Định hình hệ sản phẩm cốt lõi cho hai trung tâm tài chính quốc tế

Với vai trò là “đặc khu thể chế số” toàn diện, lợi thế của 2 IFC nằm ở không gian thử nghiệm chính sách (Sandbox), năng lực làm chủ công nghệ dữ liệu phi tập trung và trục liên thông trực tiếp với dòng vốn toàn cầu thông qua các định chế như Nasdaq. Chính sự kết hợp sâu sắc giữa hạ tầng công nghệ và dòng chảy tài chính quốc tế này cho phép các nhà kiến trúc tài chính vượt qua các ma sát hành chính, giải quyết những điểm nghẽn hành chính - pháp lý kinh niên mà môi trường quản trị truyền thống bên ngoài khó có thể khắc phục trong một sớm một chiều.

Bước chuyển tư duy: Đi sau nhưng phục vụ thiết thực yêu cầu của đất nước

Hiện nay, các chỉ đạo quyết liệt từ Chính phủ đã phát đi những tín hiệu mạnh mẽ về một cuộc cải cách thể chế kinh tế. Chiều ngày 2/6/2026, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng đã chủ trì cuộc họp triển khai IFC, giao nhiệm vụ cho các Bộ, ngành phối hợp với các cơ quan chuyên trách khẩn trương thiết kế danh mục sản phẩm chủ lực cho hai IFC tại TP. HCM và Đà Nẵng.

Nhìn ra thế giới, bài học về cuộc khủng hoảng thừa công suất và sự đổ vỡ của bong bóng quang điện tại Trung Quốc là hồi chuông cảnh tỉnh cho các quốc gia đi sau. Khủng hoảng không đến từ sự sụt giảm nhu cầu của thị trường, mà phát sinh từ sự lệch pha nghiêm trọng giữa năng lực sản xuất với hạ tầng hấp thụ vĩ mô. Việt Nam là thị trường đi sau, nếu chỉ rập khuôn các sản phẩm tài chính truyền thống vốn đã bão hòa tại Singapore hay Hong Kong, chúng ta không chỉ tự đẩy mình vào thế yếu trong cạnh tranh mà còn đối mặt với rủi ro tích tụ bong bóng tài sản. Do đó, tư duy kỹ trị mới đòi hỏi thiết kế một hệ sản phẩm tài chính chủ lực dựa trên quy luật kinh tế thị trường, vừa giải quyết các điểm nghẽn vĩ mô của đất nước và địa phương, vừa tạo ra một con đường cho dòng vốn đầu tư dài hạn chảy vào các lợi ích mang tính bền vững và bao trùm thay vì các bong bóng đầu cơ tài sản, vừa dung hòa và kích hoạt được hệ sinh thái của các thành viên sáng lập tại hai trung tâm.

IFC TP.HCM: Trung tâm tài chính doanh nghiệp vĩ mô và tài sản xanh

Với sự tham gia đóng góp của liên minh 07 thành viên sáng lập bao gồm Tập đoàn Sovico, VinaCapital, Nasdaq, cùng 03 định chế ngân hàng thương mại lớn (MB, TPBank, SHB) và Sơn Kim Capital, IFC TP.HCM (VIFC-HCMC) đang sở hữu một bệ phóng lý tưởng để triển khai các kiến trúc vốn phức hợp, kết hợp hoàn hảo giữa nguồn lực tài chính - công nghệ và hạ tầng tài sản cơ sở để tạo ra các sản phẩm lõi mang tính đột phá.

Thứ nhất, Trái phiếu số công trình, hạ tầng Xanh và NOXH/nhà cho thuê liên thông quốc tế (Digital Project & Sustainability Bonds). Đây là hệ sản phẩm tài chính then chốt nhằm khơi thông và dẫn dắt tổng lực dòng vốn dài hạn của các định chế quốc tế vào các siêu dự án hạ tầng chiến lược và các chương trình NOXH/nhà cho thuê trọng điểm của Thành phố, giúp giải quyết bài toán vốn đang đè nặng lên ngân sách. VIFC-HCMC nên đề xuất mô hình phát hành Trái phiếu số (Digital Bond) với chủ thể phát hành là Công ty Đầu tư Tài chính Nhà nước TP.HCM (HFIC) hoặc các Tổng công ty nhà nước được ủy quyền triển khai dự án.

Các loại trái phiếu này hoàn toàn không phụ thuộc vào ngân sách nhà nước để chi trả. Toàn bộ nghĩa vụ nợ gốc và tiền lãi sẽ được bảo đảm bằng nguồn thu nội địa: đối với Trái phiếu công trình và hạ tầng Xanh là nguồn thu phí vận hành tương lai của chính dự án, quyền khai thác thương mại - dịch vụ hoặc nguồn thu từ đấu giá đất; đối với Trái phiếu NOXH/nhà ở cho thuê là nguồn thu từ việc bán nhà hoặc tiền thuê nhà định kỳ của người dân. Một phần nguồn thu VND này sau đó được khối ngân hàng thương mại thành viên hỗ trợ hoán đổi (Swap) ra đồng USD thông qua các công cụ phái sinh tiền tệ cố định tỷ giá để giảm thiểu rủi ro tỷ giá đối với dòng tiền trả gốc, lãi cho lượng trái phiếu phát hành bằng USD đã bán cho nhà đầu tư quốc tế thông qua trục liên thông Nasdaq.

Tầng 1 - Phát hành riêng lẻ và tạo thanh khoản mồi bằng VND (Private Placement): Chủ thể dự án triển khai phát hành Trái phiếu số định danh bằng đồng VND dưới hình thức phát hành riêng lẻ trực tiếp trên hệ thống công nghệ của IFC. Các quỹ đầu tư quốc tế và định chế tài chính lớn tại IFC đóng vai trò là nhà đầu tư mồi, cam kết đặt mua trước các lô lớn để bao tiêu từ 60 - 70% giá trị đợt phát hành. Hệ thống công nghệ của IFC phối hợp cùng khối ngân hàng thương mại sáng lập sẽ cung cấp cơ chế kết hối số tự động ngay trên hệ thống, giúp đơn giản hóa toàn bộ thủ tục chuyển đổi ngoại tệ của khối ngoại và giải ngân nguồn vốn VND trực tiếp cho dự án, không làm phát sinh áp lực lên ngân sách.

Tầng 2 - Phân phối đại chúng quốc tế qua trục liên thông VIFC - Nasdaq: Phần khối lượng trái phiếu còn lại sẽ được niêm yết bằng USD trên bảng kỹ thuật số chuyên biệt của VIFC-HCMC. Thông qua cơ chế liên thông công nghệ trực tiếp với sàn Nasdaq, dòng trái phiếu số này sẽ được hiển thị song song và nhà đầu tư nước ngoài có thể đặt lệnh, giao dịch bằng USD thông qua hạ tầng Nasdaq. Hệ thống của Nasdaq sẽ tự động khớp lệnh đối ứng với tài sản gốc tại bảng kỹ thuật số VIFC-HCMC, bảo đảm tính thanh khoản xuyên biên giới theo thời gian thực và tuân thủ các bộ lọc an ninh tiền tệ nội địa.

Về cơ chế ưu đãi đặc quyền, các dòng trái phiếu số liên thông quốc tế phát hành trong không gian Sandbox của IFC cần được áp dụng mức thuế suất bằng 0% đối với thuế nhà thầu nước ngoài, thuế đánh trên thu nhập từ cổ tức và lãi vốn nhằm tạo sức hấp dẫn thực tế đối với khối ngoại. Nhà đầu tư nước ngoài được bảo đảm quyền chuyển đổi ngoại tệ và luân chuyển dòng vốn, lợi tức bằng USD về nước một cách thông thoáng, giảm các ma sát hành thông qua hệ thống giám sát số tự động theo thời gian thực (Real-time RegTech), tích hợp các bộ lọc phòng chống rửa tiền (AML) và định danh điện tử (eKYC) tự động trên nền tảng Blockchain tại IFC.

Thứ hai, sàn gọi vốn và Token hóa tài sản trí tuệ doanh nghiệp liên thông quốc tế. Một trong những nút thắt lớn nhất của nền kinh tế hiện nay là việc thực thi Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa (SMEs). Các doanh nghiệp công nghệ, khởi nghiệp sáng tạo đang nắm giữ nhiều tài sản trí tuệ (IP), bằng sáng chế rất giá trị nhưng rất khó khăn khi tiếp cận vốn do vướng quy trình định giá tài sản vô hình và các e ngại đặc thù của hệ thống ngân hàng đối với tài sản đảm bảo.

VIFC-HCMC sẽ giải quyết điểm nghẽn này thông qua mã hóa các tài sản trí tuệ (bằng sáng chế, bản quyền phần mềm) thành các IP Tokens dựa trên nền tảng Blockchain. Toàn bộ hồ sơ pháp lý, lịch sử chứng nhận và dòng doanh thu dự kiến của sáng chế được đưa vào Hợp đồng thông minh (Smart Contract), đảm bảo tính minh bạch và không thể sửa đổi. Các IP Tokens này sau khi đóng gói sẽ được niêm yết trực tiếp trên một phân bảng kỹ thuật số chuyên biệt tại VIFC-HCMC, sử dụng hạ tầng công nghệ kết nối tài sản số và hệ thống khớp lệnh xuyên biên giới của sàn Nasdaq. Thông qua kết nối trực tiếp này, các quỹ đầu tư   hiểm quốc tế có thể dễ dàng tiếp cận và đặt lệnh mua các IP Tokens của SMEs Việt Nam. Khối quản lý quỹ sẽ đóng vai trò nhà đầu tư mồi bảo chứng thanh khoản tại sàn nội địa, trong khi liên minh 03 ngân hàng thương mại đóng vai trò định chế lưu ký tài sản gốc và cấp hạn mức tín dụng lưu động đối ứng dựa trên thị giá Token theo thời gian thực.

Thứ ba, sàn giao dịch nông sản và chứng chỉ Carbon mã hóa toàn cầu. Mỗi năm, hàng chục tỷ USD nông sản xuất khẩu chủ lực của Việt Nam (cà phê, gạo, hồ tiêu) đang phải chịu sự định giá phụ thuộc vào các sàn giao dịch trung gian ở nước ngoài. Thông qua mối quan hệ chiến lược với Nasdaq, VIFC - HCMC cần thiết lập sàn giao dịch hàng hóa nông sản và chứng chỉ Carbon mã hóa. Sự kết hợp giữa công nghệ khớp lệnh lõi quốc tế, năng lực lưu ký thanh toán bù trừ của khối ngân hàng thương mại sáng lập, cùng mạng lưới vận tải, logistics sẵn có của các tập đoàn đa ngành trong liên minh sẽ cho phép Việt Nam tự chủ định giá nông sản quốc gia. Doanh nghiệp và nông dân có thể tiếp cận mức giá minh bạch, giao dịch trực tiếp bằng chứng chỉ số, giảm thiểu tối đa chi phí ma sát tài chính trung gian, giữ lại giá trị gia tăng cao nhất cho chuỗi nông sản nội địa.

Đà Nẵng: Đặc khu công nghệ tài chính và ngân hàng số hải ngoại

Nếu như TP.HCM đại diện cho chiều sâu của thị trường vốn doanh nghiệp, thì danh mục 12 thành viên chính thức của VIFC Đà Nẵng mang tính chất công nghệ tài chính (Fintech) cao. Từ đó, có thể đề xuất một số ý tưởng về hệ sản phẩm lõi cho VIFC Đà Nẵng như sau:

Thứ nhất, Trái phiếu số chuỗi hạ tầng Logistics miền Trung liên thông quốc tế. Sản phẩm này áp dụng cấu trúc hai tầng (phân phối riêng lẻ cho định chế tài chính tại Tầng 1 và phân phối bán lẻ trực tiếp trên Sàn giao dịch Tài sản số Quốc tế của IFC Đà Nẵng tại Tầng 2) tương tự với mô hình Trái phiếu số của VIFC-HCMC. Nghĩa vụ trả nợ gốc và của trái phiếu được lấy từ nguồn thu phí dịch vụ cảng biển, phí lưu kho và dịch vụ vận tải tương lai của các chuỗi logistics miền Trung đưa vào thí điểm.

Thứ hai, định chế ngân hàng số hải ngoại chuyên biệt. Để tận dụng tối đa cơ chế đặc thù theo Nghị quyết 259/2025/QH15, Đà Nẵng cần  xem xét đề xuất sản phẩm ngân hàng số hải ngoại, nhằm bứt phá năng lực cạnh tranh với các trung tâm tài chính khu vực như Singapore và Hong Kong.

Bằng việc cấp phép cho mô hình tài khoản hải ngoại phi cư trú hoạt động trong môi trường thuế suất bằng 0% và tự do luân chuyển vốn, sản phẩm này cho phép khối ngân hàng thương mại nhà nước phối hợp cùng các tập đoàn tài chính số trực tiếp cung ứng các dịch vụ thanh toán theo thời gian thực và hạ tầng phái sinh phòng vệ tỷ giá chuyên biệt. Đây là đường ống tài chính cốt lõi khơi thông dòng vốn xuyên biên giới, giảm từ 1,5% - 2% chi phí ma sát hành chính cho hoạt động ngoại thương của các tập đoàn FDI dọc Hành lang kinh tế Đông - Tây.

Điểm đột phá của mô hình này là việc dùng hạ tầng công nghệ số thay thế cho thủ tục kiểm soát hành chính bằng giấy tờ. Toàn bộ quy trình định danh điện tử (eKYC) xuyên biên giới, rà soát tuân thủ chống rửa tiền (AML) và giám sát giao dịch bất thường sẽ được tự động hóa hoàn toàn dựa trên công nghệ phi tập trung và trí tuệ nhân tạo (AI) do liên minh công nghệ - công ty luật chuyên trách của IFC vận hành. Mô hình quản trị thông minh này có thể giúp VIFC Đà Nẵng cắt giảm tới 60% chi phí vận hành so với mô hình truyền thống, thiết lập hành lang an toàn để thu hút dòng vốn ngoại mà không gây rủi ro đến sự ổn định chính sách tiền tệ nội địa.

Bằng việc thiết kế danh mục sản phẩm cốt lõi liên thông chặt chẽ với thế mạnh của các thành viên sáng lập, nhằm vận dụng tối đa đặc thù thể chế và công nghệ của IFC để giải quyết những nhiệm vụ thiết thực của đất nước và địa phương, chúng ta sẽ chuyển dịch mô hình vận hành của hai IFC thành mô hình mẫu mang tầm quốc gia. Hệ sản phẩm đột phá cốt lõi chính là điểm giao thoa chiến lược, giải quyết đồng thời áp lực điều hành vĩ mô của Chính phủ, khát vọng bứt phá thể chế của địa phương, cùng với mong muốn cống hiến và lợi ích kinh tế của khối thành viên tham gia. Đó chính là bệ phóng đưa thị trường tài chính Việt Nam vượt qua những cơn sóng vĩ mô khắc nghiệt toàn cầu phía trước, đóng góp thiết thực cho mục tiêu phát triển nhanh và bền vững trong kỷ nguyên mới.