Cùng với đó, quyết định rút khỏi Tổ chức Các nước xuất khẩu dầu mỏ (OPEC) của Các tiểu vương quốc Arab thống nhất (UAE) được đánh giá là một cú sốc đối với liên minh này.
Các diễn biến khác cũng cho thấy kinh tế toàn cầu tiếp tục đối
mặt nhiều bất định như việc Tổng thống Mỹ Donald Trump dọa nâng thuế với ô tô
nhập khẩu từ Liên minh châu Âu (EU), Trung Quốc dọa trả đũa châu Âu vì đạo luật
công nghiệp mới.
Dưới đây là các thông tin và sự kiện kinh tế thế giới đáng chú ý trong tuần
26/4 - 2/5/2026 do VnEconomy điểm lại:
Tín hiệu tích cực về đàm phán hòa bình giữa Mỹ và Iran
Sau khi tăng mạnh trong tuần, có lúc lên mức 126 USD/thùng, giá dầu đảo chiều trong hai phiên
giao dịch ngày thứ Năm (30/4) và thứ Sáu (1/5). Vào ngày thứ Sáu, có tin Iran gửi đề xuất hòa bình mới cho các bên
trung gian tại Pakistan, làm dấy lên hy vọng Mỹ và Iran vẫn có thể đạt thỏa thuận.
Trước đó trong tuần, giá dầu đã chịu áp lực tăng do đàm phán đình trệ,
Washington tiếp tục phong tỏa các cảng biển của Iran quanh eo biển Hormuz và hoạt
động qua eo biển Hormuz vẫn bị hạn chế. Tuy nhiên, Tổng
thống Mỹ Donald Trump nói chưa hài lòng với đề xuất của Tehran.
UAE rút khỏi OPEC
UAE tuyên bố rút khỏi OPEC và OPEC+ từ ngày 1/5, sau gần 60 năm
là thành viên. Quyết định này phản ánh bất đồng kéo dài về hạn ngạch sản lượng,
căng thẳng với Saudi Arabia và sự bất mãn trước các cuộc tấn công từ Iran.
4 ngân hàng trung ương lớn cùng giữ nguyên lãi suất
Trong tuần này, 4 ngân hàng trung ương lớn đều chọn cách thận
trọng trước cú sốc giá năng lượng từ chiến sự Trung Đông. Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) giữ lãi suất ở mức 3,5-3,75%, nhưng cuộc họp cho thấy sự chia rẽ hiếm
thấy khi một số thành viên không đồng thuận về định hướng chính sách tiếp theo.
Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) giữ lãi suất ở mức 2%, cảnh
báo rủi ro lạm phát tăng và tăng trưởng suy yếu đã lớn hơn. Ngân hàng Trung
ương Anh (BOE) giữ lãi suất 3,75%, thừa nhận chính sách tiền tệ khó kiểm soát
trực tiếp giá năng lượng.
Trong khi đó, Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ) giữ
lãi suất khoảng 0,75%, nhưng nội bộ chia rẽ hơn và dự báo lạm phát được nâng mạnh.
Điểm chung là cả 4 ngân hàng trung ương đều chưa vội hành động, nhưng áp lực thắt
chặt chính sách tiền tệ đang tăng lên.
Ông Trump dọa tăng thuế với ô tô châu Âu
Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 1/5 tuyên bố sẽ nâng thuế
quan đối với ô tô và xe tải nhập khẩu từ Liên minh châu Âu (EU) lên 25% từ tuần
tới, với lý do EU không tuân thủ thỏa thuận thương mại đã ký với Washington.
Nhà Trắng cho biết động thái này sẽ được thực hiện theo Đạo luật Mở rộng Thương
mại năm 1962 của Mỹ. Trong khi đó, EU cảnh báo sẽ bảo vệ lợi ích của khối nếu Mỹ
hành động trái với tuyên bố chung.
Kinh tế Mỹ tăng trưởng thấp hơn dự báo, kinh tế châu Âu đi
ngang
Kinh tế Mỹ tăng 2% trong quý 1/2026, nhanh hơn quý trước
nhưng thấp hơn dự báo, chủ yếu nhờ doanh nghiệp đẩy mạnh đầu tư vào trí tuệ
nhân tạo (AI) và trung tâm dữ liệu. Chi tiêu công cũng hỗ trợ tăng trưởng,
trong khi thâm hụt thương mại và đầu tư nhà ở kéo giảm GDP. Tiêu dùng chỉ tăng
1,6%, cho thấy sức mua hộ gia đình đang yếu đi khi giá xăng vượt 4 USD/gallon
và thuế quan đẩy giá hàng hóa lên cao.
Trong khi đó, GDP quý 1 của khu vực đồng euro và EU cùng tăng 0,1% so với quý trước, thấp hơn mức 0,2% của quý 4/2025.
Giới phân tích cho rằng kinh tế châu Âu đang đi ngang, trong khi lạm phát tăng
lên 3% do giá năng lượng leo thang đặt ECB vào
thế khó.
Mỹ kêu gọi quốc tế chung tay mở lại eo biển Hormuz
Theo một công điện của Bộ Ngoại giao Mỹ, Washington đang kêu
gọi thành lập “Cơ chế Tự do Hàng hải” để khôi phục hoạt động qua eo biển
Hormuz, nơi gần như tê liệt sau hơn 2 tháng chiến sự Iran và làm gián đoạn khoảng
20% nguồn cung dầu, khí toàn cầu.
Chứng khoán Hàn Quốc tăng mạnh nhất 28 năm
Chỉ số Kospi của Hàn Quốc tăng gần 31% trong tháng 4, đánh dấu
tháng tăng mạnh nhất từ năm 1998, nhờ nhóm cổ phiếu công nghệ và bán dẫn. Trong
tháng, giá cổ phiếu SK Hynix tăng 60%, Samsung Electronics tăng 35%, khi nhu cầu
AI đẩy thị trường con chip nhớ vào tình trạng cung không theo kịp cầu. Đà tăng
giúp chứng khoán Hàn Quốc vượt thị trường Anh về quy mô vốn hóa, đạt 4,2 nghìn
tỷ USD.
GDP của Đài Loan tăng mạnh nhất 39 năm
Trong quý 1/2026, GDP Đài Loan tăng 13,7% so với cùng kỳ năm
2025, mức mạnh nhất từ năm 1987 và vượt mọi dự báo, nhờ nhu cầu toàn cầu đối với
sản phẩm phục vụ hạ tầng AI. Xuất khẩu hàng hóa và dịch vụ thực tế của Đài Loan
trong quý tăng 35,25%. Cơ quan Thống kê Đài Loan dự báo xuất khẩu tiếp tục tăng
trong quý 2, theo đó nâng dự báo GDP năm 2026 lên 7,71%.
Trung Quốc dọa trả đũa châu Âu liên quan dự luật công nghiệp
mới
Trung Quốc cảnh báo Liên minh châu Âu (EU) về Đạo luật Tăng tốc công nghiệp, cho rằng dự luật này phân biệt đối xử với nhà đầu tư Trung Quốc
và vi phạm nguyên tắc cạnh tranh công bằng. Bắc Kinh tuyên bố có biện pháp đáp trả nếu EU không điều chỉnh dự luật.
Dự luật nhằm nâng tỷ trọng sản xuất
công nghiệp của EU lên 20% GDP vào năm 2035, đồng thời hạn chế đầu tư nước
ngoài trong các ngành chiến lược như pin, tấm pin mặt trời và năng lượng hạt
nhân.
Canada lập quỹ đầu tư quốc gia hơn 18 tỷ USD để kích thích
tăng trưởng kinh tế
Ngày 27/4, Thủ tướng Canada Mark Carney công bố thành lập
Canada Strong Fund, quỹ đầu tư quốc gia cấp liên bang đầu tiên của Canada, với
quy mô 25 tỷ đôla Canada, tương đương 18,4 tỷ USD. Tuy nhiên, giới doanh nghiệp vẫn lo ngại tiến độ cải cách quy định còn chậm.
Ấn Độ và New Zealand ký hiệp định thương mại tự do (FTA)
Ấn Độ và New Zealand tuần này đã ký FTA, theo đó New Zealand
xóa bỏ thuế quan với toàn bộ hàng hóa nhập khẩu từ Ấn Độ, còn New Delhi miễn hoặc
giảm thuế quan với 95% hàng hóa từ New Zealand. Thỏa thuận dự kiến có hiệu lực
cuối năm nay, song còn vấp phản ứng trong chính trường New Zealand vì lo ngại lợi
ích chưa tương xứng.
Gần 60 quốc gia họp bàn về lộ trình từ bỏ nhiên liệu hóa thạch
Cuộc họp diễn ra tuần tại Santa Marta, Colombia có sự tham
gia của 57 quốc gia, gồm Brazil, Đức, Canada và Nigeria, để bàn cách giảm dần
phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch trong bối cảnh chiến sự Iran làm gián đoạn
thị trường năng lượng. Hội nghị không đưa ra cam kết ràng buộc hay mục tiêu mới,
nhưng chuyển trọng tâm từ câu hỏi “có nên” sang “làm thế nào” để triển khai các
biện pháp từ bỏ nhiên liệu hóa thạch. Mỹ,
Trung Quốc và nhiều nước sản xuất dầu lớn đều vắng mặt.
Mỹ tiêu tốn 25 tỷ USD cho chiến sự Iran
Theo thông tin từ Lầu Năm Góc tuần này, Mỹ đã chi khoảng 25
tỷ USD cho cuộc chiến với Iran, chủ yếu cho vũ khí, đạn dược, vật tư, tổn thất
thiết bị và chi phí bảo trì. Đây là ước tính công khai đầu tiên về chi phí của
chiến dịch quân sự của Mỹ tại Iran - còn gọi là chiến dịch Epic Fury.
Việc sử dụng nhiều tên lửa Tomahawk, hệ thống Patriot và
Thaad được cho là đã làm giảm đáng kể kho dự trữ của quân đội Mỹ. Dù chiến dịch
ném bom đã tạm dừng, Washington vẫn duy trì phong tỏa biện pháp hải quân và
tăng hiện diện quân sự tại Trung Đông.
Lạm phát tại Iran tăng vọt lên 50%
Theo số liệu công bố tuần này, lạm phát tại Iran trong tháng
tính tới ngày 20/4 đã tăng lên 50% trong bối cảnh chiến sự giữa Mỹ - Israel và
Iran đẩy nền kinh tế vốn suy yếu vì các biện pháp trừng phạt vào một cuộc khủng
hoảng mới.
Giá thực phẩm, ô tô và vật liệu xây dựng tăng mạnh, đồng rial rơi xuống
mức thấp kỷ lục, trong khi nhiều doanh nghiệp cảnh báo phải sa thải lao động.
Dù thỏa thuận ngừng bắn vẫn đang có hiệu lực, việc Mỹ phong tỏa các cảng và tàu
thuyền liên quan Iran quanh eo biển Hormuz tiếp tục gây sức ép lên hoạt động
thương mại của nước này.
Kinh tế và thị trường tài chính Israel tăng trưởng bùng nổ
Ngược lại với Iran, bất chấp xung đột Trung Đông leo thang,
kinh tế và thị trường tài chính Israel vẫn tăng trưởng mạnh. Ngân hàng Trung
ương Israel dự báo tăng trưởng GDP năm nay của nước này tăng 3,8%, trong khi mức
dự báo của Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) là 3,5%, cao hơn nhiều nền kinh tế phát
triển.
Tỷ lệ thất nghiệp thấp, lạm phát trong vùng mục tiêu và khu vực công nghệ
cao tiếp tục là động lực chính cho nền kinh tế nước này. Trong khi đó, chỉ số
Tel Aviv 35 của chứng khoán Israel đã tăng khoảng 20% từ đầu năm nay. Tuy
nhiên, chiến tranh vẫn gây rủi ro về lao động, tiêu dùng, du lịch và nợ công tại
Israel.
Trung Quốc tính nối lại xuất khẩu nhiên liệu máy bay, dầu
diesel và xăng
Trung Quốc có thể nối lại xuất khẩu nhiên liệu máy bay, dầu
diesel và xăng từ tháng 5, sau khi các công ty dầu khí quốc doanh xin cấp phép
xuất khẩu mới. Động thái này có thể giúp giảm tình trạng thiếu hụt nhiên liệu ở
châu Á, đặc biệt tại Đông Nam Á, trong bối cảnh chiến sự Mỹ - Iran làm gián đoạn
nguồn cung năng lượng toàn cầu. Trước khi xung đột Iran nổ ra, Trung Quốc xuất
khẩu gần 800.000 thùng nhiên liệu tinh chế/ngày, nhưng con số này giảm một nửa
trong tháng 4.
Giới phân tích nâng dự báo giá vàng 2026
Dù giá vàng giảm mạnh trong tuần này sau khi đánh mất một số
mốc quan trọng, giới phân tích vẫn nâng dự báo giá vàng bình quân năm 2026 lên
4.916 USD/oz, mức cao nhất trong khảo sát của Reuters từ năm 2012. Theo các nhà
phân tích, lực mua của các ngân hàng trung ương, nhu cầu phòng ngừa rủi ro kinh
tế, lo ngại về nợ công Mỹ và sự độc lập của Fed sẽ tiếp tục hỗ trợ giá vàng.
Tuy nhiên, triển vọng lãi suất duy trì ở mức cao và áp lực lạm phát từ giá năng
lượng tăng vẫn là những yếu tố gây sức ép lên kim loại quý.
Tập đoàn dầu khí BP lãi gấp đôi nhờ giá dầu leo thang
Theo số liệu công bố tuần này, lợi nhuận điều chỉnh của hãng
dầu khí BP trong quý 1/2026 đạt 3,2 tỷ USD, cao hơn dự báo và tăng hơn gấp đôi
so với cùng kỳ năm ngoái, nhờ giá dầu leo thang và mảng lọc dầu hưởng lợi lớn từ
biến động thị trường.
Nvidia vượt mốc vốn hóa 5 nghìn tỷ USD
Vốn hóa của hãng chế tạo chip Nvidia đạt 5,26 nghìn tỷ USD
sau khi cổ phiếu tăng hơn 4% trong phiên giao dịch 27/4, lên mức kỷ lục 216,61
USD/cổ phiếu. Nvidia hiện là công ty niêm yết giá trị nhất thế giới, vượt
Alphabet và Apple. Tuy nhiên, Nvidia vẫn đối mặt cạnh tranh ngày càng lớn từ AMD,
Qualcomm và cả Alphabet.
Trung Quốc chặn vụ Meta mua lại startup AI Manus
Ủy ban Cải cách và Phát triển Quốc gia Trung Quốc (NDRC) tuần
này đã chặn thương vụ Meta mua lại startup AI Manus với giá 2 tỷ USD, yêu cầu
các bên rút khỏi giao dịch vì vấn đề liên quan đến vốn đầu tư nước ngoài. Manus
có nguồn gốc từ Trung Quốc, chuyển trụ sở sang Singapore và phát triển các tác
nhân AI đa năng.
Vụ việc thu hút chú ý từ cả Bắc Kinh và Washington, trong bối
cảnh Mỹ hạn chế đầu tư vào công ty AI Trung Quốc, còn Bắc Kinh muốn ngăn doanh
nghiệp AI trong nước chuyển hoạt động ra nước ngoài.
Shell chi hơn 16 tỷ USD cho vụ thâu tóm nhằm tăng sản lượng
dầu khí
Tập đoàn dầu khí Shell tuần này công bố thỏa thuận mua công
ty năng lượng ARC Resources của Canada với giá 16,4 tỷ USD, chủ yếu bằng cổ phiếu,
nhằm tăng sản lượng dầu khí khi các mỏ lâu năm dần cạn kiệt. ARC hiện sản xuất
khoảng 370.000 thùng tương đương dầu/ngày, giúp sản lượng của Shell tăng lên
2,8 triệu thùng tương đương dầu/ngày.
