"Mặc dù phía trước còn nhiều khó khăn, thách thức, nhưng với tinh thần và tham vọng phát triển, chúng tôi đang xây dựng các giải pháp để cố gắng đảm bảo mục tiêu về nguồn vốn cho phát triển kinh tế trong giai đoạn 2026-2030", Phó Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước Hoàng Văn Thu nhấn mạnh.

Phát biểu tại Hội thảo "Lộ trình niêm yết cho doanh nghiệp FDI tại Việt Nam" do SSI phối hợp cùng Daiwa Securities tổ chức sáng 28/7, ông Hoàng Văn Thu, Phó Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước cho biết, nhu cầu vốn cho tăng trưởng kinh tế giai đoạn 2026-2030 rất lớn, tổng vốn đầu tư toàn xã hội cần 38,5 tiệu tỷ đồng.

Bình quân mỗi năm cần 7,7 triệu tỷ đồng gấp 2 lần giai đoạn 2021-2025.

Vừa qua Bộ Tài chính đã trình một đề án về phát triển tổng thể thị trường tài chính Việt Nam gắn với mục tiêu tăng trưởng cao liên tục đến năm 2045. Trong đề án, Bộ Tài chính đã đề cập đến định hướng, mục tiêu và các giải pháp nhằm phát triển thị trường vốn trong giai đoạn này.

Đối với thị trường chứng khoán, mục tiêu tiếp tục duy trì xếp hạng của FTSE Russell và hướng tới nâng hạng lên thị trường cao hơn theo tiêu chuẩn của MSCI. 

Mục tiêu thứ hai là giá trị huy động vốn bình quân đạt khoảng 2 triệu tỷ đồng mỗi năm. Đây là một con số vừa an toàn nhưng cũng đầy thách thức. 

Theo định hướng chung, trong tổng nhu cầu vốn 38,5 triệu tỷ đồng, Thủ tướng Chính phủ và Bộ Tài chính đã cân đối nguồn vốn cho thị trường vốn do Ủy ban Chứng khoán Nhà nước thực hiện trong giai đoạn này khoảng 5,4 triệu tỷ đồng.

"Chúng tôi cũng đang rất là lo lắng. Mặc dù phía trước còn nhiều khó khăn, thách thức, nhưng với tinh thần và tham vọng phát triển, chúng tôi đang xây dựng các giải pháp để cố gắng đảm bảo mục tiêu về nguồn vốn cho phát triển kinh tế trong giai đoạn 2026-2030", Phó Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước nhấn mạnh. 

Đề án đề ra mục tiêu đến năm 2030, giá trị tài sản đầu tư của các nhà đầu tư nước ngoài đạt khoảng 15% GDP, tài sản ròng của các quỹ đầu tư chứng khoán đạt 5% GDP. Đây là những mục tiêu khá cao so với hiện nay, đặc biệt trong bối cảnh thị trường hiện tại.

Đối với nhóm doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài tham gia thị trường chứng khoán, xét về lịch sử tham gia, nhóm doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài tham gia thị trường chứng khoán bắt đầu từ giai đoạn 2003-2009.

Tuy nhiên, sự tham gia của các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài vào thị trường chứng khoán cho đến thời điểm hiện nay vẫn còn khá hạn chế, chưa đáp ứng được kỳ vọng của các thành viên trên thị trường cũng như mong muốn từ phía các doanh nghiệp.

Thống kê cho thấy, chỉ 11 doanh nghiệp FDI niêm yết, đăng ký giao dịch từ khi thị trường chứng khoán hoạt động; hiện còn 10 doanh nghiệp trên gần 1.600 doanh nghiệp niêm yết, đăng ký giao dịch toàn thị trường.

Quy mô nhỏ, vốn điều lệ 12.629 tỷ đồng, tổng tài sản 44.696 tỷ đồng (cuối 2025), tương ứng 0,15% và 0,48% toàn thị trường. Đồng thời, chưa có sự tăng trưởng mới ở nhóm doanh nghiệp FDI. Từ 2017 đến nay, có 04 doanh nghiệp FDI chuyển đổi thực hiện đăng ký công ty đại chúng nhưng không có thêm trường hợp niêm yết, đăng ký giao dịch.

Thông qua quá trình rà soát hệ thống pháp luật và khảo sát số lượng doanh nghiệp tham gia thị trường, cho thấy từ năm 2003 đến năm 2014 đã tồn tại nhiều quan điểm khác nhau về việc cho phép doanh nghiệp FDI tham gia thị trường chứng khoán.

Khi sửa đổi Luật Doanh nghiệp và Luật Đầu tư vào năm 2014, chúng ta đã loại bỏ hoàn toàn khái niệm phân biệt giữa vốn đầu tư nước ngoài trực tiếp và vốn đầu tư nước ngoài gián tiếp. 

Từ năm 2014 đến năm 2020, Bộ Tài chính cũng đã có một báo cáo và thời điểm đó đã có định hướng cho phép khối doanh nghiệp FDI tham gia thị trường. Tuy nhiên, cơ chế kiểm soát và các quy định để hoạt động của các doanh nghiệp này vẫn được quản lý rất chặt chẽ.

Gần đây, trong năm 2025, Ủy ban Chứng khoán đã có báo cáo Thủ tướng Chính phủ, với Bộ Tài chính là cơ quan chủ trì, để triển khai nội dung này. Theo đó, Thủ tướng Chính phủ cũng đã đồng thuận với chủ trương để Bộ Tài chính nghiên cứu, triển khai việc cho phép khối doanh nghiệp FDI tham gia thị trường chứng khoán.

Từ Nghị quyết 50 năm 2019 của Bộ Chính trị cho đến Nghị quyết số 10 gần đây của Bộ Chính trị, đều xác định khối doanh nghiệp FDI là một bộ phận quan trọng, không thể tách rời của nền kinh tế Việt Nam.

Với tinh thần đó, Ủy ban Chứng khoán đã báo cáo chủ trương và đề xuất cho phép khối doanh nghiệp FDI tham gia thị trường chứng khoán. Tuy nhiên, vẫn có một số doanh nghiệp FDI khi tham gia thị trường chứng khoán Việt Nam đang chịu sự ràng buộc bởi các điều kiện hoặc cam kết với Chính phủ Việt Nam.

Đáng chú ý, Phó Chủ tịch Uỷ ban Chứng khoán Nhà nước nhấn mạnh các quy định pháp luật về thị trường chứng khoán về nguyên tắc không phân biệt doanh nghiệp trong nước và doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài. Điều này cũng phù hợp với định hướng nhất quán coi khu vực kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài là một bộ phận quan trọng, hợp thành của nền kinh tế Việt Nam.

Tuy nhiên, việc không có sự phân biệt trong pháp luật chứng khoán không đồng nghĩa mọi doanh nghiệp FDI đều có thể ngay lập tức bước lên thị trường. Với một số doanh nghiệp, những ràng buộc lại nằm ở chính giấy phép, dự án, hợp đồng và các cam kết được xác lập trong quá trình đầu tư tại Việt Nam.