Do một số công việc được thực hiện cho thuê lại lao động theo danh mục hiện hành chưa thực sự thể hiện rõ nội hàm. Bộ Nội vụ đang đề xuất sửa đổi để tạo thuận lợi hơn cho doanh nghiệp và người lao động trong thời gian tới...

Hoạt động cho thuê lại lao động được xem như một giải pháp quan trọng, giúp doanh nghiệp tối ưu hóa nguồn lực và người lao động tìm kiếm cơ hội việc làm đa dạng.

LÀM RÕ NỘI HÀM MỘT SỐ CÔNG VIỆC CHO THUÊ LẠI LAO ĐỘNG

Hiện tại, thị trường cho thuê lại lao động tại Việt Nam được quản lý bởi Nghị định số 145/2020/NĐ-CP quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Bộ luật Lao động về điều kiện lao động và quan hệ lao động, với danh mục 20 ngành nghề cụ thể được phép thực hiện.

Danh mục này bao gồm nhiều lĩnh vực đa dạng, từ những công việc mang tính chất hành chính, hỗ trợ như phiên dịch, biên dịch, tốc ký, thư ký, trợ lý hành chính, lễ tân, đến các ngành nghề chuyên biệt hơn như hướng dẫn du lịch, hỗ trợ bán hàng, hỗ trợ dự án.

Đặc biệt, các công việc liên quan đến kỹ thuật và vận hành máy móc cũng được liệt kê, bao gồm lập trình hệ thống máy sản xuất, sản xuất, lắp đặt thiết bị truyền hình, viễn thông, vận hành, kiểm tra, sửa chữa máy móc xây dựng, hệ thống điện sản xuất.

Bên cạnh đó, các dịch vụ thiết yếu như dọn dẹp vệ sinh tòa nhà, nhà máy, biên tập tài liệu, vệ sĩ, bảo vệ cũng nằm trong danh mục.

Các ngành nghề đòi hỏi kỹ năng chuyên môn cao hơn như tiếp thị, chăm sóc khách hàng qua điện thoại, xử lý các vấn đề tài chính, thuế, sửa chữa, kiểm tra vận hành ô tô, scan, vẽ kỹ thuật công nghiệp, trang trí nội thất, lái xe, quản lý, vận hành, bảo dưỡng và phục vụ trên tàu biển, giàn khoan dầu khí, hay thậm chí là lái tàu bay, phục vụ trên tàu bay, bảo dưỡng, sửa chữa tàu bay và thiết bị tàu bay, điều độ, khai thác bay, giám sát bay, đều được quy định rõ ràng.

Tuy nhiên, sau 5 năm triển khai Nghị định số 145/2020/NĐ-CP, Bộ Nội vụ cho rằng những vướng mắc về định nghĩa và phạm vi các ngành nghề được phép cho thuê lại lao động đã dần bộc lộ.

Một số công việc được thực hiện cho thuê lại lao động, như hỗ trợ bán hàng, hỗ trợ dự án, sản xuất lắp đặt thiết bị truyền hình viễn thông, chưa thể hiện rõ nội hàm của các công việc.

Điều này dẫn đến có nhiều cách hiểu khác nhau, gây khó khăn trong quá trình thực hiện cho các doanh nghiệp và cơ quan quản lý nhà nước trong công tác thanh tra, kiểm tra.

Trước những vướng mắc về nội hàm các ngành nghề, Bộ Nội vụ đang đề xuất sửa đổi danh mục công việc được thực hiện cho thuê lại lao động tại Phụ lục II ban hành kèm theo Nghị định số 145/2020/NĐ-CP.

Cụ thể, công việc "hỗ trợ bán hàng" sẽ được điều chỉnh thành "trợ giúp bán hàng" và được định nghĩa lại một cách chi tiết hơn, bao gồm các hoạt động như giới thiệu sản phẩm, kiểm kê hàng hóa, trưng bày sản phẩm tại điểm bán và đóng gói sản phẩm.

Tương tự, công việc hỗ trợ dự án cũng được làm rõ nội hàm, bao gồm tư vấn và quản lý dự án. Điều này giúp xác định rõ ràng hơn phạm vi công việc của người lao động cho thuê lại trong các dự án.

Đối với ngành "sản xuất, lắp đặt thiết bị truyền thông", danh mục sửa đổi đã liệt kê chi tiết các loại thiết bị cụ thể, bao gồm thiết bị chuyển mạch văn phòng trung tâm, điện thoại không dây, điện thoại và máy fax, thiết bị truyền dữ liệu, ăngten thu phát, thiết bị cáp vô tuyến, máy nhắn tin, điện thoại di động, thiết bị trong phòng thu vô tuyến và truyền thanh, mô-đen, thiết bị truyền tải, thiết bị chuyển đổi tivi và đài, thiết bị hồng ngoại.

Tuy nhiên, một điểm đáng chú ý là danh mục này loại trừ việc lắp ráp thiết bị điện và linh kiện điện tử, nhằm tránh sự chồng chéo với các quy định khác và tập trung vào đặc thù của ngành truyền thông.

Như vậy, những điều chỉnh này không làm thay đổi số lượng 20 công việc trong danh mục, nhưng tạo ra sự minh bạch và rõ ràng về mặt pháp lý. Mục tiêu là giúp các doanh nghiệp hoạt động cho thuê lại lao động dễ dàng hơn trong việc xác định phạm vi hoạt động, đảm bảo tính tuân thủ và giảm thiểu rủi ro.

ĐẢM BẢO QUYỀN LỢI CHO NGƯỜI LAO ĐỘNG THUÊ LẠI

Từ góc độ doanh nghiệp, bà Đặng Ngọc Thu Thảo, Giám đốc Dịch vụ khoán việc & Cho thuê lại lao động, Manpower Việt Nam, đánh giá so với thời điểm ban đầu, thị trường cho thuê lại lao động hiện nay đã có những tăng trưởng nhất định.

Thị trường không chỉ tạo ra nhiều cơ hội việc làm hơn cho người lao động, giúp họ tiếp cận các vị trí công việc linh hoạt và đa dạng, mà còn cung cấp cho các doanh nghiệp giải pháp hiệu quả để đáp ứng nhu cầu nguồn lao động trong ngắn hạn, phù hợp với biến động của hoạt động kinh doanh. Đây là những điểm sáng.

Bên cạnh những kết quả tích cực, theo bà Thảo, hiện nay trong danh mục những ngành nghề cho thuê lại lao động, một số công việc cũng chưa thực sự rõ ràng.

Ví dụ, những việc làm mang tính chất hỗ trợ tạm thời, tuy nhiên lại có hàm lượng kỹ thuật tương đối cao, điển hình là các ngành như bán dẫn hoặc một số ngành đặc thù liên quan đến kỹ thuật, nơi nhu cầu về chuyên gia có kỹ năng cao nhưng chỉ trong thời gian ngắn hạn là rất lớn.

Thêm vào đó, sự phát triển nhanh chóng của công nghệ thông tin, trí tuệ nhân tạo (AI) và các lĩnh vực sáng tạo cũng đặt ra những thách thức mới.

"Khi các đơn vị sản xuất tích hợp công nghệ cao, hoặc có nhu cầu thuê những chuyên gia lành nghề, thậm chí là chuyên gia nước ngoài trong thời điểm ngắn hạn, thì việc xác định liệu những ngành nghề đó có được hỗ trợ bởi chế tài cho thuê lại lao động hay không vẫn còn mơ hồ. Cách thức thực hiện để đảm bảo tính tuân thủ pháp luật cho những công việc này cũng chưa được làm rõ", bà Thảo cho hay.

Từ thực tế này, bà Thảo đề xuất có thể mở rộng thêm một số ngành nghề vào danh mục cho thuê lại lao động.

Chẳng hạn, những ngành nghề liên quan đến AI, công nghệ bán dẫn, và những ngành nghề có hàm lượng công nghệ cao, tuy nhiên lại chỉ cần thuê chuyên gia tư vấn ở góc độ ngắn hạn, chứ chưa cần trong thời gian dài. “Theo quan sát của chúng tôi, đây là những ngành nghề đang có nhu cầu khá cao trên thị trường lao động hiện tại”, bà Đặng Ngọc Thu Thảo thông tin.

Để thị trường cho thuê lại lao động hoạt động minh bạch, cạnh tranh tích cực, chuyên gia cũng cho rằng các doanh nghiệp cần đảm bảo tính tuân thủ các quy định của pháp luật, đặc biệt là quyền và lợi ích của người lao động cho thuê lại.

Đây là một khía cạnh cực kỳ quan trọng, bởi tính chất công việc cho thuê lại thường có thời gian không dài, khiến người lao động dễ bị tổn thương hơn so với lao động chính thức.

Do đó, việc đảm bảo đầy đủ các quyền lợi cơ bản như tiền lương, bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, các chế độ phúc lợi, điều kiện làm việc an toàn và công bằng là điều tối cần thiết.