Giám đốc ACBS: Nên ưu tiên tiền mặt để giải ngân vùng rẻ

Thị trường chứng khoán trong 06 tháng đầu năm đã trải qua nhiều cung bậc cảm xúc, VN-Index tăng trưởng mạnh nhưng chủ yếu tập trung ở một số "trụ" như nhóm Vingroup, trong khi phần lớn còn lại của thị trường không tăng đáng kể, thậm chí giảm.

Dòng tiền vào thị trường cũng giảm mạnh, có phiên kỷ lục ba sàn thanh khoản chỉ loanh quanh 13.000 tỷ.

BA YẾU TỐ CHÍNH KHIẾN THANH KHOẢN GIẢM MẠNH 

Trao đổi về vấn đề này trong Talk show Phố Tài chính, bà Đỗ Minh Trang, Giám đốc Trung tâm Phân tích, Công ty TNHH Chứng khoán ACB (ACBS) đánh giá  diễn biến phân hóa mạnh của dòng tiền hiện nay phần nào phản ánh bức tranh kết quả kinh doanh 06 tháng đầu năm 2026, nhưng không hoàn toàn phản ánh đầy đủ.

Dòng tiền đang tập trung vào một số nhóm doanh nghiệp có triển vọng tăng trưởng rõ ràng trong trung hạn và dài hạn, thậm chí đi trước câu chuyện tăng trưởng một đoạn khá xa. Ví dụ như cổ phiếu VIC và cổ phiếu VHM, hai cổ phiếu này đều ghi nhận mức tăng trưởng lợi nhuận quý I/2026 vượt trội so với cùng kỳ. Riêng VIC cũng đang chuyển đổi chiến lược để trở thành tập đoàn đa ngành, thay vì tập trung nhiều vào phân khúc bất động sản.

Ở chiều ngược lại, nhiều cổ phiếu dù định giá không cao nhưng vẫn thiếu dòng tiền do nhà đầu tư thận trọng trước các rủi ro vĩ mô như áp lực lãi suất gia tăng, tỷ giá chịu sức ép và nguy cơ lạm phát quay trở lại khi giá dầu thế giới tăng mạnh. Vì vậy, thị trường hiện không chỉ phản ánh kết quả kinh doanh hiện tại mà còn phản ánh kỳ vọng về tăng trưởng và mức độ chống chịu của doanh nghiệp trước các biến động vĩ mô trong thời gian tới.

Điều đó dẫn tới thực trạng là mặc dù chỉ số trên hai sàn VN-Index và HNX tăng điểm, thậm chí có lúc tạo đỉnh mới trong tháng 5 vừa qua, nhưng đà tăng giá chỉ tập trung vào một vài nhóm cổ phiếu. Kết quả là tỷ lệ các cổ phiếu đang giao dịch dưới đường trung bình giá 200 ngày (MA200) đang khá cao so với lịch sử. Ở sàn HoSE là 75% cổ phiếu đang giao dịch dưới MA200 và ở sàn HNX là 63%.

Từ đó, định giá của VN Index về thực chất đã ở vùng hấp dẫn cho tầm nhìn trung hạn. Theo số liệu của Fiinpro, P/E của VN Index hiện nay khoảng 13,9 lần, nếu loại trừ 4 cổ phiếu thuộc nhóm Vingroup thì P/E chung của thị trường là 11,35 lần, mức này thấp hơn cả mức dưới 1 độ lệch chuẩn của định giá của thị trường bình quân 10 năm. Như vậy có thể nói là thị trường chung đã đủ rẻ. Tuy nhiên, thanh khoản yếu đã kìm hãm đà tăng giá của phần lớn thị trường.

Cũng theo thống kê, thanh khoản bình quân trong quý 2/2026 giảm mạnh so với quý 1/2026 và thanh khoản bình quân các quý trong năm 2025. Giá trị giao dịch bình quân/phiên trong quý 2 năm nay chỉ đạt khoảng 24 nghìn tỷ đồng/ngày, tương đương 76% so với quý 1/2026 và tương đương 60% mức đỉnh của quý 3/2025.

Theo đánh giá của ACBS, lý do lớn nhất đến từ bối cảnh chung của thị trường tài chính, tiền tệ. Đó là tình hình khan hiếm thanh khoản trên thị trường toàn cầu nói chung và tại thị trường trong nước nói riêng.

Đầu tiên là việc Ngân hàng Nhà nước quản lý chặt chẽ hơn đối với hạn mức tăng trưởng tín dụng năm 2026, ở mức 15% và quota theo quý hiện khoảng 3%/quý so với mức tăng 19,1% trong năm 2025. Từ đó, dòng vốn dành cho thị trường tài chính chứng khoán cũng bị hạn chế theo.

Thứ hai là mặt bằng lãi suất huy động dân cư đã tăng khá mạnh trong nửa đầu năm. Điều này khiến nhiều nhà đầu tư chuyển sang gửi tiết kiệm để hưởng lãi suất cao và giảm tỷ trọng đầu tư vào thị trường chứng khoán.

Nguyên nhân thứ ba là áp lực rút vốn từ các nhà đầu tư nước ngoài khỏi các thị trường mới nổi để quay về các thị trường phát triển trước xu hướng lãi suất gia tăng do áp lực lạm phát, và đặc biệt là tập trung vào những nhóm ngành liên quan tới AI, bán dẫn… phần nào tác động tới tâm lý của nhà đầu tư trong nước.

NÊN NẮM GIỮ TIỀN MẶT CAO

Theo bà Trang, triển vọng tăng trưởng kinh tế thế giới trong 06 tháng cuối năm còn nhiều thách thức. Trong đó, nổi bật là nguy cơ lạm phát cao do giá nhiên liệu tăng sau khi chiến sự Trung Đông bắt đầu. Kèm theo đó, là khả năng suy thoái kinh tế toàn cầu nếu tình trạng này kéo dài quá lâu.

Hai yếu tố đó (lạm phát và suy thoái) đều tác động trực tiếp tới khả năng sinh lời của các doanh nghiệp niêm yết. Từ đó, khiến cho định giá của các doanh nghiệp giảm so với môi trường lãi suất thấp và dồi dào về thanh khoản. Trong bối cảnh đó, nhà đầu tư chứng khoán sẽ đòi hỏi mức sinh lời hấp dẫn hơn so với bình thường, để bù đắp các rủi ro chi phí cơ hội. Vì vậy, khi cơ hội này không rõ ràng, dòng vốn sẽ chuyển sang trú ẩn vào các sản phẩm tiền gửi tiết kiệm có mức lãi suất hấp dẫn.

Theo quan sát trong thời gian qua, dòng vốn hiện không còn vận động đơn thuần theo câu chuyện nâng hạng hay “emerging market” mà đang dịch chuyển theo “thematic investment” xoay quanh AI, semiconductor, cloud và hạ tầng công nghệ. Vì vậy, thực trạng dòng vốn ngoại rút ròng thời gian qua không chỉ là câu chuyện riêng của Việt Nam mà là xu hướng chung tại nhiều thị trường mới nổi ở châu Á.

Vì vậy, ACBS khá thận trọng khi dự phóng về thị trường chứng khoán Việt Nam trong 06 tháng cuối năm 2026. Mặc dù, nền kinh tế Việt Nam vẫn duy trì được đà tăng trưởng trên 8% và ghi dấu là một trong số các quốc gia có mức độ tăng trưởng tốt nhất, song song đó, là khả năng duy trì lợi nhuận của các doanh nghiệp niêm yết ở quanh mức 14% -15%, nhưng bối cảnh chung không thật sự thuận lợi để thu hút dòng tiền.

Kịch bản cơ sở của ACBS là thị trường sẽ giao dịch trong biên độ 1.750 – 1.950 điểm với thanh khoản vừa phải.

Do yếu tố thanh khoản trong nửa cuối năm 2026 vẫn sẽ gặp khó, cả về dòng tiền ngoại lẫn dòng tiền của nhà đầu tư trong nước, đà tăng điểm của thị trường sẽ tiếp tục có sự phân hóa, thay vì lan tỏa rộng toàn thị trường.

Những chủ điểm đầu tư đáng lưu ý trong nửa cuối năm 2026 sẽ liên quan tới sự kiện nâng hạng chính thức, những cổ phiếu hưởng lợi lâu dài từ chính sách đầu tư công, những doanh nghiệp hưởng lợi từ xu hướng giá dầu neo cao và những cổ phiếu phòng thủ, nợ vay thấp, có tỷ lệ cổ tức tiền mặt cao.

Tương ứng với những chủ điểm này, các cổ phiếu hưởng lợi chủ yếu sẽ là những cổ phiếu vốn hóa lớn, có room ngoại, nằm trong danh mục ETF của FTSE. Theo chúng tôi quan sát, thông thường các cổ phiếu tập trung ở các nhóm như: ngân hàng, bất động sản, bán lẻ có vốn hóa lớn nằm trong nhóm này.

Tiếp theo là một số cổ phiếu đầu ngành về vật liệu xây dựng và hạ tầng của đầu tư công. Nhóm thứ ba là các doanh nghiệp thượng nguồn và trung nguồn của ngành dầu khí với backlog lớn và tỷ lệ tiền mặt cao, nợ vay thấp. Cuối cùng, với các doanh nghiệp thuộc nhóm hàng thiết yếu, điện nước, hoặc bán lẻ, với tỷ lệ nợ vay thấp, dòng tiền mạnh và tỷ lệ cổ tức tiền mặt cao, khi ở nền định giá hấp dẫn sẽ thu hút dòng tiền đầu tư trung hạn của các nhà đầu tư.

"Do vậy, chúng tôi khuyến nghị nhà đầu tư trong giai đoạn này nên gia tăng tỷ trọng tiền mặt để hưởng lợi từ môi trường lãi suất cao hiện tại. Nhà đầu tư có thể phân bổ phần tiền mặt đó sang tiền gửi tiết kiệm, chứng chỉ tiền gửi hoặc các trái phiếu doanh nghiệp với mức lãi suất hấp dẫn. Đối với danh mục chứng khoán, chỉ nên giải ngân tại các vùng định giá hấp dẫn", bà Trang khuyến nghị.