Ngày thứ Năm (11/6), Ngân hàng Thế giới (WB) hạ dự báo tăng trưởng kinh tế toàn cầu năm 2026 xuống 2,5% do tác động từ cuộc chiến ở Trung Đông. Đây là mức thấp nhất kể từ đại dịch Covid-19...

Tổ chức này cảnh báo tăng trưởng có thể giảm sâu hơn, xuống còn 1,3%, nếu tình trạng gián đoạn nguồn cung năng lượng trở nên nghiêm trọng hơn và dẫn tới mức độ căng thẳng cao trên thị trường tài chính.

KỊCH BẢN XẤU NHẤT XẢY RA KHI KHỦNG HOẢNG NĂNG LƯỢNG LAN SANG THỊ TRƯỜNG TÀI CHÍNH

Trong báo cáo Triển vọng Kinh tế Toàn cầu mỗi năm hai lần, WB cho biết kinh tế thế giới tăng trưởng 2,9% trong năm 2025, cao hơn 0,2 điểm phần trăm so với ước tính mà tổ chức này đưa ra hồi tháng 1. Tuy nhiên, với năm 2026, WB lại hạ dự báo tăng trưởng 0,1 điểm phần trăm so với lần công bố trước, xuống còn 2,5% - mức thấp nhất kể từ đại dịch Covid-19.

Trong báo cáo mới này, WB hạ dự báo tăng trưởng đối với 2/3 số quốc gia do tác động từ cuộc chiến ở Trung Đông. Các nước bị hạ dự báo mạnh nhất gồm Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE), Iraq và một số nền kinh tế Trung Đông khác, nơi hoạt động xuất khẩu năng lượng chịu tác động nặng nề từ cuộc xung đột tại Iran.

Dự báo kém tích cực của WB được đưa ra trong bối cảnh cuộc chiến bùng phát sau các cuộc tấn công của Mỹ và Israel nhằm vào Iran ngày 28/2 đã kéo dài sang tháng thứ tư. Cuộc xung đột khiến giá năng lượng tăng vọt sau khi hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz bị đình trệ, đồng thời làm sức ép lạm phát trên toàn cầu nóng trở lại.

Các dự báo mới của WB cũng củng cố nhận định rằng nhiều nước sẽ phải duy trì chính sách tiền tệ thắt chặt trong thời gian dài hơn. Bên cạnh đó, giá phân bón tăng mạnh làm gia tăng lo ngại về nguy cơ khủng hoảng nguồn cung lương thực.

Trong kịch bản cơ sở, WB giả định giá dầu thô Brent bình quân trong năm nay ở mức 94 USD/thùng, tăng 36% so với năm 2025. Tổ chức này cũng cho rằng những gián đoạn nghiêm trọng nhất đối với nguồn cung năng lượng sẽ giảm bớt vào cuối tháng 7, trong khi lạm phát toàn phần toàn cầu ở mức 4%.

Tuy nhiên, nếu tình trạng gián đoạn năng lượng kéo dài hơn và giá dầu bình quân tăng lên 115 USD/thùng trong năm nay, tăng trưởng kinh tế toàn cầu có thể giảm xuống 2,1%, còn lạm phát có thể tăng lên 4,4%.

Trong kịch bản xấu hơn, WB cho rằng tăng trưởng có thể chỉ còn 1,3% nếu cú sốc năng lượng lan sang thị trường tài chính, làm gia tăng biến động, niềm tin suy yếu và triển vọng kinh tế xấu đi rõ rệt.

“Các kịch bản rủi ro này cho thấy triển vọng kinh tế có thể xấu đi rất nhanh nếu sức ép từ giá năng lượng và thị trường tài chính cộng hưởng với nhau”, ông Ayhan Kose, Phó kinh tế trưởng của WB, cho biết. Theo ông, nếu cú sốc năng lượng lan sang thị trường tài chính, niềm tin có thể suy giảm rất nhanh.

TĂNG TRƯỞNG TOÀN CẦU THẤP HƠN THẬP NIÊN TRƯỚC

WB dự báo tăng trưởng kinh tế toàn cầu sẽ cải thiện lên 2,8% trong các năm 2027 và 2028. Tuy nhiên, mức này vẫn thấp hơn 0,4 điểm phần trăm so với tốc độ tăng trưởng bình quân của thập niên 2010.

Theo ông Indermit Gill, nhà kinh tế trưởng của WB, đà tăng trưởng chậm hơn phản ánh nhiều yếu tố, gồm tốc độ tăng dân số suy giảm, đầu tư tư nhân tăng chậm hơn, đầu tư công đi xuống, nợ công gia tăng và thương mại toàn cầu kém sôi động hơn.

“Kinh tế thế giới hiện dễ tổn thương hơn nhiều so với năm 2008 và thậm chí có khả năng chống chịu kém hơn cả năm 2018”, ông Gill phát biểu với báo chí ngày 11/6. Ông dự báo những năm tới sẽ tiếp tục chịu tác động từ bất định chính sách ở mức cao, sức ép lạm phát và mặt bằng lãi suất cao.

Theo báo cáo của WB, tăng trưởng yếu tại các nền kinh tế đang phát triển đang làm chậm tiến trình thu hẹp khoảng cách thu nhập với các nước phát triển. Hàng chục nền kinh tế đang phát triển, không tính Trung Quốc và Ấn Độ, có nguy cơ rơi vào một “thập kỷ mất mát”, khi gần như không đạt thêm tiến triển trong việc thu hẹp khoảng cách thu nhập bình quân đầu người với các nền kinh tế phát triển.

Nhóm nền kinh tế đang phát triển cũng chịu tác động nặng hơn từ chiến tranh. WB hiện dự báo nhóm này tăng trưởng 3,6% trong năm nay, mức thấp nhất kể từ sau đại dịch Covid-19 và giảm mạnh so với mức 4,4% của năm 2025.

Đối với các nền kinh tế lớn, WB giữ nguyên dự báo tăng trưởng của Mỹ ở mức 2,2% trong năm 2026, nhưng cho rằng tốc độ này có thể giảm dần xuống 2,1% vào năm 2027 và 2% vào năm 2028. Khu vực đồng euro được dự báo tăng trưởng 0,8% trong năm 2026, thấp hơn mức 1,4% của năm 2025. Tổng sản phẩm trong nước (GDP) của Nhật Bản được dự báo tăng 0,7% trong năm 2026, giảm so với mức 1,1% của năm trước.

Tại Trung Quốc, WB dự báo GDP tăng 4,2% trong năm 2026, thấp hơn 0,2 điểm phần trăm so với dự báo trước đó. Năm ngoái, kinh tế nước này tăng trưởng 5%.

Trung Đông, Bắc Phi, Afghanistan và Pakistan là khu vực bị WB hạ dự báo tăng trưởng mạnh nhất. Tổ chức này giảm dự báo tăng trưởng GDP năm 2026 của khu vực thêm 2,7 điểm phần trăm, xuống còn 1,6%, thấp hơn nhiều so với mức tăng 4% của năm 2025. Dù vậy, WB cho rằng tăng trưởng khu vực có thể phục hồi lên 5% vào năm 2027.

UAE được dự báo tăng trưởng 2,4% trong năm 2026, giảm mạnh so với mức dự báo 5% đưa ra hồi tháng 1 và mức tăng 6,2% của năm 2025. WB cũng hạ dự báo tăng trưởng GDP năm 2026 của Thổ Nhĩ Kỳ thêm 0,9 điểm phần trăm, xuống còn 2,8%.

Trong khi đó, Ấn Độ vẫn được dự báo là nền kinh tế lớn tăng trưởng nhanh nhất thế giới. WB dự báo GDP nước này tăng 6,6% trong năm 2026, sau mức tăng 7% của năm 2025. Ông Gill cho rằng Ấn Độ có thể tiếp tục duy trì tốc độ tăng trưởng tương đối cao trong hai thập kỷ tới.