Giá trị phân bổ tài sản vào chứng khoán ở Việt Nam chỉ bằng khoảng 1/10 giá trị phân bổ vào bất động sản.

Thanh khoản thị trường ảm đạm trong thời gian gần đây ngoại việc lãi suất ngân hàng tăng cao còn do tâm lý người dân Việt Nam còn dè dặt đầu tư vào cổ phiếu. 

Trong buổi trao đổi với nhà đầu tư mới đây, ông Thái Quang Trung, Giám đốc Đầu tư của VinaCapital, cho biết theo khảo sát của VinaCapital, giá trị phân bổ tài sản vào chứng khoán ở Việt Nam chỉ bằng khoảng 1/10 giá trị phân bổ vào bất động sản.

Ví dụ, tổng tài sản bất động sản của người dân Việt Nam ước tính tương đương vài lần GDP hằng năm, trong khi tổng tài sản chứng khoán của nhà đầu tư cá nhân trong nước (không tính người nội bộ doanh nghiệp) chỉ khoảng 1/3 GDP. Nói cách khác, giá trị tài sản ở kênh bất động sản lớn hơn khoảng 10 lần so với chứng khoán theo ước tính của Vinacapital. 

Vì sao tỷ trọng này lại thấp? Thậm chí còn thấp hơn cả vàng và thấp hơn rất nhiều so với tiền gửi tiết kiệm.

Theo ông Trung, nguyên nhân quan trọng nhất là chứng khoán biến động rất mạnh theo ngày, theo tuần, theo tháng, thậm chí theo năm. Chính những biến động liên tục đó khiến nhiều nhà đầu tư e dè. Giá chứng chỉ quỹ cũng biến động hằng ngày nên càng tạo cảm giác lo lắng.

"Nếu nhìn bảng điện từng phút, từng giây thì chắc chắn rất dễ căng thẳng vì mức độ dao động quá lớn", ông Trung nhấn mạnh. 

Tuy nhiên, hiệu quả đầu tư dài hạn của cổ phiếu không kém so với các kênh khác. Lấy ví dụ vàng hay bất động sản như chung cư, nếu xét lợi suất trong 10-20 năm, bao gồm cả cổ tức, chứng khoán hoàn toàn không thua kém các kênh này, trong khi thanh khoản lại cao hơn.

"Đó là thông điệp chúng tôi muốn gửi gắm: chứng khoán là kênh đầu tư dài hạn. Trong một nền kinh tế đang phát triển như Việt Nam, nơi thị trường chứng khoán gắn liền với tăng trưởng kinh tế, đây là kênh rất đáng để đầu tư.

Có một công thức khá phổ biến là lấy 100 trừ số tuổi để xác định tỷ trọng tài sản nên phân bổ vào chứng khoán. Tuổi trung vị của Việt Nam khoảng 34, như vậy 100 trừ 34 bằng 66. Theo tôi, một người Việt Nam điển hình nên phân bổ khoảng 2/3 tài sản vào chứng khoán là hợp lý", ông Trung nhấn mạnh.

Chia sẻ về kinh nghiệm đầu tư, ông Đinh Đức Minh, Giám đốc đầu tư cấp cao của VinaCapital khẳng định: Bảng điện là thứ rất khó cai nghiện đối với nhà đầu tư. Ai cũng biết nhìn bảng điện cả ngày rất mất thời gian, thay vào đó có thể làm nhiều việc hữu ích hơn cho bản thân, nhưng nhiều người vẫn không bỏ được thói quen này.

"Bản thân tôi, dù làm trong ngành, cũng không nhìn bảng điện cả ngày. Trung bình mỗi ngày tôi chỉ xem khoảng ba lần. Đầu phiên mở ra xem có cổ phiếu nào về vùng giá cần mua hoặc bán hay không. Đầu giờ chiều xem có cần điều chỉnh các lệnh đã đặt không. Cuối phiên xem lại diễn biến thị trường, cập nhật những điểm tốt, điểm chưa tốt", ông Minh nói.

Theo quan điểm của ông Minh, mua cổ phiếu là mua một phần của doanh nghiệp. Triển vọng doanh nghiệp gần như không thay đổi từ ngày này sang ngày khác. Có thể qua nhiều năm doanh nghiệp sẽ tốt hơn hoặc xấu đi, nhưng rất hiếm khi chỉ sau một ngày triển vọng đã thay đổi hoàn toàn. Vì vậy, giá trị nội tại của doanh nghiệp cũng không thể hôm nay tăng 10%, ngày mai giảm 5%.

Do đó, nhìn bảng điện liên tục không giúp ích nhiều cho quyết định đầu tư, thậm chí còn tạo thêm căng thẳng cho người quản lý quỹ. Chiến lược của các công ty quản lý quỹ là đầu tư dài hạn. Khi đã mua một doanh nghiệp, mục tiêu là nắm giữ lâu dài.

Vì sao nhà đầu tư nên để quỹ quản lý tiền? Theo ông Minh, xã hội cần có sự phân công lao động. Mỗi người nên tập trung vào lĩnh vực mình giỏi nhất. Bị ốm thì đi bác sĩ, xây nhà thì thuê kiến trúc sư. Muốn đầu tư tích lũy tài sản cũng nên ủy thác cho các công ty quản lý quỹ.

Trong khi đó, công ty quản lý quỹ có quy trình lựa chọn đầu tư bài bản, sàng lọc từ 1.700 doanh nghiệp để chọn khoảng 25-30 doanh nghiệp tốt nhất. Có nhiều việc công ty quản lý quỹ làm được nhưng nhà đầu tư cá nhân gần như không thể. 

Một ví dụ khác là tiếp cận lãnh đạo cấp cao của doanh nghiệp. Nhà đầu tư cá nhân rất khó gọi điện xin gặp Chủ tịch hay Tổng giám đốc, nhưng với các công ty quản lý quỹ, nhờ quy mô tài sản lớn và mối quan hệ lâu năm, điều đó hoàn toàn khả thi.

Kinh nghiệm cũng là yếu tố rất quan trọng. Các công ty quản lý quỹ thường yêu cầu nhân sự có 10-15 năm kinh nghiệm. Họ đã trải qua nhiều chu kỳ thị trường, tích lũy nhiều bài học, hiểu các yếu tố tác động đến kinh tế, thị trường chứng khoán và có khả năng phân biệt thông tin thật - giả.

Dĩ nhiên, ngay cả công ty quản lý quỹ cũng không thể đúng trong mọi quyết định. Mục tiêu là phần lớn các quyết định đầu tư phải đúng.

Ngoài chuyên môn và kinh nghiệm, người quản lý quỹ còn phải giữ kỷ luật đầu tư và kiểm soát cảm xúc.

Nhiều người nghĩ chỉ cần sao chép danh mục của quỹ là đủ. Trên lý thuyết nghe có vẻ đơn giản nhưng thực tế không như vậy.

"Bạn bè tôi vẫn thường hỏi nên mua cổ phiếu nào. Tôi thường từ chối và khuyên họ đầu tư qua quỹ cho nhẹ đầu, vì tôi biết họ rất khó kiên trì với chiến lược. Có thể hôm nay tôi khuyên mua cổ phiếu A, nhưng thấy cổ phiếu B tăng mạnh hơn là họ bán A để mua B. Hoặc khi xuất hiện tin xấu khiến thị trường giảm, họ sẽ hoảng sợ và bán ngay.

Không phải tôi chê bạn bè thiếu kỷ luật, mà tôi hiểu rất khó để chịu được những con số nhảy liên tục trên bảng điện hay lượng thông tin dày đặc từ truyền thông và mạng xã hội. Trong khi phần lớn những thông tin đó lại không giúp ích cho quyết định đầu tư dài hạn", ông Minh nói.