Đà tăng của chỉ số chưa phản ánh đầy đủ hiệu quả đầu tư của số đông nhà đầu tư, qua đó đặt ra yêu cầu cải thiện chất lượng vận hành và tính minh bạch của thị trường...

Bình luận về thanh khoản tại Hội thảo “Tái cấu trúc các kênh dẫn vốn”, diễn ra mới đây, ông Nguyễn Duy Linh, Tổng giám đốc Công ty cổ phần Chứng khoán Sài Gòn - Hà Nội (SHS) cho rằng,thanh khoản chỉ phản ánh tính chu kỳ của thị trường và không phải là yếu tố đáng lo ngại nếu nền tảng phát triển được xây dựng đúng hướng.

Theo ông Linh, thanh khoản là nhiệt kế đo niềm tin và chu kỳ. Nếu chúng ta làm đúng cả chặng đường phát triển của thị trường cổ phiếu thì thanh khoản sẽ tự động tăng trở lại.

Nếu xác định nhà đầu tư trong nước, đặc biệt là nhà đầu tư cá nhân, sẽ tiếp tục là động lực chính của thị trường trong những năm tới thì điều quan trọng nhất là phải nhanh chóng tháo gỡ các điểm nghẽn về cấu trúc thị trường để củng cố niềm tin.

Ông cũng dẫn ra một thực tế đáng suy nghĩ khi nhiều nhà đầu tư cá nhân chia sẻ rằng, dù VN-Index đã tăng khoảng 40% kể từ đầu năm 2025 đến nay nhưng họ vẫn không tạo được lợi nhuận.

"Điều này cho thấy đà tăng của chỉ số chưa phản ánh đầy đủ hiệu quả đầu tư của số đông nhà đầu tư, qua đó đặt ra yêu cầu cải thiện chất lượng vận hành và tính minh bạch của thị trường", ông Linh nhấn mạnh. 

Ở góc độ thu hút dòng vốn quốc tế, ông Linh cho biết, SHS thường xuyên tiếp xúc với các nhà đầu tư tổ chức nước ngoài cũng như tham gia giới thiệu doanh nghiệp Việt Nam tới các quỹ đầu tư quốc tế.

Theo ông, các nhà đầu tư nước ngoài đánh giá rất cao triển vọng kinh tế vĩ mô của Việt Nam trong 3-10 năm tới. Tuy nhiên, khi đi sâu vào các cơ hội đầu tư cụ thể, mối quan tâm của họ lại tập trung vào một số lĩnh vực rất chọn lọc.

"Nếu chúng tôi mang danh mục gồm các doanh nghiệp bất động sản hay tài chính thì họ hầu như không quan tâm. Họ muốn tìm kiếm các doanh nghiệp thuộc lĩnh vực năng lượng xanh, đổi mới sáng tạo và những ngành gắn với xu hướng tăng trưởng mới", ông Linh chia sẻ.

Từ thực tế đó, CEO SHS cho rằng, Việt Nam cần sớm xác định các ngành kinh tế trọng điểm để ưu tiên IPO và niêm yết, qua đó mở rộng nguồn hàng chất lượng cao cho thị trường chứng khoán.

Theo ông, dù định hướng phát triển đã được xác lập, nhưng cơ cấu vốn hóa trên thị trường hiện vẫn tập trung lớn vào nhóm tài chính và bất động sản, trong khi nhiều ngành mới chưa có đủ doanh nghiệp quy mô lớn tham gia niêm yết. Điều này tạo ra khoảng cách giữa câu chuyện tăng trưởng vĩ mô mà Việt Nam giới thiệu với thế giới và cơ cấu hàng hóa thực tế trên thị trường vốn.

Ông cũng tiết lộ, các tổ chức tài chính quốc tế như J.P. Morgan, Citi hay IFC hiện chủ yếu quan tâm đến các cơ hội đầu tư ngoài lĩnh vực bất động sản và tài chính.

Bên cạnh đó, theo phản hồi từ nhiều nhà đầu tư nước ngoài, thị trường chứng khoán Việt Nam vẫn có mức biến động khá cao, khiến việc tạo ra hiệu quả đầu tư vượt trội so với chỉ số không dễ dàng, ngay cả đối với các quỹ chuyên nghiệp.

Để giảm bớt mức độ biến động của thị trường, ông Linh nhấn mạnh vai trò của nhà đầu tư tổ chức là yếu tố then chốt.

Theo ông, cần có những mục tiêu định lượng rõ ràng nhằm phát triển nhóm nhà đầu tư này, chẳng hạn xây dựng KPI theo từng tháng về số lượng tài khoản của nhà đầu tư tổ chức trong và ngoài nước, hướng tới nâng tỷ trọng giao dịch của khối này từ mức khoảng 5-10% hiện nay lên 15-20% trong một lộ trình cụ thể.

Bà Trịnh Quỳnh Giao, Tổng giám đốc Công ty cổ phần Quỹ đầu tư PV (PVI AM) khẳng định: “Chúng ta không thiếu tiền, tiền trong dân rất nhiều. Thống kê về thị trường vàng hay crypto của chúng ta đều đứng hàng đầu thế giới. Nhưng làm sao nắn dòng vốn đó vào các kênh dài hạn mới là thách thức lớn nhất”.

Liên quan tới câu chuyện tái cấu trúc nhà đầu tư nhằm thúc đẩy thị trường tài chính phát triển bền vững, CEO PVI AM cho rằng, bản chất của câu chuyện tái cấu trúc từ nhà đầu tư cá nhân sang nhà đầu tư tổ chức vẫn là dịch chuyển nguồn tiền từ cá nhân gom vào các định chế. Trên thị trường tài chính Việt Nam có ba định chế trụ cột là ngân hàng, quỹ và bảo hiểm. Hệ thống ngân hàng làm rất tốt vì có yếu tố niềm tin, gửi tiền vào ngân hàng là an toàn.

Trụ cột còn lại là bảo hiểm, theo bà Giao, hay bị bỏ quên. Hiện tổng tài sản bảo hiểm mới chiếm khoảng 7,5% GDP, trong khi tại Trung Quốc tỷ lệ này là 30%, Singapore khoảng 50 - 70%... Thị trường bảo hiểm những năm vừa qua có một số xáo động, thách thức và cần phải thiết lập lại kỷ luật thị trường để trụ cột này phát triển bền vững hơn.

Với trụ cột ngành quỹ, bà Giao cho rằng, vẫn tồn tại khoảng trống về niềm tin. Theo đó, các công ty quản lý quỹ phải chủ động, tích cực hơn trong giáo dục nhà đầu tư. Bên cạnh đó, các công ty quản lý quỹ phải nâng cao năng lực thiết kế sản phẩm phù hợp với nhà đầu tư.

Một giải pháp nữa để phát triển ngành quỹ được bà Giao đề xuất có liên quan đến chính sách thuế. Theo đó, tại thị trường Trung Quốc, họ đã không đánh thuế đối với các quỹ tương hỗ từ 10 năm trước.

“PVI AM đang nghiên cứu sản phẩm quỹ thị trường tiền tệ (money market fund) để đáp ứng nhu cầu đầu tư ngắn hạn, nhưng nếu đánh thuế 0,1% thì mất hết lợi nhuận”, bà Giao cho biết.