Dấu ấn kinh tế thế giới tuần 29/3-4/4/2026: Chiến sự Iran vẫn “nóng, Tổng thống Trump có động thái thuế quan mới

Dù đã xuất hiện một số tín hiệu cho thấy hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz có thể được nối lại, nguy cơ gián đoạn vẫn còn lớn, khiến thị trường tài chính, hàng hóa và định hướng chính sách ở nhiều nước tiếp tục biến động.

Cùng với đó, Tổng thống Mỹ Donald Trump cũng có động thái thuế quan mới, làm gia tăng thêm bất định với triển vọng kinh tế toàn cầu.

Dưới đây là các thông tin và sự kiện quan trọng trong tuần 29/3-4/4/2026 do VnEconomy điểm lại.

Giá dầu tiếp tục tăng mạnh

Tuần này, giá dầu tăng 11% do lo ngại chiến tranh Mỹ - Iran kéo dài và nguy cơ tiếp tục gián đoạn vận tải qua eo biển Hormuz. Giá dầu WTI giao sau tại New York đóng cửa tuần này ở 111,54 USD/thùng, cao nhất của loại dầu này kể từ ngày 28/6/2022.

Trong tuần, có lúc giá dầu giảm khi Tổng thống Trump bắt đầu bài phát biểu toàn quốc hôm 1/4 nhưng nhanh chóng tăng trở lại sau khi thị trường đánh giá chiến sự chưa hạ nhiệt.

Tổng thống Trump phát biểu toàn quốc

Trong bài phát biểu tối 1/4, ông Trump cho biết chiến dịch quân sự của Mỹ và Israel tại Iran đang gần hoàn tất nhưng có thể kéo dài thêm 2-3 tuần, đồng thời cảnh báo Mỹ sẽ tiếp tục tấn công mạnh nếu không đạt được thỏa thuận. Ông cũng kêu gọi các đồng minh tự mở lại eo biển Hormuz.

Iran mở “trạm thu phí” ở eo biển Hormuz

Iran đang thiết lập một cơ chế kiểm soát tại eo biển Hormuz bằng cách buộc các tàu muốn đi qua khu vực này phải di chuyển theo một tuyến gần đảo Larak và trải qua quy trình kiểm tra, cấp mã thông quan do Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) thực hiện. Một số tàu được cho là đã phải trả phí quá cảnh.

Trong khi đó, các tàu có liên hệ với Iran, Trung Quốc, Ấn Độ hoặc những nước được Tehran đánh giá là thân thiện dường như được ưu tiên hơn. Tuần này, một tàu chở dầu của Malaysia được phép đi qua eo biển Hormuz mà không phải chịu phí do Iran áp đặt.

Hơn 40 quốc gia lập liên minh bảo đảm an ninh cho eo biển Hormuz

Sau cuộc họp trực tuyến do Anh chủ trì ngày thứ Năm (2/4), hơn 40 quốc gia đã nhất trí khởi động một liên minh đa quốc gia nhằm chuẩn bị cho việc khôi phục tự do hàng hải qua eo biển Hormuz sau khi xung đột hạ nhiệt. Tuy nhiên, cuộc họp mới chỉ mang tính tham vấn ban đầu và chưa đưa ra quyết định triển khai cụ thể.

Thêm nhiều hạ tầng năng lượng tại Trung Đông bị tấn công

Khi chiến sự bước sang tháng thứ hai, thêm nhiều cơ sở năng lượng trọng yếu tại Trung Đông tiếp tục bị tấn công, từ nhà máy lọc dầu Mina al-Ahmadi của Kuwait đến cơ sở khí đốt Habshan ở Abu Dhabi. Các vụ việc mới tuần này cho thấy phạm vi mục tiêu đang mở rộng, không chỉ dừng ở dầu khí mà lan sang điện, thép và cả hạ tầng khử mặn nước.

Hai thay đổi lớn về thuế quan của Mỹ

Vào ngày 2/4, Tổng thống Trump công bố hai thay đổi lớn về thuế quan, bao gồm áp thuế quan tối đa 100% với một số thuốc biệt dược nhập khẩu và điều chỉnh cơ chế thuế quan với thép, nhôm, đồng.

Quyết định được đưa ra trong bối cảnh Chính phủ đang triển khai quy trình hoàn trả các khoản thuế quan đối ứng đã thu sau khi chính sách thuế này bị Tòa án Tối cao bác bỏ. Theo một ước tính, mỗi ngày chậm hoàn thuế đối ứng, Chính phủ Mỹ phải trả lãi 23 triệu USD.

Báo cáo việc làm Mỹ tốt hơn kì vọng

Theo báo cáo từ Cục Thống kê Lao động Mỹ (BLS), thị trường việc làm Mỹ phục hồi trong tháng 3. Tuy nhiên, bức tranh chung vẫn cho thấy đà tăng trưởng việc làm chậm, lực lượng lao động sụt giảm mạnh, tiền lương tăng yếu và số giờ làm việc đi xuống. Dữ liệu này củng cố quan điểm Fed sẽ tiếp tục chờ đợi thay vì sớm hạ lãi suất, nhất là khi lạm phát còn cao và giá năng lượng tăng do chiến sự Mỹ - Iran.

Lãi suất vay thế chấp mua nhà tại Mỹ liên tục tăng

Lãi suất vay mua nhà cố định 30 năm tại Mỹ đã tăng tuần thứ 5 liên tiếp, lên 6,46% - mức cao nhất trong 7 tháng - do chiến tranh ở Iran đẩy lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ tăng và khiến thị trường tin Fed sẽ giữ lãi suất cao lâu hơn. Diễn biến này làm chi phí mua nhà tăng mạnh đúng vào mùa cao điểm giao dịch mùa xuân.

Giá xăng Mỹ vượt mốc 4 USD/gallon

Giá xăng tại Mỹ đã vượt 4 USD/gallon lần đầu kể từ tháng 8/2022, dù chính quyền Tổng thống Trump đã triển khai hàng loạt biện pháp hạ nhiệt như nới bán nhiên liệu E15, xả dầu từ Dự trữ Dầu lửa Chiến lược (SPR) và tạm dừng Đạo luật Jones.

Tuy nhiên, đà tăng giá dầu do xung đột Iran và việc dòng chảy năng lượng qua eo biển Hormuz bị gián đoạn vẫn khiến các biện pháp này chưa phát huy hiệu quả rõ rệt.

Lạm phát eurozone tăng mạnh, ECB đứng trước bài toán lãi suất

Lạm phát tại khu vực đồng euro tăng mạnh trong tháng 3, chủ yếu do giá năng lượng leo thang vì xung đột Iran, khiến thị trường bắt đầu đặt ra câu hỏi liệu Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) có sớm phải nâng lãi suất hay không.

EU chuẩn bị cho nguy cơ khủng hoảng năng lượng kéo dài

Ủy ban châu Âu (EC) đang hối thúc các nước thành viên Liên minh châu Âu (EU) chuẩn bị sớm cho kịch bản gián đoạn nguồn cung năng lượng kéo dài do xung đột tại Trung Đông. Trọng tâm là giảm tiêu thụ dầu và khí đốt, nhất là trong lĩnh vực vận tải, đồng thời tìm thêm nguồn cung thay thế và duy trì hoạt động của các nhà máy lọc dầu.

Nhiều nước châu Á quay lại mua dầu Nga

Do cú sốc năng lượng từ xung đột tại Vùng Vịnh và việc Mỹ tạm nới trừng phạt dầu Nga, nhiều nước châu Á đang quay lại mua dầu Nga để bù đắp thiếu hụt nguồn cung từ Trung Đông. Ngoài Trung Quốc và Ấn Độ, các nước như Philippines, Hàn Quốc, Sri Lanka, Thái Lan và Indonesia cũng tăng mua hoặc phát tín hiệu sẵn sàng nhập khẩu dầu Nga.

Kêu gọi khôi phục điện hạt nhân tại Đức

Tuần này, Bộ trưởng Kinh tế Đức Katherina Reiche kêu gọi Berlin xem xét lại lập trường phản đối điện hạt nhân, cho rằng việc đóng cửa các nhà máy điện hạt nhân đã khiến Đức ngày càng phụ thuộc vào khí đốt và dễ tổn thương trước các cú sốc năng lượng. Phát biểu này được đưa ra khi giá khí đốt châu Âu tăng mạnh do chiến sự Iran, còn giá điện tại Đức cao hơn nhiều so với Pháp.

Mỹ đưa vào hoạt động nhà máy LNG quy mô lớn

Nhà máy LNG Golden Pass tại Mỹ, liên doanh giữa tập đoàn năng lượng QatarEnergy và tập đoàn năng lượng ExxonMobil, đã bắt đầu vận hành đơn vị đầu tiên trong số ba đơn vị của nhà máy và dự kiến xuất lô hàng đầu tiên trong quý 2/2026. Khi cả ba đơn vị cùng hoạt động, Golden Pass có thể đạt công suất 18 triệu tấn/năm.

Trái phiếu chính phủ Trung Quốc lên ngôi giữa xung đột Iran

Trái phiếu chính phủ Trung Quốc đang nổi lên như một kênh trú ẩn an toàn trong bối cảnh xung đột Mỹ - Iran khiến thị trường trái phiếu toàn cầu biến động mạnh. Khác với Mỹ, Anh và châu Âu, lợi suất trái phiếu Trung Quốc chỉ giảm nhẹ nhờ nước này ít chịu sức ép từ giá năng lượng tăng và lạm phát vẫn ở mức thấp.

Trái phiếu chính phủ Mỹ, châu Âu bị bán tháo

Ngược lại với trái phiếu chính phủ Trung Quốc, các ngân hàng trung ương nước ngoài đang bán mạnh trái phiếu kho bạc Mỹ gửi tại Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) chi nhánh New York, khiến lượng nắm giữ giảm xuống mức thấp nhất kể từ năm 2012. 

Trong khi đó, trái phiếu chính phủ châu Âu cũng đang bị bán tháo mạnh khi xung đột Mỹ - Iran đẩy giá dầu và khí đốt tăng, làm dấy lên lo ngại lạm phát quay trở lại. Diễn biến này khiến lợi suất trái phiếu Đức, Pháp và Anh tăng lên các mức cao nhất trong nhiều năm.

Ông Trump đề xuất tăng mạnh ngân sách quốc phòng

Ông Trump đề xuất tăng thêm 500 tỷ USD cho ngân sách quốc phòng Mỹ trong năm tài khóa 2027, nâng tổng mức chi lên 1,5 nghìn tỷ USD, đồng thời cắt 10% chi tiêu ngoài quốc phòng. Kế hoạch ưu tiên chiến dịch quân sự, đóng tàu, lá chắn tên lửa, khoáng sản chiến lược và tăng lương dành cho quân nhân, trong bối cảnh Mỹ tiếp tục chiến dịch tại Iran.

Dự báo tăng trưởng kinh tế Đức giảm một nửa vì chiến sự Iran

Theo báo cáo dự báo kinh tế mùa xuân của 5 viện nghiên cứu hàng đầu Đức, tăng trưởng GDP của nước này năm 2026 được hạ xuống 0,6%, chỉ bằng chưa tới một nửa so với dự báo 1,3% trước đó, chủ yếu do cú sốc giá năng lượng từ chiến sự Iran. 

Kinh tế Trung Quốc vẫn trụ vững trước cú sốc năng lượng

Kinh tế Trung Quốc cho thấy dấu hiệu phục hồi trong tháng 3 khi cả hoạt động sản xuất và phi sản xuất đều quay lại vùng tăng trưởng. Theo dữ liệu từ Tổng cục Thống kê Trung Quốc (NBS), chỉ số PMI sản xuất tăng lên 50,4 điểm, còn PMI phi sản xuất đạt 50,1 điểm, cho thấy đà hoạt động cải thiện sau kỳ nghỉ Tết Nguyên đán.

Giá nhiên liệu tăng cao khiến nhiều hãng hàng không bật chế độ khủng hoảng

Giá nhiên liệu máy bay tăng vọt do chiến sự tại Iran đang buộc nhiều hãng hàng không trên thế giới chuyển sang trạng thái ứng phó khẩn cấp. Theo đó, kế hoạch tăng công suất bay toàn cầu trong tháng 4 gần như bị xóa sạch, khi mức tăng dự kiến giảm từ 5,4% xuống chỉ còn 0,2%. Nhiều hãng tại châu Á và châu Âu đã cắt giảm chuyến bay, xem xét điều chỉnh lịch khai thác, tăng giá vé hoặc áp phụ phí nhiên liệu để bảo vệ lợi nhuận.

Giá nhôm thế giới tăng mạnh nhất 4 năm

Giá nhôm thế giới tăng mạnh nhất trong 4 năm sau khi Iran tấn công hai nhà sản xuất lớn ở Vùng Vịnh là Emirates Global Aluminium (EGA) và Aluminium Bahrain, làm dấy lên lo ngại về nguy cơ thiếu hụt nguồn cung toàn cầu.

SpaceX nộp hồ sơ IPO

SpaceX đã nộp hồ sơ IPO và đặt mục tiêu định giá hơn 2 nghìn tỷ USD, qua đó có thể thực hiện một trong những vụ niêm yết lớn nhất lịch sử. Nếu IPO thành công, tài sản ròng của tỷ phú Elon Musk có thể vượt 1 nghìn tỷ USD. Theo Bloomberg, đợt IPO dự kiến diễn ra vào tháng 6 và có thể huy động tới 75 tỷ USD.