Việc thị trường trải qua những giai đoạn 6 tháng hoặc 1 năm có hiệu suất thấp là điều bình thường, đặc biệt trong bối cảnh bất ổn địa chính trị và rủi ro kinh tế.

Nhận định về diễn biến thị trường chứng khoán trong khoảng 6 tháng đến 1 năm qua không được như kỳ vọng của nhà đầu tư, ông Đinh Đức Minh, Giám đốc đầu tư cấp cao của VinaCapital cho rằng có một số nguyên nhân chính.

Thứ nhất, trong nước, lãi suất thời gian qua tăng khá mạnh, khoảng 200 điểm cơ bản từ đầu năm. Hiện nhiều ngân hàng đã nâng lãi suất huy động lên vùng 8-9%.

Trên thế giới, xung đột tại Trung Đông giữa Mỹ, Israel và Iran khiến giá dầu tăng mạnh, kéo lạm phát toàn cầu đi lên. Tại Việt Nam, tháng 5 chỉ số lạm phát tăng 5,6% so với cùng kỳ năm trước. Sang tháng 6, giá dầu giảm nên lạm phát phần nào hạ nhiệt, nhưng vẫn ở mức 4,7% so với cùng kỳ.

Một nguyên nhân khác khiến thị trường diễn biến kém tích cực là khối ngoại bán ròng rất mạnh, tạo áp lực lên giá cổ phiếu. Từ đầu năm đến nay, khối ngoại đã bán ròng khoảng 80.000 tỷ đồng. Nguyên nhân chủ yếu đến từ việc nhiều thị trường như Mỹ, Đài Loan, Hàn Quốc và Nhật Bản xuất hiện nhiều cơ hội đầu tư trong lĩnh vực AI và bán dẫn. Trong một năm qua, thị trường chứng khoán Hàn Quốc và Đài Loan tăng gần gấp đôi, Nikkei của Nhật tăng khoảng 70%, còn Nasdaq của Mỹ tăng khoảng 25%.

Tuy nhiên, những gì đã xảy ra thuộc về quá khứ. Đầu tư cần hướng đến tương lai, còn diễn biến trước đó chỉ mang tính tham khảo.

Đề cập đến nghịch lý giữa kết quả kinh doanh doanh nghiệp và diễn biến giá cổ phiếu, theo ông Minh, nhiều doanh nghiệp tăng trưởng tốt nhưng cổ phiếu lại ngày càng rẻ. Tình trạng này không thể kéo dài mãi, bởi trong dài hạn giá cổ phiếu sẽ phản ánh đúng giá trị nội tại của doanh nghiệp. Đây cũng là triết lý đầu tư mà quỹ đầu tư của VinaCapital theo đuổi và đã được chứng minh qua hàng trăm năm phát triển của thị trường chứng khoán thế giới.

"Chúng tôi cũng kỳ vọng những yếu tố tiêu cực như lãi suất, lạm phát hay xung đột địa chính trị phần lớn đã được phản ánh vào mặt bằng giá hiện nay", ông Minh nhấn mạnh.

Hiện tâm lý nhà đầu tư vẫn khá yếu, chủ yếu do hiệu quả đầu tư trong 6 tháng đến 1 năm qua không như kỳ vọng. Tuy nhiên, việc thị trường trải qua những giai đoạn 6 tháng hoặc 1 năm có hiệu suất thấp là điều bình thường, đặc biệt trong bối cảnh bất ổn địa chính trị và rủi ro kinh tế.

Ngược lại, những giai đoạn thị trường tăng nóng, tâm lý hưng phấn và giá cổ phiếu vượt xa triển vọng kinh doanh mới là thời điểm rủi ro cao, điển hình như đầu năm 2018 hay đầu năm 2022. Trong khi đó, khi tâm lý yếu, thanh khoản thấp và định giá rẻ, rủi ro đầu tư lại giảm xuống, đồng thời mở ra cơ hội tốt cho nhà đầu tư dài hạn.

Gần đây, chỉ số tăng mạnh chủ yếu nhờ nhóm Vingroup. Nếu loại nhóm cổ phiếu này, P/E dự phóng năm nay của thị trường chứng khoán Việt Nam chỉ khoảng 9,3 lần, tiệm cận vùng định giá thấp nhất trong 10 năm qua.

VinaCapital đã thống kê và nhận thấy, nhà đầu tư mua vào khi thị trường càng rẻ thì xác suất đạt lợi nhuận vượt trội sau 2-3 năm càng cao. Với chu kỳ đầu tư 5-10 năm, nếu kiên trì nắm giữ dài hạn, kết quả thường rất khả quan, mức sinh lời phổ biến ở hai chữ số.

Vì vậy, nhà đầu tư nên duy trì chiến lược đầu tư dài hạn, giải ngân đều đặn và tận dụng những giai đoạn tâm lý thị trường yếu để tích lũy thêm tài sản với mức giá hấp dẫn.

Ông Thái Quang Trung, Giám đốc Đầu tư của VinaCapital, cho rằng đang có sự tồn tại sự lệch pha giữa tăng trưởng kinh tế, tăng trưởng lợi nhuận doanh nghiệp và diễn biến của thị trường chứng khoán.

Tăng trưởng lợi nhuận của doanh nghiệp niêm yết khá cao. Quý I tăng khoảng 37%, còn quý II dự kiến khoảng 15-20%. Tuy nhiên, cần thận trọng đánh giá xem mức tăng này có thực sự bền vững hay không.

Lợi nhuận tăng 37% trong quý I hoặc 15-20% trong quý II có thể chỉ tập trung ở một số ngành hoặc một vài doanh nghiệp lớn kéo lợi nhuận toàn ngành đi lên. Liệu động lực đó có bền vững hay không? 

Thứ hai là chất lượng lợi nhuận. Một số doanh nghiệp ghi nhận lợi nhuận từ các hoạt động không cốt lõi hoặc các khoản thu nhập bất thường, khó lặp lại trong tương lai. Một số doanh nghiệp khác tăng trưởng lợi nhuận mạnh nhưng phải đánh đổi bằng dòng tiền kinh doanh âm. 

Thứ ba là yếu tố chu kỳ. Có những doanh nghiệp tăng trưởng tốt nhờ được hưởng lợi từ một chu kỳ thuận lợi. Phải đánh giá xem chu kỳ đó kéo dài bao lâu, chỉ 3 tháng, 6 tháng hay dài hơn.

Sau quá trình rà soát, kết quả cho thấy một số doanh nghiệp đúng là có mức tăng trưởng quá cao và khó duy trì. Tuy nhiên, nếu thu hẹp phạm vi xuống khoảng 20 cổ phiếu chủ đạo mà các quỹ của VinaCapital đang nắm giữ, chúng tôi vẫn kỳ vọng lợi nhuận quý II tăng khoảng 20-30%.

Động lực tăng trưởng của nhóm doanh nghiệp này khá đa dạng: ngành nghề tiếp tục mở rộng, doanh nghiệp gia tăng thị phần, cải thiện biên lợi nhuận thông qua tối ưu chi phí hoặc duy trì hiệu quả hoạt động.

"Tóm lại, nếu nhìn toàn bộ thị trường, chúng tôi vẫn giữ sự thận trọng nhất định. Nhưng với nhóm khoảng 20 doanh nghiệp chủ lực trong danh mục, chúng tôi đánh giá triển vọng tăng trưởng vẫn rất tích cực và có cơ sở để duy trì niềm tin trong trung và dài hạn", ông Trung khẳng định.