Nhằm kịp thời đáp ứng nhu cầu thực tế và mức tăng chi phí học tập hiện nay, Bộ Tài chính đã đưa ra đề xuất điều chỉnh chính sách tín dụng cho học sinh, sinh viên. Điểm nhấn đáng chú ý là mức vay tối đa dự kiến sẽ tăng từ 4 triệu lên 8 triệu đồng/tháng, đáp ứng phần lớn chi phí học tập và sinh hoạt của người học...

Sau 19 năm triển khai chính sách tín dụng học sinh, sinh viên, Ngân hàng Chính sách xã hội đã hỗ trợ hơn 4 triệu lượt trường hợp có hoàn cảnh khó khăn được tiếp cận nguồn vốn ưu đãi để yên tâm học tập. Chính sách giúp góp phần giảm tỷ lệ bỏ học, nâng cao trình độ dân trí và chất lượng nguồn nhân lực cho đất nước.

NHIỀU QUY ĐỊNH KHÔNG CÒN PHÙ HỢP

Báo cáo của Ngân hàng chính sách xã hội cho thấy tổng doanh số cho vay đến ngày 31/5/2026 đạt 92.532 tỷ đồng, mỗi năm doanh số cho vay bình quân đạt 4.870 tỷ đồng. Dư nợ đến ngày 31/5/2026 là 24.475 tỷ đồng. Chất lượng tín dụng tương đối hiệu quả. Đến 31/5/2026, nợ quá hạn là 64,9 tỷ đồng; chỉ  chiếm 0,27% tổng dư nợ của chương trình.

Quyết định số 157/2007/QĐ-TTg và Quyết định số 05/2022/QĐ-TTg đã phát huy hiệu quả tích cực trong thời gian qua, nhưng trước sự thay đổi của thực tiễn, một số quy định như mức cho vay tối đa (4 triệu đồng/tháng/học sinh) hay tính đồng bộ với các chương trình tín dụng chuyên biệt (như ngành STEAM) đã lộ rõ những khoảng cách nhất định. Do đó, việc xây dựng một quyết định mới thay thế là bước đi cần thiết nhằm đáp ứng tốt hơn nhu cầu thực tế của học sinh, sinh viên hiện nay.

Hiện Bộ Tư pháp đã đăng tải hồ sơ thẩm định dự thảo Quyết định của Thủ tướng Chính phủ về tín dụng đối với học sinh, sinh viên.

Dự thảo Quyết định gồm 15 điều và 1 phụ lục, quy định phạm vi điều chỉnh, đối tượng áp dụng; đối tượng được vay vốn, phương thức cho vay, mức vốn cho vay; thời hạn, lãi suất cho vay…

DỰ KIẾN ĐIỀU CHỈNH MỨC CHO VAY TỐI ĐA

Điểm nổi bật là Bộ Tài chính đề xuất điều chỉnh mức cho sinh viên, học sinh vay tối đa từ 4 triệu đồng/tháng lên 8 triệu đồng/tháng. Tương đương, mức hỗ trợ khoảng 60% tổng chi phí sinh hoạt và học phí tối đa một tháng là 13,75 triệu đồng.

Lý giải mức đề xuất này, Bộ Tài chính cho hay từ năm 2022 đến nay, CPI tăng bình quân khoảng 3,34%/năm. Khảo sát thực tế tại Hà Nội và TPHCM, chi phí sinh hoạt cơ bản khi học sinh, sinh viên đi học xa nhà khoảng từ 3- 5 triệu đồng/tháng tùy từng địa bàn.

Bên cạnh đó, mức học phí đối với các cơ sở giáo dục đại học công lập từ năm học 2026-2027 dao động từ 17 – 87,5 triệu đồng/năm, tương đương từ 1,7 – 8,75 triệu đồng/tháng tùy vào ngành học và mức độ tự chủ của các cơ sở giáo dục. Cùng với đó, trong suốt quá trình thực hiện chương trình này, Nhà nước đã có 7 lần điều chỉnh mức cho vay tối đa để phù hợp với thực tiễn.

Theo dự thảo, đối với mức cho vay cụ thể từng trường hợp, Ngân hàng Chính sách xã hội sẽ xem xét, quyết định căn cứ vào mức thu học phí của từng trường và sinh hoạt phí theo từng địa bàn nhưng không vượt quá mức cho vay tối đa trên 8 triệu đồng/tháng.

Ngân hàng Chính sách xã hội báo cáo Bộ Tài chính để trình Thủ tướng Chính phủ xem xét, điều chỉnh mức vốn cho vay tối đa trong từng chương trình phù hợp với từng thời kỳ, biến động giá cả và mức thu học phí.

Về lãi suất cho vay cũng được điều chỉnh từ 6%/năm lên 6,24%/năm. Ngoài ra, học sinh sinh viên vay vốn theo quyết định này không phải thực hiện bảo đảm thực hiện nghĩa vụ tiền vay.

Về phương thức vay vốn, dự thảo bổ sung trường hợp “hộ gia đình không còn thành viên nào từ đủ 18 tuổi trở lên hoặc thành viên còn lại không có khả năng lao động/không có năng lực hành vi dân sự/mất tích theo quy định của pháp luật thì học sinh sinh viên trực tiếp đứng tên vay vốn”.

Về điều kiện vay vốn, đối với học sinh, sinh viên từ năm thứ hai trở đi phải có xác nhận của nhà trường về việc đang theo học tại trường và không bị xử phạt hành chính trở lên về các hành vi cờ bạc, nghiện hút, trộm cắp, buôn lậu. Tuy nhiên, quy định trên không còn khả thi, vượt quá khả năng kiểm chứng thường xuyên của cơ sở đào tạo, dễ tạo phát sinh thủ tục, giấy tờ và trách nhiệm không phù hợp.

Để đảm bảo giải ngân đúng đối tượng, tránh việc giải ngân cho các trường hợp đã nghỉ học, bỏ học… dự thảo đề xuất đối với học sinh, sinh viên từ năm thứ hai trở đi hàng năm phải có “xác nhận của cơ sở đào tạo về việc đang theo học theo quy định tại Phụ lục I kèm theo Quyết định này”.

Theo Bộ Tài chính, khi tăng mức cho vay thì dư nợ của chương trình tăng khoảng 24.000 tỷ đồng trong giai đoạn 2026 – 2030 và dự kiến số cấp bù chênh lệch lãi suất phí quản lý chương trình là 849 tỷ đồng. Tuy nhiên, tổng mức ngân sách nhà nước cấp bù cho tất cả các chương trình tín dụng chính sách của Ngân hàng Chính sách xã hội giai đoạn 2026-2030 không thay đổi.

QUY ĐỊNH ĐỒNG BỘ VỚI CÁC CHƯƠNG TRÌNH TÍN DỤNG KHÁC

Thực tế thời gian qua cho thấy, nhiều trường hợp có hoàn cảnh khó khăn, sau khi ra trường các em có thể cần thời gian tìm việc làm, ổn định công việc. Do đó, Bộ Giáo dục và Đào tạo đề nghị xem xét, điều chỉnh kỳ hạn trả nợ hoặc gia hạn nợ theo quy định, bảo đảm phù hợp với khả năng trả nợ của khách hàng và an toàn vốn tín dụng chính sách.

Theo Bộ Tài chính, dự thảo đã quy định, “kể từ ngày người học kết thúc khóa học 12 tháng, khách hàng vay vốn phải trả nợ gốc và lãi lần đầu. Trường hợp khó khăn chưa trả được nợ đúng hạn thì được xem xét gia hạn nợ với thời gian gia hạn tối đa bằng ½ thời hạn trả nợ” (khoản 3, điều 6 dự thảo).

Bộ Tài chính cũng giải thích rõ quy định “kết thúc khóa học” được tính là ngày ghi trên bằng tốt nghiệp, không phải là thời điểm học sinh, sinh viên kết thúc môn thi cuối cùng.

Liên quan vấn đề này, Bộ Khoa học và Công nghệ cho rằng quy định trên có thể gây khó khăn cho một số trường hợp như học tiếp thạc sĩ, đi nghĩa vụ quân sự, điều trị bệnh dài ngày… dễ phát sinh nợ quá hạn. Do đó, cân nhắc bổ sung quy định “được xem xét lùi thời điểm trả nợ trong các trường hợp bất khả kháng theo quy định pháp luật".

Theo lý giải của cơ quan chủ trì soạn thảo, mức độ ưu đãi về thời gian trả nợ đã quy định rõ, đối với một học sinh sinh viên theo học đại học 4 năm thì thời hạn trả nợ lên đến 9 năm và có thể được gia hạn nợ kéo dài lên 11 năm. Quy định trên theo khoản 3, điều 6 dự thảo là đồng bộ với chương trình tín dụng đối với học sinh, sinh viên, học viên thạc sĩ, nghiên cứu sinh các ngành khoa học…

Nhiều ý kiến khác cũng đề nghị quy định kết nối, khai thác dữ liệu từ cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, cơ sở dữ liệu hộ nghèo, cận nghèo và cơ sở dữ liệu giáo dục nhằm giảm tối đa việc người dân phải nộp giấy tờ chứng minh.