Ấn phẩm Connecting Travel (Anh) mới đây nhận định, cùng với việc Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố thỏa thuận ngừng bắn tạm thời giữa Mỹ - Iran đã "kết thúc", việc di chuyển bằng đường hàng không ở Trung Đông lại trở thành tâm điểm chú ý…

Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) thông báo vào chiều 13/7 (giờ miền Đông nước Mỹ), rằng họ đã bắt đầu "phát động đêm không kích thứ ba liên tiếp nhắm vào Iran, theo chỉ thị của Tổng tư lệnh". Hãng tin CNN dẫn lời một quan chức Mỹ cho biết mục tiêu của Washington là các khí tài quân sự của Iran, trong đó có các hệ thống giám sát bờ biển cùng các cơ sở máy bay không người lái và tên lửa.

Trong bài viết trên Connecting Travel có tiêu đề "Các hãng hàng không Trung Đông chuẩn bị cho cao điểm mùa hè trong bối cảnh thỏa thuận ngừng bắn giữa Mỹ - Iran đổ vỡ" (Middle East airlines prepare for summer peak amid US-Iran ceasefire breakdown), tác giả Misbaah Mansuri cho biết lượng hành khách trên khắp các nước thuộc Hội đồng hợp tác vùng Vịnh (GCC) đã tăng 72,8% từ tháng 4 tới tháng 5 so với tháng 3/2026.

Nhưng mùa du lịch tới đây sẽ đối mặt với nhiều gián đoạn hơn sau diễn biến căng thẳng mới nhất, khi nguy cơ gián đoạn hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz và Biển Đỏ đã đẩy giá dầu tăng mạnh. Theo dữ liệu của Cơ quan An ninh Vận tải Mỹ (TSA), trong kỳ nghỉ lễ Quốc khánh Mỹ 4/7 kéo dài ba ngày vừa qua, hơn 7,3 triệu người đi lại bằng máy bay trên toàn nước Mỹ, giảm 2,3% so với cùng kỳ năm 2025.

Cũng theo khảo sát, khoảng 45% người Mỹ không đi nghỉ trong mùa du lịch hè, do chi phí đi máy bay và nhiên liệu cho các chuyến đi bằng ô tô tăng cao. Các hãng hàng không lớn cũng đã cảnh báo về đợt tăng giá. Hãng American Airlines đã cắt giảm một số đường bay trong tháng 8 và tháng 9 vì giá nhiên liệu leo thang.

Các hãng hàng không châu Âu cũng gặp nhiều khó khăn. Theo hãng tin Reuters, dự trữ nhiên liệu máy bay của châu Âu hiện chỉ còn đủ đáp ứng nhu cầu trong chưa đầy một tháng. Để duy trì hoạt động hàng không, các nước châu Âu đã phải tăng mạnh nhập khẩu nhiên liệu máy bay từ Mỹ và châu Á, đồng thời đẩy mạnh sản xuất tại các nhà máy lọc dầu và sử dụng lượng dự trữ hiện có.

Ông John Grant, chuyên gia phân tích của OAG, đơn vị cung cấp dữ liệu ngành du lịch, nhận định: "Giá vé máy bay trung bình đã tăng, các hãng hàng không đã chuyển toàn bộ phần chi phí này sang hành khách". Ngoài ra, việc đóng cửa không phận Nga, cùng với các hạn chế không phận tại Iran, Iraq và Liban, khiến các hãng hàng không châu Âu còn rất ít lựa chọn về đường bay, buộc phải bay vòng xa hơn và tiêu tốn nhiều nhiên liệu hơn.

Tương tự tại Nhật Bản, lượng du khách đi du lịch nước ngoài trong kỳ nghỉ hè năm nay được dự báo đạt khoảng 2,17 triệu lượt, giảm 8,8% so với cùng kỳ năm ngoái. Đây là lần đầu tiên lượng khách xuất ngoại sụt giảm theo năm kể từ khi du lịch phục hồi sau đại dịch Covid-19 vào năm 2023, theo dự báo của hãng lữ hành JTB.

Đồng Yên suy yếu cùng mặt bằng giá cả tăng đã khiến nhiều người cân nhắc kỹ hơn trước khi lên kế hoạch du lịch. Đặc biệt, các chuyến đi đường dài tới Bắc Mỹ hay Australia trở nên kém hấp dẫn vì chi phí tăng mạnh. Bên cạnh tác động từ tỷ giá, phụ phí nhiên liệu hàng không tăng do căng thẳng tại Trung Đông cũng góp phần đẩy giá vé lên cao.

Trước đó, "Báo cáo Du lịch Mùa hè 2026" (Summer Travel Report 2026) được công ty eSIM du lịch Holafly (Tây Ban Nha) công bố cũng cho thấy có sự thay đổi lớn trong sở thích du lịch toàn cầu. Đó là "sự trỗi dậy của châu Á" với đà phát triển mạnh mẽ.

Cụ thể, Nhật Bản chiếm vị trí thứ 2 trong danh sách điểm đến mùa hè phổ biến nhất thế giới, sau Tây Ban Nha. Tiếp theo là Mỹ (nhờ World Cup) và Hàn Quốc. Thái Lan cũng lần đầu tiên lọt vào "Top 10" thế giới, góp phần củng cố thêm tầm ảnh hưởng ngày càng tăng của châu Á đối với các quyết định du lịch outbound.

Trong khi đó, báo cáo của hãng Modetour (trụ sở tại Seoul) lại cho thấy sức cuốn hút của các điểm đến Đông Nam Á. Số khách Hàn Quốc đặt chỗ du lịch outbound từ ngày tháng 6 - tháng 8 tới các điểm đến Đông Nam Á tăng trưởng đáng kể, trong đó Indonesia tăng 62% và Việt Nam tăng 38%.

Theo ông Toru Nishihama, kinh tế trưởng phụ trách các nền kinh tế mới nổi tại Viện Nghiên cứu Dai-ichi Life (Tokyo), Việt Nam đang hưởng lợi từ sự dịch chuyển của dòng khách Đông Á khi ngày càng nhiều du khách từ Trung Quốc, Hàn Quốc và Nhật Bản ưu tiên những điểm đến gần thay vì các chuyến bay đường dài. Nhờ đó, giữa những biến động, lượng khách quốc tế đến Việt Nam vẫn tăng 14,9% trong nửa đầu năm 2026 so với cùng kỳ năm ngoái.

Dữ liệu từ nền tảng Booking.com mùa hè 2026 cũng cho thấy làn sóng du khách nước ngoài đang tìm kiếm điểm đến ở Đông Nam Á, trong giai đoạn tháng 6 - tháng 8. Trong khu vực ASEAN, số lượt tìm kiếm các điểm đến tại Việt Nam như Đà Nẵng và Nha Trang, cũng như Kuala Lumpur và Manila, đều tăng trưởng đáng kể so với năm trước. An toàn và giá cả hợp lý là những yếu tố quan trọng nhất khi du khách lựa chọn điểm đến.

Trong bối cảnh đó, Hội nghị Cơ quan Du lịch Quốc gia ASEAN (ASEAN NTOs) lần thứ 64 tại Singapore vừa qua đã tập trung bàn các giải pháp hiện thực hóa những mục tiêu mới của hợp tác du lịch khu vực. Theo Kế hoạch Ngành Du lịch ASEAN (ATSP) 2026 - 2030, ASEAN đang bước vào giai đoạn xây dựng một ngành du lịch có khả năng chống chịu cao hơn, phát triển bao trùm, đẩy mạnh chuyển đổi số và tăng cường liên kết khu vực.

Giữa xu hướng đó, phát biểu của Phó cục trưởng Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam Nguyễn Thị Hoa Mai, Trưởng đoàn Việt Nam, tập trung vào những vấn đề cốt lõi đối với sự phát triển lâu dài của du lịch ASEAN. Đó là nâng cao khả năng thích ứng trước biến động địa chính trị, biến đổi khí hậu, chi phí vận tải gia tăng và những thay đổi nhanh chóng của nhu cầu thị trường quốc tế.

Những thách thức ấy không còn là câu chuyện riêng của từng quốc gia mà đã trở thành bài toán chung của cả khu vực. Từ góc nhìn đó, Việt Nam đề xuất 3 nhóm giải pháp gồm thúc đẩy du lịch nội khối ASEAN, tăng cường kết nối hàng không và xây dựng hình ảnh ASEAN là điểm đến an toàn, đa dạng, hiếu khách.

Đây đều là những giải pháp hướng đến năng lực tự cường của khu vực, giảm phụ thuộc vào các yếu tố bên ngoài và gia tăng sức hấp dẫn của ASEAN trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng quyết liệt giữa các điểm đến trên thế giới.