Về dài hạn, Trung tâm Tài chính Quốc tế Việt Nam sẽ là nơi ươm mầm cho các mô hình đổi mới sáng tạo như chứng khoán được token hóa (tokenized securities), công cụ giám sát tuân thủ ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) và hệ thống thanh toán trên nền tảng blockchain.

Sự kiện thành lập Trung tâm Tài chính Quốc tế Việt Nam (gọi tắt là VIFC) đã thu hút rất nhiều sự chú ý trong 18 tháng qua. Chỉ trong hơn một năm, dự án này đã chuyển mình từ một ý tưởng đầy tham vọng thành hiện thực với sự kiện ra mắt vào đầu năm 2026.

Ông Michael Kokalari, CFA, Giám đốc Phân tích Kinh tế Vĩ mô và Nghiên cứu Thị trường của VinaCapital nhấn mạnh: Thực chất, mục tiêu cốt lõi của VIFC là tạo điều kiện thuận lợi hơn để các nhà đầu tư nước ngoài tiếp cận và rót vốn vào Việt Nam, qua đó cùng chia sẻ lợi ích từ đà tăng trưởng kinh tế của đất nước.

Động lực sâu xa cho việc thành lập VIFC bắt nguồn từ nhu cầu vốn đầu tư lớn - ước tính lên tới 1,5 nghìn tỷ USD - mà Việt Nam cần huy động trong những năm tới để phục vụ công cuộc cải cách và công nghiệp hóa.

Về mặt lý thuyết, các trung tâm tài chính quốc tế thường đảm nhận một hoặc nhiều trong ba chức năng cốt lõi: 1) làm kênh dẫn vốn nội địa đầu tư ra nước ngoài như cách London từng đưa dòng vốn châu Âu chảy sang Argentina và các thị trường khác vào đầu thế kỷ 192;

2) thu hút dòng vốn quốc tế tài trợ cho các doanh nghiệp trong nước tương tự việc New York hút vốn ngoại để xây dựng đường sắt và công nghiệp hóa nước Mỹ cuối thế kỷ 193;

Hoặc 3) trở thành trung tâm quản lý tài sản tư nhân toàn cầu như Thụy Sĩ và Singapore. 

Xét về mô hình vận hành, IFC có thể được tích hợp trực tiếp vào hệ thống pháp lý hiện hữu của quốc gia như Singapore. 

Xét về chức năng kinh tế, mô hình IFC của Việt Nam có sự tương đồng lớn với New York trong thời kỳ công nghiệp hóa của Mỹ, bởi mục tiêu cốt lõi là thu hút và khơi thông dòng vốn ngoại để tài trợ cho cơ sở hạ tầng và các dự án trọng điểm. Tuy nhiên, về mặt thể chế pháp lý, VIFC lại mang dáng dấp của DIFC (Dubai) nhiều hơn.

Trung tâm này được thiết kế theo dạng cơ chế quản lý riêng biệt - với quy mô khoảng 900 ha tại TP.HCM và 300 ha tại Đà Nẵng. Tại các phân khu này, một khung pháp lý đặc thù sẽ được áp dụng, mang đến cho các định chế tài chính hoạt động tại VIFC hàng loạt chính sách ưu đãi vượt trội.

Lợi ích vĩ mô lớn nhất mà VIFC mang lại cho nền kinh tế Việt Nam là khả năng kéo giảm chi phí vốn. Ở chiều ngược lại, đối với các nhà đầu tư nước ngoài, trung tâm này sẽ cung cấp các sản phẩm tài chính đa dạng hơn, tạo kênh tiếp cận trực tiếp để họ cùng đồng hành và tham gia sâu rộng hơn vào quá trình tăng trưởng kinh tế của Việt Nam. Điển hình như hiện nay, thị trường Việt Nam vẫn đang thiếu vắng các sản phẩm Quỹ tín thác đầu tư bất động sản - REIT đúng nghĩa.

Theo Giám đốc phân tích của VinaCapital, bài học quan trọng từ các quốc gia đi trước là Việt Nam nên triển khai Trung tâm Tài chính Quốc tế theo một lộ trình thận trọng.

Trong giai đoạn đầu, chỉ nên giới hạn ở một nhóm nhỏ các định chế tài chính uy tín, đồng thời tập trung củng cố bộ máy điều hành, năng lực giám sát, công tác phòng chống rửa tiền và tính minh bạch về chủ sở hữu thực hưởng. Song song đó, Việt Nam cần tiếp tục cải thiện môi trường kinh doanh trên bình diện quốc gia, bởi lẽ dù có cơ chế quản lý riêng biệt, rốt cuộc VIFC vẫn có sự tương tác và gắn kết chặt chẽ với nền kinh tế thực bên ngoài.

Trung tâm Tài chính Quốc tế Việt Nam (VIFC) đã chính thức đi vào hoạt động vào tháng 2 vừa qua. Ưu tiên hàng đầu của trung tâm sẽ là khơi thông dòng vốn luân chuyển thông qua việc cấp phép cho các ngân hàng thương mại hoạt động trong khuôn khổ VIFC. Một khi các trụ cột cơ bản được thiết lập vững chắc - đặc biệt là mảng ngân hàng, công ty quản lý quỹ và thị trường trái phiếu doanh nghiệp - kỳ vọng sẽ chứng kiến một sự phát triển bùng nổ của các sản phẩm tài chính mới.

Nhóm này sẽ bao gồm tài chính hàng không và hàng hải, tài chính xanh, thị trường carbon, fintech và tài sản số. 

Tài trợ thương mại, tài trợ năng lượng và tài trợ chuỗi cung ứng sẽ là những bước tiến tất yếu tiếp theo, bởi chúng gắn liền với vị thế của Việt Nam trong chuỗi cung ứng toàn cầu; đi kèm với đó là nhu cầu huy động vốn vô cùng lớn cho phát triển hạ tầng trong nước.

Tuy nhiên, để hiện thực hóa những tiềm năng này, VIFC cần tiếp tục củng cố nền móng cơ bản thông qua ba yếu tố cốt lõi:  ban hành quy định chi tiết cho từng loại hình sản phẩm, xây dựng một cơ chế giám sát vững mạnh và hệ thống - giải quyết tranh chấp đáng tin cậy (ví dụ: áp dụng cơ chế trọng tài bằng tiếng Anh tương tự như Trung tâm Trọng tài IFC tại Dubai);

Thu hút và đào tạo đội ngũ nhân sự chất lượng cao, bao gồm chuyên gia ngân hàng, nhà quản lý quỹ, luật sư, kế toán viên, cán bộ tuân thủ, chuyên gia phòng chống rửa tiền và xác minh khách hàng (AML/KYC), các nhà quản lý và trọng tài viên;

Cuối cùng, cần có danh mục các dự án có tính khả thi và các tổ chức phát hành uy tín. Điều này đòi hỏi phải có báo cáo tài chính được kiểm toán, cơ chế công bố thông tin minh bạch, dòng tiền ổn định và các hợp đồng có tính thực thi pháp lý cao.

Về dài hạn, VIFC có thể đóng vai trò như một cơ chế thử nghiệm chính sách có kiểm soát (sandbox). Đây sẽ là nơi ươm mầm cho các mô hình đổi mới sáng tạo như chứng khoán được token hóa (tokenized securities), công cụ giám sát tuân thủ ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) và hệ thống thanh toán trên nền tảng blockchain. Một khi được kiểm chứng thành công ở quy mô giới hạn, các mô hình này hoàn toàn có thể được nhân rộng ra toàn bộ nền kinh tế.