Việt Nam ghi điểm ở định giá đang ở mức hấp dẫn, tăng trưởng lợi nhuận doanh nghiệp và dư địa sở hữu, nhưng thiếu hai yếu tố phân định sự hấp dẫn: động lực lợi nhuận gắn với AI và tiềm ẩn áp lực về tỷ giá.

Tính từ đầu tháng 7/2026, quy mô rút ròng của các quỹ ETF đạt 819 tỷ đồng, tăng 98,6% so với tháng 6/2026. Lũy kế từ đầu năm 2026, quy mô rút ròng đạt 5,3 nghìn tỷ đồng, giảm 65,9% so với năm 2025.

Tính từ đầu năm 2026 đến nay, dòng vốn ngoại bán ròng gần 80.000 tỷ đồng. Tính trong vòng 4 năm trở lại, nhà đầu tư nước ngoài bán ròng 319.660 tỷ đồng trên thị trường chứng khoán Việt Nam.

Lý giải về việc dòng vốn ngoại bán ròng trên thị trường Việt Nam, theo nhận định của Chứng khoán Rồng Việt (VDSC), đầu tiên là do sức mạnh đồng USD được củng cố. Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) duy trì lãi suất ở mức 3,50-3,75% và hiện có thể neo cao trong thời gian dài hơn. Lợi suất tài sản bằng USD hấp dẫn khiến vị thế tại các thị trường cận biên và mới nổi chịu bất lợi kéo dài.

Nguyên nhân thứ hai là chi phí cơ hội toàn cầu: Dòng vốn tiếp tục dồn vào trí tuệ nhân tạo (AI) và chất bán dẫn. Trong đó, vị thế mua đối với nhóm bán dẫn là giao dịch đông đúc nhất (crowded trade), với 73% mức độ đồng thuận theo Khảo sát các nhà quản lý quỹ của Bank of America (BofA FMS) tháng 6/2026. Các thị trường thiếu nhóm công nghệ như Việt Nam bị hạ tỷ trọng tương đối.

Thứ ba là Bất định thương mại - pháp lý. Các chính sách thuế quan của Mỹ làm gia tăng phần bù rủi ro đối với những nền kinh tế có độ mở lớn và phụ thuộc nhiều vào xuất khẩu như Việt Nam.

Dòng vốn tiếp tục tìm đến các thị trường có tăng trưởng cao, đặc biệt là động lực đến từ AI và ngành bán dẫn. Việt Nam ghi điểm ở định giá đang ở mức hấp dẫn, tăng trưởng lợi nhuận doanh nghiệp và dư địa sở hữu, nhưng thiếu hai yếu tố phân định sự hấp dẫn: động lực lợi nhuận gắn với AI và tiềm ẩn áp lực về tỷ giá.

Trong khi đi việc bán ròng của khối ngoại trong nửa đầu năm 2026 vẫn chủ yếu do các yếu tố “đẩy” (push) chi phối, do đó riêng câu chuyện xác nhận nâng hạng của FTSE chưa đủ sức để “đổi dấu dòng vốn”.

Tuy nhiên, VDSC kỳ vọng quy mô bán ròng sẽ thu hẹp dần trong quý 3/2026 khi dòng vốn thụ động giải ngân theo lịch trong giai đoạn 21/8-21/9 và cung - cầu của khối ngoại tiến về trạng thái cân bằng quanh ngày hiệu lực.

Dòng vốn thụ động sẽ giải ngân theo lịch 4 đợt kể từ ngày 21/9, với danh sách 23 mã cổ phiếu và tỷ trọng do FTSE công bố. Đây là cấu phần chắc chắn nhất của lực kéo dòng vốn. Danh sách cập nhật tháng 5/2026 - 23 cổ phiếu đủ điều kiện (rút gọn từ 32 mã): VIC, HPG, VHM, FPT, MSN, SSI, VNM, STB, VCB, VJC, VRE, VIX, NVL, VCI, SHB, GEX, VND, KBC, KDH, BID, DGC, BSR, GEE.

Có 9 mã không còn trong danh sách của lần cập nhật mới nhất, gồm SAB, DPM, HUT, DIG, EIB, DXG, PDR, FRT và KDC, do tỷ lệ cổ phiếu tự do chuyển nhượng (free-float), thanh khoản hoặc khả năng tiếp cận (room ngoại) chưa đạt yêu cầu.

Lộ trình 4 đợt (10% - 30% - 65% - 100%) được FTSE thiết kế nhằm giúp dòng vốn thụ động giải ngân từng phần, thay vì tạo ra một cú hích duy nhất. Đối với dòng vốn chủ động - cấu phần có tiềm năng lớn hơn - các nhà đầu tư có thể giải ngân đón đầu trước ngày 21/9.

VDSC cho rằng các trọng tâm cần theo dõi trong nửa cuối năm 2026 bao gồm: danh sách và tỷ trọng chính thức được công bố ngày 21/8; đà bán ròng của khối ngoại có đảo chiều quanh ngày hiệu lực hay không; và thanh khoản chung của thị trường có được cải thiện hay không.

Dòng vốn mua ròng bền vững chỉ được xác nhận khi hội tụ các điều kiện bao gồm: Fed dừng chu kỳ tăng lãi suất; tỷ giá ổn định, không chịu sức ép lớn; các thị trường có sức hút cao về AI hạ nhiệt, qua đó dòng vốn lan tỏa tới những thị trường có định giá rẻ và câu chuyện tăng trưởng lợi nhuận vẫn được duy trì; tầm nhìn dài hạn hơn hướng tới chuẩn nâng hạng của MSCI; và quá trình cải thiện thể chế và tăng trưởng kinh tế tiếp tục diễn ra mạnh mẽ.

Sau 5 năm rút ròng, tỷ lệ sở hữu của nhà đầu tư nước ngoài ở mức 13,4% trên Sở Giao dịch Chứng khoán Thành phố Hồ Chí Minh (HOSE) vào cuối tháng 6/2026, mức rất thấp. Điều này mở ra biên độ tái tích lũy lớn khi các điều kiện đảo chiều hội tụ.

Về mặt định giá, P/E dự phóng ở mức khoảng 11,2-11,9 lần, thấp hơn mức trung bình 10 năm khoảng 15,4 lần, trong khi mặt bằng lợi nhuận doanh nghiệp tiếp tục tăng trưởng.

Tầm nhìn dài hạn, hướng tới nâng hạng thị trường theo các tiêu chí của MSCI, với tiềm năng thu hút dòng vốn ngoại lớn hơn nhiều. VDSC cho rằng Việt Nam có thể vào Watch List sớm nhất kỳ đánh giá tháng 6/2027 với điều kiện CCP vận hành ổn định từ quý I/2027, theo thông lệ quốc tế sau khi vào Watch List cần thêm một đến nhiều năm để nâng hạng chính thức.

Tuy nhiên, rút kinh nghiệm từ thị trường Indonesia (đang đối mặt tham vấn hạ xếp hạng), thì việc giữ chuẩn sau nâng hạng quan trọng không kém việc được nâng hạng.

Hiện ba nút thắt quyết định là CCP vận hành ổn định, xử lý room ngoại và tự do hóa ngoại hối — trong đó, ngoại hối là bài toán dài hơi nhất vì gắn với khuôn khổ điều hành tỷ giá. Mốc theo dõi sắp tới sẽ là: CCP quý I/2027, tiến độ triển khai tài khoản tổng (omnibus account) và kỳ Accessibility Review tháng 6/2027.

Trong tương quan với các thị trường lân cận, VDSC cho rằng đợt rút 152 tỷ USD khỏi các thị trường châu Á (ngoại trừ Trung Quốc, Nhật và Thái Lan) trong H1/2026 (nhanh nhất 16 năm) chủ yếu là tái cân bằng và hiện thực hóa lợi nhuận— dòng tiền này không tự động chảy về các thị trường “rẻ” thiếu chất xúc tác.

Lợi thế của Việt Nam trong ngắn hạn là nhóm hưởng lợi sau, định giá vẫn hấp dẫn và có “chất xúc tác” nâng hạng cụ thể (21/08–21/09), điều kiện đủ là giữ ổn định tỷ giá và chứng minh lợi nhuận doanh nghiệp vẫn tiếp tục tăng trưởng tích cực.