa sản phẩm vào chuỗi cung ứng dịch vụ, quà tặng và các chương trình trải nghiệm dành cho du khách.

Việc đánh giá, phân hạng đợt 2 năm 2026 đang cho thấy hướng triển khai này. Trong 77 sản phẩm của 25 chủ thể thuộc 18 xã, phường đăng ký, có 33 sản phẩm đăng ký mới, 31 sản phẩm đánh giá lại và 13 sản phẩm đề nghị nâng hạng. Qua đánh giá, 25 sản phẩm đạt 3 sao, 5 sản phẩm đạt 4 sao và 10 sản phẩm đạt từ 90 điểm trở lên. Các chủ thể của 10 sản phẩm này sẽ hoàn thiện hồ sơ để trình cấp quốc gia xem xét công nhận OCOP 5 sao vào tháng 12/2026.

Từ mở rộng số lượng sang nâng cao chất lượng, giá trị và khả năng cạnh tranh, chương trình OCOP của TP.Hồ Chí Minh đang được đặt trong mối liên kết rộng hơn giữa vùng nguyên liệu, chế biến, công nghệ, thương hiệu, du lịch và thị trường. Đây cũng là hướng để những sản phẩm đã được công nhận không chỉ dừng ở danh hiệu OCOP mà tiếp tục phát triển thành hàng hóa có giá trị và khả năng mở rộng thị trường.