Làn sóng IPO tiếp theo cần mở rộng hơn nữa không gian đầu tư. Và đúng vậy, chúng ta vẫn đang chờ đợi thương vụ IPO lớn đầu tiên của doanh nghiệp FDI. Đây sẽ là một cột mốc quan trọng...

Trao đổi tại hội thảo "Lộ trình niêm yết cho doanh nghiệp FDI tại Việt Nam" do SSI phối hợp cùng Daiwa Securities tổ chức ngày 28/7, ông Thomas Nguyễn, Giám đốc thị trường nước ngoài của SSI, nhấn mạnh thị trường Việt Nam ngày càng chuyên nghiệp hơn. 

Thị trường Việt Nam trong lịch sử là một thị trường phụ thuộc nhiều vào nhà đầu tư cá nhân. Nhà đầu tư cá nhân vẫn đóng vai trò cung cấp thanh khoản, giao dịch và chiều sâu cho thị trường.

Nhờ đó, dù nhà đầu tư nước ngoài đã bán ra trên thị trường, nhưng thị trường vẫn giữ được sự ổn định tương đối tốt và năm ngoái thị trường đã tăng 41%.

Việt Nam đang hướng tới một cấu trúc thị trường cân bằng hơn, chuyên nghiệp hơn và được dẫn dắt nhiều hơn bởi các nhà đầu tư tổ chức.

Quyết định 3168 được ban hành vào tháng 9/2025 đã thể hiện rất rõ mục tiêu này. Đến năm 2030, nhà đầu tư cá nhân được kỳ vọng sẽ chiếm khoảng 70% giá trị giao dịch, trong khi nhà đầu tư tổ chức và nước ngoài tăng lên khoảng 30%.

Sau năm 2030, cơ cấu mục tiêu sẽ tiếp tục dịch chuyển theo hướng nhà đầu tư cá nhân chiếm 60%, còn nhà đầu tư tổ chức và nước ngoài chiếm 40%.

Tại SSI, khoảng 30% giao dịch hiện đã đến từ nhà đầu tư tổ chức, trong khi con số của toàn thị trường chỉ khoảng 15%. Chỉ riêng trong năm nay, SSI đã mở thêm 185 tài khoản tổ chức mới, tăng 68% so với cùng kỳ năm trước, trong đó phần lớn khách hàng mới đến từ Mỹ và châu Âu.

Đặc biệt, tính chất của dòng tiền đang thay đổi, và tôi không nghĩ thị trường đã thực sự nhận ra điều này. Khoảng 50% giao dịch tổ chức tại SSI hiện nay đến từ hoạt động giao dịch định lượng (quant trading).

Đối với những ai theo dõi thị trường quốc tế, giao dịch định lượng thực sự là một phần rất quan trọng và cần thiết để duy trì một thị trường khỏe mạnh.

Trên thực tế, tại Mỹ, giao dịch định lượng hiện chiếm trên 50% tổng giao dịch của thị trường.

Điều này rất quan trọng bởi các nhà đầu tư định lượng yêu cầu một thị trường tinh vi hơn, thanh khoản sâu hơn, khả năng khớp lệnh tốt hơn, công nghệ mạnh hơn, hệ thống ổn định hơn và khả năng tiếp cận thị trường hiệu quả hơn.

"Vì vậy, quá trình thể chế hóa không chỉ đơn thuần là vấn đề về tỷ lệ sở hữu, mà còn thay đổi cách thị trường vận hành. Giai đoạn đầu tiên của Việt Nam là xây dựng thị trường. Giai đoạn thứ hai là xây dựng thanh khoản. Và giai đoạn tiếp theo là tạo ra khả năng đầu tư (investability)", ông Thomas Nguyễn nhấn mạnh. 

Đối với thị trường IPO, theo ông Thomas Nguyễn, thị trường IPO đang phục hồi, nhưng chất lượng vẫn cần được cải thiện.

"Cần thẳng thắn nhìn nhận rằng sự phục hồi này chưa hoàn toàn là một sự phục hồi về chất lượng. Nhiều thương vụ IPO hoặc niêm yết gần đây là các công ty con của những doanh nghiệp đã niêm yết.

Điều này có thể hữu ích, nhưng không phải lúc nào cũng tạo ra những cơ hội đầu tư mới thực sự hoặc mở rộng thêm các lĩnh vực ngành nghề mà thị trường có thể tiếp cận", Giám đốc thị trường nước ngoài của SSI nói. 

Một số thương vụ vẫn chưa được đăng ký mua đầy đủ. Trong một số trường hợp, các tổ chức bảo lãnh phát hành đã phải tham gia mua cổ phiếu để hỗ trợ. Đó chưa phải là dấu hiệu của một thị trường IPO sâu rộng, tự tin và được dẫn dắt bởi nhà đầu tư tổ chức.

Chúng ta cần thêm nhiều doanh nghiệp chất lượng cao hơn. Chúng ta cần những công ty có quy mô lớn, tăng trưởng tốt, quản trị minh bạch, công bố thông tin mạnh mẽ và hoạt động trong những lĩnh vực mà nhà đầu tư hiện chưa thể tiếp cận thông qua thị trường hiện tại.

Thị trường niêm yết Việt Nam vẫn đang quá tập trung vào ngân hàng, bất động sản và một số ít doanh nghiệp vốn hóa lớn.

"Làn sóng IPO tiếp theo cần mở rộng hơn nữa không gian đầu tư. Và đúng vậy, chúng ta vẫn đang chờ đợi thương vụ IPO lớn đầu tiên của doanh nghiệp FDI. Đây sẽ là một cột mốc quan trọng, và đó cũng là điều mà chúng tôi tại SSI đang tích cực theo đuổi và làm việc rất sát sao", ông Thomas Nguyễn nhấn mạnh.