Tại Mỹ, khoảng 11.000 người bước sang tuổi 65 mỗi ngày. 75% trong số người cao tuổi không muốn chuyển đến các cơ sở dưỡng lão mà mong muốn tiếp tục sống trong chính ngôi nhà quen thuộc của mình, theo khảo sát của tổ chức AARP…

Công nghệ hỗ trợ người cao tuổi, hay còn gọi là “Age Tech”, đang nổi lên như một giải pháp đầy triển vọng. Theo các chuyên gia, ngôi nhà giờ đây không chỉ là nơi ở mà đang dần trở thành một không gian chăm sóc sức khỏe thực thụ. Nhiều sản phẩm đang được đưa vào sử dụng, từ các thiết bị hỗ trợ đi lại thông minh cho đến những dịch vụ kết nối người cao tuổi với tài xế và dịch vụ giao hàng.

Xu hướng chăm sóc từ xa cũng phát triển mạnh. Theo AARP, khoảng 25% người chăm sóc hiện theo dõi người thân thông qua ứng dụng, video hoặc thiết bị đeo, gần gấp đôi so với cách đây 5 năm. Nhiều địa phương tại Mỹ đã triển khai các chương trình hỗ trợ miễn phí cho người cao tuổi như hệ thống radar phát hiện té ngã hoặc nền tảng gọi video thông qua màn hình tivi.

Dù vậy, các chuyên gia cũng lưu ý rằng Age Tech vẫn đối mặt với một số rào cản như chi phí, khả năng tiếp cận công nghệ số và mức độ phổ cập công nghệ chưa đồng đều. Vì vậy, việc triển khai công nghệ cần đi kèm những cuộc trao đổi minh bạch giữa người chăm sóc và người được chăm sóc, bảo đảm công nghệ thực sự phục vụ con người thay vì tạo ra những rào cản mới trong cuộc sống tuổi già.

Trong khi đó, lừa đảo trực tuyến nhằm vào người cao tuổi đang gia tăng tại Hàn Quốc trong bối cảnh nước này bước vào giai đoạn xã hội siêu già. Giới chuyên gia cảnh báo người cao tuổi đang trở thành nhóm dễ bị tổn thương nhất trước các hình thức lừa đảo qua mạng do hạn chế về kỹ năng số, tâm lý cô đơn và tâm lý ngại chia sẻ khi bị lừa.

Kết quả khảo sát của Viện Tội phạm học và Tư pháp Hàn Quốc công bố cuối năm 2024, cho biết có tới 12,1% người từ 66 tuổi trở lên ở Hàn Quốc từng là nạn nhân của tội phạm trong vòng một năm, trong đó tội phạm xâm phạm tài sản chiếm tỷ lệ cao nhất với 10,4%. Số liệu của Bộ Tư pháp Hàn Quốc cũng cho thấy số nạn nhân từ 61 tuổi trở lên đã tăng hơn 80% trong giai đoạn 2014 - 2024.

Đáng lo ngại, tỷ lệ người cao tuổi sử dụng mạng xã hội và các nền tảng số ngày càng tăng nhưng khả năng nhận diện rủi ro trực tuyến còn hạn chế. Một trở ngại khác là phần lớn nạn nhân không chủ động trình báo. Điều tra cho thấy chỉ khoảng 16,7% người cao tuổi ở Hàn Quốc bị hại tìm đến cảnh sát hoặc nhờ người thân hỗ trợ. Nhiều người giấu kín vụ việc vì xấu hổ, lo trở thành gánh nặng cho con cháu hoặc sợ bị trách móc vì đã nhẹ dạ tin người.

Còn tại Trung Quốc, công nghệ số đang ngày càng tác động rõ nét đến hoạt động tiêu dùng dịch vụ. Các công nghệ như AI, thực tế ảo (VR) và thực tế tăng cường (AR) được ứng dụng trong du lịch, văn hóa, giải trí và thương mại điện tử, giúp người dùng tiếp cận các dịch vụ theo hướng thuận tiện và cá nhân hóa hơn.

Trong làn sóng đó, công ty công nghệ bán lẻ Meituan ghi nhận mức tiêu dùng trực tuyến của nhóm khách hàng trên 50 tuổi đang tăng nhanh. Theo Zhang Lin, Chủ tịch Viện Nghiên cứu Meituan, nhóm khách hàng này cũng có tỉ lệ đặt phòng khách sạn từ 4 sao trở lên cao hơn đáng kể so với mức trung bình. Những dữ liệu này cho thấy nhóm người tiêu dùng trung niên và lớn tuổi có sức mua đáng kể, đồng thời đang trở thành một nhóm khách hàng được các doanh nghiệp chú ý hơn.

Tại Việt Nam, khảo sát thị trường ghi nhận hiện có khoảng 30% người cao tuổi tại Việt Nam đã tham gia vào hoạt động mua sắm trực tuyến. Nhóm người tiêu dùng này thường ưu tiên tới các sản phẩm hỗ trợ điều trị bệnh mạn tính, thực phẩm dinh dưỡng chuyên biệt, máy đo huyết áp, thiết bị massage, sách báo hoặc đồ dùng gia đình.

Dù rất hào hứng hòa nhập thời đại số, không gian mạng lại đang trở thành một "ma trận" đầy rủi ro tài chính đối với người cao tuổi. Theo số liệu khảo sát từ Cục An toàn thông tin (Bộ Thông tin và Truyền thông), nhóm người từ 55 tuổi trở lên nằm trong vùng đặc biệt dễ bị tổn thương, khi có tới 49% từng là nạn nhân của các chiêu trò lừa đảo trực tuyến.

Trong số 24 hình thức lừa đảo trực tuyến phổ biến hiện nay, Cục An toàn thông tin cảnh báo có tới 15/24 chiêu trò nhắm thẳng vào người cao tuổi. Tội phạm mạng đang chuyển dịch mục tiêu rõ rệt, nhắm trực tiếp vào người cao tuổi nhóm đối tượng có tiền tích lũy tích góp sau nhiều năm làm việc nhưng lại hạn chế về kỹ năng bảo mật số.

Nhằm cụ thể hóa Đề án 379/QĐ-TTg của Chính phủ, mới đây Hội Người cao tuổi thành phố Hà Nội đã tổ chức Hội nghị tập huấn kỹ năng chuyển đổi số cho cán bộ, hội viên người cao tuổi. Theo Phó Chủ tịch Thường trực Hội Người cao tuổi thành phố Hà Nội Phạm Huy Giáp, trong tiến trình Hà Nội xây dựng chính quyền số, kinh tế số, xã hội số và công dân số, người cao tuổi chính là lực lượng quan trọng góp phần lan tỏa các giá trị tích cực của công nghệ đến gia đình và cộng đồng.

"Thực tế hàng ngày có nhiều người cao tuổi sử dụng điện thoại thông minh để gọi video cho con cháu ở xa, tra cứu thông tin về chăm sóc sức khỏe, đọc báo điện tử, tham gia các nhóm Zalo của khu dân cư, đăng ký khám bệnh trực tuyến ngay tại nhà... Công nghệ đã giúp người cao tuổi kết nối nhiều hơn với xã hội, giảm cảm giác cô đơn, chủ động chăm sóc sức khỏe, nâng cao chất lượng cuộc sống của mình", ông Phạm Huy Giáp chia sẻ.

Để hỗ trợ hội viên, Hội Người cao tuổi thành phố đã phối hợp giảng viên, sinh viên tình nguyện Trường Đại học FPT biên soạn cuốn cẩm nang Chuyển đổi số - Điểm tựa số theo phương châm "Dễ hiểu - Dễ thực hiện". Tại phường Tây Hồ, sau khi truyền đạt kiến thức, kỹ năng nhận diện thông tin, sử dụng mạng an toàn, các đoàn viên, thanh niên đã trực tiếp "cầm tay chỉ việc", hướng dẫn người cao tuổi thực hành thao tác trên điện thoại thông minh, khai thác các ứng dụng tiện ích.

Thông qua tập huấn, người cao tuổi không chỉ thành thạo áp dụng công nghệ vào sinh hoạt hàng ngày mà còn nâng cao kỹ năng tự bảo vệ, nhận diện lừa đảo trên không gian mạng. Việc triển khai "Bình dân học vụ số" là hoạt động thiết thực, góp phần làm phong phú phong trào "Tuổi cao - Gương sáng" của Thủ đô nói riêng và Việt Nam nói chung.