Không nên xem cột mốc FTSE nâng hạng là điểm kết thúc của quá trình cải cách, mà là sự xác nhận rằng Việt Nam đang bước sang một giai đoạn mới.

Ngày 18/6 vừa qua, SSI phối hợp cùng Deutsche Bank đã tổ chức hội thảo “Vietnam Global Capital Access: Overseas Listings, Depositary Receipts and the International Financial Center (IFC)”. 

Phát biểu tại hội thảo, Phó Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước ông Bùi Hoàng Hải nhấn mạnh: Gần đây thị trường chứng khoán Việt Nam đã được FTSE Russell nâng hạng lên nhóm thị trường mới nổi thứ cấp (Secondary Emerging Market).

Một nguyên tắc cốt lõi mà FTSE nhiều lần nhấn mạnh chính là khả năng tiếp cận thị trường: cải thiện khả năng để các nhà đầu tư quốc tế tiếp cận thị trường vốn Việt Nam một cách minh bạch, hiệu quả và đáng tin cậy.

Tuy nhiên, không nên xem cột mốc này là điểm kết thúc của quá trình cải cách, mà là sự xác nhận rằng Việt Nam đang bước sang một giai đoạn mới. Khi thị trường của chúng ta ngày càng được các tổ chức toàn cầu chú ý, kỳ vọng cũng sẽ tiếp tục gia tăng.

Nhà đầu tư sẽ không chỉ quan tâm đến khả năng tiếp cận thị trường mà còn chú trọng đến chất lượng công bố thông tin, tiêu chuẩn quản trị, hạ tầng thanh toán bù trừ, hoạt động quan hệ nhà đầu tư và khả năng truyền tải chiến lược dài hạn một cách rõ ràng của các doanh nghiệp Việt Nam.

Nguyên tắc “khả năng tiếp cận” cũng áp dụng theo chiều ngược lại. Các doanh nghiệp Việt Nam cần tiếp cận tốt hơn với nguồn vốn quốc tế dài hạn, trong khi các nhà đầu tư toàn cầu cần những kênh hiệu quả hơn để hiểu, đánh giá và đầu tư vào các doanh nghiệp hàng đầu của Việt Nam.

Vì vậy, niêm yết kép, ADR, GDR (các chứng chỉ lưu ký quốc tế) và việc phát triển trung tâm tài chính quốc tế của Việt Nam nên được nhìn nhận như một phần trong chương trình cải cách rộng lớn hơn: kết nối doanh nghiệp Việt Nam với nguồn vốn toàn cầu, đồng thời tiếp tục nâng cao chiều sâu, tính minh bạch và độ tin cậy của thị trường trong nước.

Trong nhiều năm qua, chương trình cải cách thị trường vốn của Việt Nam luôn theo đuổi một mục tiêu nhất quán: nâng cao khả năng huy động vốn cho doanh nghiệp Việt Nam và hỗ trợ sự phát triển dài hạn của nền kinh tế. 

Một số cải cách có tính biểu tượng và dễ nhận thấy, chẳng hạn như quá trình nâng hạng lên thị trường mới nổi. Một số cải cách khác mang tính kỹ thuật hơn, như triển khai hệ thống KRX, phát triển mô hình Nhà môi giới toàn cầu (Global Broker Model), cải thiện các giải pháp không yêu cầu ký quỹ trước giao dịch (non-prefunding solutions) và định hướng phát triển cơ chế thanh toán bù trừ đối tác trung tâm (Central Counterparty Clearing – CCP) trong tương lai. 

Khi Việt Nam xây dựng khuôn khổ pháp lý theo Nghị định 155, bao gồm các quy định liên quan đến chứng chỉ lưu ký, mục tiêu không chỉ là giải quyết một sản phẩm hay một cơ chế kỹ thuật cụ thể. Mục tiêu rộng hơn là chuẩn bị cho thị trường vốn Việt Nam hội nhập sâu hơn với các thị trường vốn quốc tế.

Chứng chỉ lưu ký có thể đóng vai trò như một cây cầu quan trọng. Cho phép nhà đầu tư quốc tế tiếp cận doanh nghiệp Việt Nam thông qua hạ tầng thị trường quen thuộc, đồng thời giúp doanh nghiệp Việt Nam xây dựng sự nhận diện và uy tín với các nhà đầu tư toàn cầu.

Tuy nhiên, những công cụ này không phải là con đường tắt. Chúng đòi hỏi sự chuẩn bị nghiêm túc. Doanh nghiệp phải sẵn sàng đáp ứng những yêu cầu cao hơn về công bố thông tin, quản trị, truyền thông với nhà đầu tư, chuẩn mực kế toán và việc sử dụng nguồn vốn huy động một cách minh bạch, rõ ràng.

Một thị trường trong nước mạnh mẽ giúp doanh nghiệp Việt Nam xây dựng uy tín. Khả năng tiếp cận tốt hơn cho nhà đầu tư nước ngoài mang lại thanh khoản lớn hơn và sự tham gia sâu rộng hơn của các tổ chức đầu tư. Các kênh thị trường vốn quốc tế có thể giúp những doanh nghiệp hàng đầu của Việt Nam tiếp cận các nguồn vốn dài hạn quy mô lớn hơn. 

Ông Bùi Hoàng Hải muốn nhấn mạnh một điểm quan trọng: khả năng tiếp cận quốc tế cần bổ trợ chứ không thay thế cho sự phát triển của thị trường vốn trong nước. 

Mục tiêu của chúng ta không phải là khuyến khích doanh nghiệp Việt Nam rời bỏ thị trường nội địa. Mục tiêu là tạo ra nhiều lựa chọn hơn, nhiều kênh tiếp cận hơn và nhiều cơ hội hơn. Một niêm yết trong nước vững mạnh, thanh khoản nội địa tốt và mối quan hệ chặt chẽ với nhà đầu tư Việt Nam có thể trở thành nền tảng cho việc tiếp cận quốc tế.

Đồng thời, sự tham gia của nhà đầu tư quốc tế cũng có thể nâng cao tiêu chuẩn thị trường, gia tăng độ phủ phân tích, củng cố quản trị doanh nghiệp và hỗ trợ quá trình định giá hiệu quả hơn tại Việt Nam.

Việc phát triển trung tâm tài chính quốc tế của Việt Nam cũng cần được hiểu trong bối cảnh rộng hơn này. Một trung tâm tài chính quốc tế không chỉ được xây dựng bằng việc thu hút các tổ chức nước ngoài hay tạo ra các sản phẩm tài chính mới. Nó được xây dựng bằng niềm tin, hạ tầng, khuôn khổ pháp lý, các tiêu chuẩn thị trường và hệ sinh thái dịch vụ chuyên nghiệp cho phép dòng vốn vận hành hiệu quả và an toàn.

Đối với Việt Nam, trung tâm tài chính quốc tế có thể đóng vai trò quan trọng trong việc kết nối nguồn tiết kiệm trong nước, doanh nghiệp Việt Nam, nhà đầu tư quốc tế, các tổ chức tài chính khu vực và các thị trường vốn toàn cầu. Nó có thể hỗ trợ các sản phẩm mới, tăng cường sự tham gia của các định chế đầu tư và củng cố mối liên kết giữa Việt Nam với hệ thống tài chính quốc tế.

Tuy nhiên, để đạt được điều đó, chúng ta phải tiếp tục tập trung vào tính minh bạch, bảo vệ nhà đầu tư, tính liêm chính của thị trường và các chuẩn mực quốc tế.

"Giai đoạn tiếp theo sẽ đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa cơ quan quản lý, sở giao dịch, trung tâm lưu ký, công ty chứng khoán, ngân hàng, luật sư, kiểm toán viên, doanh nghiệp niêm yết và các đối tác quốc tế.

Đối với doanh nghiệp, thông điệp rất rõ ràng: tiếp cận vốn toàn cầu bắt đầu từ sự chuẩn bị. Những doanh nghiệp muốn tiếp cận nhà đầu tư quốc tế cần đầu tư sớm vào quản trị doanh nghiệp, công bố thông tin, báo cáo tài chính, quan hệ nhà đầu tư, truyền thông bằng tiếng Anh, thông tin về ESG khi phù hợp và khả năng giải thích rõ ràng chiến lược dài hạn của mình.

Nguồn vốn sẽ luôn sẵn có cho những doanh nghiệp có thể xây dựng được niềm tin từ nhà đầu tư", Phó chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước nhấn mạnh.