Ngày 16/7, Ủy ban Thường vụ Quốc hội (UBTVQH) đã cho ý kiến về chủ trương đầu tư Dự án đường Vành đai 5 - Vùng Thủ đô Hà Nội và việc điều chỉnh chủ trương đầu tư Dự án đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng...

Trình bày tờ trình của Chính phủ, Thứ trưởng Bộ Xây dựng Lê Anh Tuấn cho biết Dự án đường Vành đai 5 - Vùng Thủ đô Hà Nội là công trình hạ tầng giao thông trọng điểm, có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong tăng cường liên kết vùng và tạo động lực phát triển kinh tế - xã hội.

Theo phương án nghiên cứu, tuyến đi qua 7 địa phương gồm Hà Nội, Ninh Bình, Hưng Yên, Hải Phòng, Bắc Ninh, Thái Nguyên và Phú Thọ. Hướng tuyến được lựa chọn theo nguyên tắc ngắn nhất, phù hợp quy hoạch, hạn chế tối đa giải phóng mặt bằng và đã nhận được sự thống nhất bằng văn bản của cả 7 địa phương. Dự án dự kiến đầu tư đồng bộ các nút giao liên thông, một số đoạn cầu cạn cùng hệ thống giao thông thông minh (ITS), trung tâm điều hành và các trạm dừng nghỉ hiện đại.

Đối với Dự án đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng, Bộ Xây dựng cho biết việc điều chỉnh chủ trương đầu tư xuất phát từ những yêu cầu thực tiễn mới, trong đó có việc sắp xếp đơn vị hành chính và mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số, kéo theo nhu cầu vận tải hành khách, hàng hóa tăng cao. Hồ sơ điều chỉnh cũng đề xuất bổ sung một số đoạn tuyến và các nhánh kết nối nhằm nâng cao hiệu quả khai thác.

Thẩm tra hai dự án, Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính cơ bản thống nhất với sự cần thiết đầu tư, song đề nghị Chính phủ tiếp tục làm rõ nhiều nội dung.

Đối với dự án Vành đai 5, cơ quan thẩm tra đề nghị giải trình nguyên nhân chênh lệch giữa quy hoạch mạng lưới đường bộ và phạm vi đầu tư thực tế; chứng minh hiệu quả kinh tế - xã hội tương xứng với chi phí phát sinh; tiếp tục rà soát hướng tuyến nhằm giảm khối lượng giải phóng mặt bằng, tiết kiệm vốn đầu tư và tạo dư địa phát triển đô thị, công nghiệp, dịch vụ dọc tuyến.

Bên cạnh đó, Chính phủ cần bổ sung dự báo nhu cầu vận tải theo từng giai đoạn và từng đoạn tuyến để làm cơ sở phân kỳ đầu tư hợp lý; đồng thời làm rõ tính cần thiết của việc đầu tư đồng bộ hệ thống đường song hành cũng như khả năng cân đối nguồn vốn.

Đối với dự án đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng, cơ quan thẩm tra đề nghị tiếp tục rà soát hướng tuyến, vị trí các ga và các nhánh kết nối với quy hoạch địa phương, đồng thời đánh giá đầy đủ khả năng kết nối với hệ thống đường sắt quốc gia, đường sắt đô thị, cảng biển, cảng cạn và trung tâm logistics nhằm phát huy hiệu quả vận tải liên vùng.

Ngoài ra, Chính phủ cần làm rõ lộ trình chuyển đổi sang nhiên liệu sạch để đáp ứng mục tiêu phát thải ròng bằng "0", đánh giá rủi ro đối với nguồn vốn vay nước ngoài, đồng thời chuẩn bị phương án dự phòng nếu việc huy động vốn không đáp ứng tiến độ.

Kết luận nội dung thảo luận, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên cho biết UBTVQH cơ bản thống nhất trình Quốc hội xem xét ban hành Nghị quyết về chủ trương đầu tư Dự án đường Vành đai 5 - Vùng Thủ đô Hà Nội và Nghị quyết điều chỉnh chủ trương đầu tư Dự án đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng.

Đối với dự án Vành đai 5, UBTVQH yêu cầu Chính phủ tiếp tục làm rõ hiệu quả kinh tế - xã hội, tác động đối với quốc phòng, an ninh, mối liên kết với các dự án giao thông trọng điểm khác trong khu vực; đồng thời phân tích khả năng hình thành các hành lang kinh tế, đô thị, logistics mới và phương án khai thác quỹ đất sau khi tuyến đường hoàn thành.

UBTVQH cũng đề nghị tiếp tục rà soát hướng tuyến, phương án phân kỳ đầu tư, cơ cấu các dự án thành phần để giảm chi phí giải phóng mặt bằng, nâng cao hiệu quả sử dụng đất; đánh giá kỹ cơ cấu nguồn vốn từ ngân sách trung ương, ngân sách địa phương và các nguồn lực hợp pháp khác nhằm hạn chế điều chỉnh tổng mức đầu tư trong quá trình triển khai.

Đối với dự án đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng, UBTVQH đề nghị Chính phủ phân tích kỹ nguyên nhân cần điều chỉnh, xác định quy mô, công nghệ và phương án phân kỳ phù hợp cho từng đoạn tuyến; nghiên cứu lộ trình chuyển đổi sang nhiên liệu sạch, đồng thời bổ sung chính sách phát triển công nghiệp đường sắt gắn với dự án.

Bên cạnh đó, cần làm rõ nguyên nhân biến động của từng nhóm chi phí trong tổng mức đầu tư, quy định rõ trách nhiệm của các địa phương trong công tác giải phóng mặt bằng, chuẩn bị khu tái định cư và rà soát tiến độ tổng thể để hạn chế phải điều chỉnh sau này.

Kết thúc phiên họp, UBTVQH thống nhất trình Quốc hội xem xét, cho ý kiến đối với hai dự thảo nghị quyết tại Kỳ họp không thường lệ lần thứ Nhất.