Dấu ấn kinh tế thế giới tuần 11-17/1/2026: Địa chính trị âm ỉ nóng, Fed đương đầu sức ép lớn

Cuộc điều tra hình sự nhằm vào Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) Jerome Powell một lần nữa cho thấy sự độc lập của ngân hàng trung ương này đang bị đe dọa.

Tâm lý ham thích rủi ro và nhu cầu “hầm trú ẩn” tiếp tục song hành trên thị trường tài chính, khi cả chứng khoán Mỹ và giá kim loại quý cùng ghi nhận những kỷ lục mới. Kỳ vọng về lãi suất Fed hầu như không thay đổi, khi nền kinh tế Mỹ tiếp tục có những tín hiệu trái chiều. Thặng dư thương mại khổng lồ của Trung Quốc và đà tăng bùng nổ của chứng khoán Venezuela cũng thu hút sự quan tâm của nhà đầu tư.

Dưới đây là những thông tin và sự kiện kinh tế đáng chú ý trong tuần từ ngày 11-17/2026 do VnEconomy điểm lại:

Chủ tịch Fed bị điều tra hình sự

Cơ quan công tố liên bang Mỹ đã mở một cuộc điều tra hình sự nhằm vào ông Powell. Thông tin này đã được nhà lãnh đạo ngân hàng trung ương quyền lực nhất thế giới xác nhận trong một bài đăng trên mạng xã hội X vào tối ngày Chủ nhật (11/1). Lý do mà chính quyền Tổng thống Donald Trump đưa ra cho cuộc điều tra này là những nghi vấn liên quan tới dự án cải tạo trụ sở Fed, song ông Powell cho rằng đó chỉ là “cái cớ” và cuộc điều tra này thực chất nhằm gây sức ép lên vấn đề lãi suất.

Sau khi thông tin này được công bố, các cựu quan chức Mỹ và lãnh đạo ngân hàng trung ương trên thế giới, bao gồm cả cựu Chủ tịch Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB), và các nhà tài chính đã đồng loạt lên tiếng bảo vệ ông Powell, chỉ trích cuộc điều tra của Mỹ. Các nhà phê bình cho rằng việc đe dọa sự độc lập của Fed sẽ gây ra hệ lụy cho nền kinh tế.

Giá kim loại quý và chứng khoán Mỹ đồng loạt lập kỷ lục mới

Trong những diễn biến cho thấy tâm lý ham thích rủi ro và tâm lý lo ngại rủi ro cùng song hành, giá vàng và giá bạc lập kỷ lục mới trong tuần này trong khi chứng khoán Mỹ cũng đạt mức cao chưa từng thấy.

Giá kim loại quý được thúc đẩy bởi nhu cầu phòng ngừa rủi ro địa chính trị và mối lo về sự độc lập của Fed, trong khi chứng khoán Mỹ tăng điểm nhờ lạc quan về triển vọng khả quan của kinh tế Mỹ, đặt cược rằng Fed sẽ giảm lãi suất 2 lần trong năm 2026, và tâm lý hưng phấn khi bước vào mùa báo cáo tài chính quý 4/2025.

Căng thẳng địa chính trị dịu đi đôi chút

Mối lo về việc Tổng thống Trump có thể hạ lệnh tấn công Iran để bảo vệ người biểu tình chống chính phủ ở nước này đã tăng cao vào đầu tuần, sau đó dịu đi nhờ những phát biểu mềm mỏng hơn của ông Trump.

Vào giữa tuần, ông Trump nói với các nhà báo có mặt tại Nhà Trắng rằng Iran đã bắt đầu nhẹ tay hơn với người biểu tình và “chúng tôi sẽ theo dõi xem những gì sẽ xảy ra tiếp theo”. Giới quan sát nhận định đây có thể là một tín hiệu rằng Mỹ sẽ không tấn công Iran như đã cảnh báo trước đó.

Về Venezuela, mối quan tâm đang hướng tới kế hoạch của Mỹ nhằm phục hồi ngành công nghiệp dầu lửa của quốc gia này. Tuy nhiên, các hãng dầu khí lớn của Mỹ đang tỏ ra thận trọng.

Về Greenland, các nhà ngoại giao của lãnh thổ này và Đan Mạch đã có cuộc gặp với giới chức Mỹ vào hôm 14/1 tại Nhà Trắng. Sau cuộc gặp, giới chức Đan Mạch cho biết hai bên còn bất đồng về vấn đề Greenland nhưng sẽ duy trì đối thoại. Trước cuộc gặp, ông Trump nói sẽ là “không thể chấp nhận được” nếu Greenland không trở thành một phần của Mỹ.

Tổng thống Trump tiếp tục dùng thuế quan để “mặc cả”

Trong bối cảnh địa chính trị căng thẳng ở nhiều nơi trên thế giới, Tổng thống Trump trong tuần này tiếp tục sử dụng vấn đề thuế quan nhằm đạt mục đích của mình.

Ngày 16/1, ông Trump tuyên bố có thể áp thuế quan lên những nước không đồng tình với Mỹ về vấn đề Greenland, khẳng định Mỹ phải có được Greenland vì mục đích an ninh quốc gia.

Ngày 12/1, ông Trump Mỹ tuyên bố sẽ áp thuế quan 25% lên hàng hóa nhập khẩu từ các quốc gia có giao dịch với Iran, áp dụng cho toàn bộ hoạt động thương mại với Mỹ. Giới phân tích nhận định, một động thái như vậy có thể đe dọa thỏa thuận thương mại Mỹ - Trung, vì Iran là đối tác thương mại lớn của Mỹ.

Ngoài ra, trong tuần này, ông Trump cũng áp thuế quan 25% lên một số loại chip.

Chứng khoán Venezuela tăng mạnh

Dù Venezuela đang trải qua một giai đoạn biến động sau khi Tổng thống Nicolas Maduro của nước này bị Mỹ bắt và dẫn độ tới Mỹ, song thị trường chứng khoán Venezuela lại ghi nhận mức tăng bùng nổ. Theo giới phân tích, xu hướng tăng này của thị trường phản ánh tâm lý lạc quan của nhà đầu tư rằng nền kinh tế yếu kém của Venezuela có thể đang chuẩn bị bước vào một giai đoạn phục hồi mạnh mẽ sau nhiều năm trượt dốc vì chính sách quản lý sai lầm, các biện pháp trừng phạt và vỡ nợ.

Không chỉ chứng khoán Venezuela mà các thị trường khác ở khu vực Mỹ Latin cũng đang ghi nhận mức tăng nóng.

EU và Trung Quốc tìm cách giải quyết mâu thuẫn về ô tô điện

Tuần này, châu Âu công bố hướng dẫn mới cho phép các nhà sản xuất ô tô điện Trung Quốc đưa ra đề xuất giá tối thiểu nhằm thay thế cho việc áp thuế quan. Đây được xem là bước tiến quan trọng trong nỗ lực giải quyết cuộc tranh cãi kéo dài giữa Liên minh châu Âu (EU) và Trung Quốc về xe điện chạy pin (BEV).

Lần đầu tiên sau 7 năm, Boeing bán được nhiều máy bay hơn Airbus

Boeing ghi nhận số lượng ròng máy bay được đặt hàng trong năm 2025 là 1.173 chiếc, đánh dấu lần đầu tiên hãng này vượt qua đối thủ châu Âu Airbus về doanh số kể từ năm 2018. Kết quả này cho thấy dấu hiệu phục hồi mạnh mẽ của Boeing sau những cú sốc gần đây.

Kỳ vọng lãi suất Fed hầu như không thay đổi trong tuần này

Số liệu công bố trong tuần này cho thấy lạm phát tháng 12 của Mỹ yếu hơn dự báo. Tuy nhiên, giới phân tích vẫn giữ nguyên kỳ vọng Fed sẽ có hai lần giảm lãi suất trong năm nay, với đợt giảm đầu tiên vào tháng 6. Nguyên nhân khiến thị trường cho rằng Fed không giảm lãi suất trong nửa đầu năm là những dấu hiệu cho thấy thị trường lao động của Mỹ còn vững dù có một số dấu hiệu suy yếu.

Ông Trump dự báo lạc quan về kinh tế Mỹ 2026

Phát biểu trong chuyến công tác tới bang Michigan vào thứ Ba (13/1), Tổng thống Trump nói kinh tế Mỹ có thể duy trì tăng trưởng vững trong năm nay, khi các dữ liệu cho thấy lạm phát đang có dấu hiệu ổn định. Ông Trump đưa ra thông điệp này trong bối cảnh Đảng Cộng hòa đang tìm cách giảm bớt sức ép từ vấn đề lạm phát trước cuộc bầu cử Quốc hội giữa nhiệm kỳ năm nay.

Trung Quốc thặng dư thương mại gần 1,2 nghìn tỷ USD trong năm 2025

Bất chấp thuế quan Mỹ, kim ngạch xuất khẩu của Trung Quốc trong cả năm tăng 5,5%, trong khi nhập khẩu không thay đổi, dẫn đến thặng dư thương mại đạt 1,19 nghìn tỷ USD, tăng 20% so với năm 2024 và là mức cao chưa từng thấy.

Đồng yên Nhật giảm xuống mức thấp nhất 18 tháng

Đồng yên của Nhật Bản có lúc rớt xuống mức 159,45 yên trong tuần này, mức thấp nhất kể từ tháng 7/2024, sau khi có tin Thủ tướng Sanae Takaichi có thể kêu gọi bầu cử sớm. Sau đó, đồng yên thoát đáy nhờ cảnh báo can thiệp từ Tokyo.

Alphabet gia nhập câu lạc bộ doanh nghiệp vốn hóa 4 nghìn tỷ USD

Alphabet, công ty mẹ của công cụ tìm kiếm trực tuyến Google, đã chính thức gia nhập “câu lạc bộ” các công ty có vốn hóa thị trường vượt mốc 4 nghìn tỷ USD, cùng với 3 “ông lớn” công nghệ khác là Nvidia, Microsoft và Apple. Một động lực đáng kể cho sự tăng trưởng này đến từ quyết định của Apple sử dụng mô hình AI Gemini của Google trong việc nâng cấp trợ lý ảo Siri.

Đài Loan cam kết đầu tư 250 tỷ USD vào Mỹ

Mỹ và Đài Loan đã đạt thỏa thuận thương mại, trong đó Đài Loan sẽ đầu tư lớn để xây dựng các nhà máy chip và sản xuất chip trên đất Mỹ. Theo thông báo từ Bộ Thương mại Mỹ hôm 15/1, các công ty chip và công nghệ của Đài Loan sẽ đầu tư ít nhất 250 tỷ USD để phát triển năng lực sản xuất tại Mỹ. Đây là một động thái chiến lược nhằm củng cố vị thế của Mỹ trong ngành công nghiệp bán dẫn toàn cầu, đồng thời giảm thiểu sự phụ thuộc vào chuỗi cung ứng từ châu Á.